Khmer New Year Day (Day 2)

មគ្គុទ្ទេសក៍ពេញលេញអំពីពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ថ្ងៃទី២៖ ថ្ងៃវារៈវ័នបត

ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំ និងមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់រូប។ ក្នុងចំណោមរយៈពេលបីថ្ងៃនៃពិធីបុណ្យនេះ ថ្ងៃទី២ ដែលមានឈ្មោះថា "ថ្ងៃវារៈវ័នបត" (Vanabot) គឺជាថ្ងៃដែលមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅបំផុតទាក់ទងនឹងសីលធម៌ ការចែករំលែក និងការដឹងគុណ។ ប្រសិនបើថ្ងៃទី១ គឺជាការទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មី នោះថ្ងៃទី២ គឺជាពេលវេលានៃការបង្ហាញទឹកចិត្តសប្បុរសធម៌ និងការនឹកគុណដល់បុព្វការីជន។

អត្ថន័យនៃពាក្យថា "វ័នបត" សំដៅលើថ្ងៃនៃការផ្ដល់ជូន ឬថ្ងៃនៃការចែករំលែក។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ភាពសប្បាយរីករាយមិនមែនកើតឡើងតែតាមរយៈការលេងកម្សាន្តនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការពេញចិត្តក្នុងការធ្វើអំពើល្អ។ វាជាពេលវេលាដែលប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូប បង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់ពីខ្លួនឯង ទៅរកអ្នកដទៃ ជាពិសេសអ្នកដែលខ្វះខាត និងសាច់ញាតិដែលបានចែកឋានទៅ។ នេះគឺជាចំណុចពិសេសដែលធ្វើឱ្យបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ មិនត្រឹមតែជាពិធីជប់លៀង ប៉ុន្តែគឺជាការអប់រំផ្លូវចិត្តឱ្យស្គាល់ពីតម្លៃនៃ "ការចែករំលែក"។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យថ្ងៃវារៈវ័នបតមានភាពពិសេសប្លែកពីថ្ងៃដទៃ គឺបរិយាកាសនៃក្ដីស្រឡាញ់ក្នុងគ្រួសារ។ កូនចៅតែងតែរៀបចំកាដូ សម្លៀកបំពាក់ថ្មីៗ ឬប្រាក់កាសជូនដល់ឪពុកម្ដាយ និងជីដូនជីតា។ សកម្មភាពនេះមិនត្រឹមតែជាទំនៀមទម្លាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបង្ហាញនូវសេចក្ដីកតញ្ញូតាធម៌ ដែលជាឫសគល់នៃវប្បធម៌ខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលមក។ ថ្ងៃនេះក៏ជាស្ពានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សរស់ និងអ្នកដែលបានលាចាកលោក តាមរយៈពិធីសាសនានៅតាមវត្តអារាមនានាផងដែរ។

តើថ្ងៃវារៈវ័នបតក្នុងឆ្នាំ 2026 ត្រូវនឹងថ្ងៃណា?

សម្រាប់ឆ្នាំ 2026 នេះ ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ថ្ងៃទី២ នឹងត្រូវប្រារព្ធឡើងនៅ៖

ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍៖ Wednesday កាលបរិច្ឆេទ៖ April 15, 2026 រយៈពេលរង់ចាំ៖ នៅសល់តែ 102 ថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កាលបរិច្ឆេទនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ មិនមែនជាកាលបរិច្ឆេទថេរតាមប្រតិទិនសុរិយគតិ (International Calendar) នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានគណនាយ៉ាងម៉ត់ចត់តាមក្បួនហោរាសាស្ត្រខ្មែរ និងមហាសង្ក្រាន្ត។ ជាទូទៅ ពិធីបុណ្យនេះតែងតែប្រារព្ធឡើងក្នុងខែមេសា ដែលជាខែបញ្ចប់រដូវប្រមូលផល និងជាពេលវេលាដែលកសិករមានពេលសម្រាកពីការងារស្រែចម្ការ។ ទោះបីជាថ្ងៃទី១ អាចប្រែប្រួលរវាងថ្ងៃទី១៣ ឬ ១៤ មេសាក៏ដោយ ប៉ុន្តែថ្ងៃវារៈវ័នបត តែងតែស្ថិតនៅចំកណ្ដាលនៃពិធីបុណ្យរយៈពេលបីថ្ងៃនេះជានិច្ច។

ប្រវត្តិ និងប្រភពដើមនៃថ្ងៃវារៈវ័នបត

តាមជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនា និងពុទ្ធសាសនាដែលបានចាក់ឫសក្នុងសង្គមខ្មែរ ថ្ងៃវារៈវ័នបតមានប្រវត្តិទាក់ទងនឹងការផ្លាស់ប្តូរនៃចក្រវាល និងការគោរពដល់ឋានសួគ៌ និងឋានមនុស្ស។ ក្នុងរឿងព្រេងនៃមហាសង្ក្រាន្ត នៅពេលដែលធម្មបាលកុមារបានឈ្នះភ្នាល់ជាមួយកបិលមហាព្រហ្ម កូនស្រីទាំងប្រាំពីររបស់កបិលមហាព្រហ្មត្រូវប្តូរវេនគ្នាដង្ហែរក្បាលឪពុកនៅជុំវិញភ្នំព្រះសុមេរុ។ ថ្ងៃទី២ នេះតំណាងឱ្យស្ថិរភាពនៃឆ្នាំថ្មី ដែលទេវតាបានចូលមកគ្រប់គ្រងពិភពលោកទាំងស្រុងហើយ។

ក្នុងទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ថ្ងៃទី២ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីពង្រឹងសាមគ្គីភាពក្នុងសង្គម។ បុព្វបុរសខ្មែរយល់ឃើញថា ក្នុងឱកាសឆ្នាំថ្មី មនុស្សមិនគួររីករាយតែម្នាក់ឯងនោះទេ។ ដូច្នេះហើយ ទើបគេកំណត់យកថ្ងៃទី២ ជាថ្ងៃ "វ័នបត" ដើម្បីឱ្យអ្នកមានទ្រព្យធន ចែករំលែកដល់អ្នកក្រីក្រ និងឱ្យកូនចៅបង្ហាញការដឹងគុណដល់អ្នកមានគុណ។ នេះគឺជាយន្តការសង្គមមួយដែលជួយកាត់បន្ថយគម្លាតរវាងវណ្ណៈ និងពង្រឹងសីលធម៌គ្រួសារឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។

ទំនៀមទម្លាប់ និងរបៀបនៃការប្រារព្ធពិធី

ការប្រារព្ធពិធីក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត មានលក្ខណៈចម្រុះ ដែលរួមមានទាំងផ្នែកសប្បុរសធម៌ ផ្នែកសាសនា និងផ្នែកគ្រួសារ៖

១. ការធ្វើសប្បុរសធម៌ (ការចែករំលែកដល់អ្នកខ្វះខាត)

សកម្មភាពចម្បងបំផុតនៅថ្ងៃនេះ គឺការចែកទាន។ ប្រជាជនកម្ពុជាតែងតែនាំយកស្បៀងអាហារ សម្លៀកបំពាក់ និងថវិកា ទៅចែកជូនដល់ជនក្រីក្រ អ្នកបម្រើក្នុងផ្ទះ កុមារកំព្រា ឬអ្នកដែលជួបការលំបាកក្នុងជីវិត។ ជំនឿខ្មែរជឿថា ការធ្វើទានក្នុងថ្ងៃឆ្នាំថ្មី នឹងនាំមកនូវសិរីសួស្ដី និងលាភសំណាងត្រឡប់មកវិញក្នុងឆ្នាំថ្មី។ នេះជាមូលហេតុដែលថ្ងៃនេះត្រូវបានគេហៅថា "ថ្ងៃនៃការផ្ដល់ជូន"។

២. ការសួរសុខទុក្ខ និងជូនកាដូដល់ចាស់ទុំ

នៅក្នុងផ្ទះនីមួយៗ កូនចៅតែងតែរៀបចំសម្លៀកបំពាក់ថ្មីៗ កន្សែង ឬវត្ថុប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ដើម្បីជូនដល់ឪពុកម្ដាយ ជីដូនជីតា និងគ្រូឧបជ្ឈាយ៍។ សកម្មភាពនេះអមដោយការលុតជង្គង់សំពះសុំពរជ័យពីចាស់ទុំ។ វាគឺជាទិដ្ឋភាពដ៏កក់ក្ដៅបំផុត ដែលបង្ហាញពីការគោរពប្រតិបត្តិក្នុងគ្រួសារខ្មែរ។ ចាស់ទុំក៏នឹងផ្ដល់ពរជ័យឱ្យកូនចៅមានសុខភាពល្អ និងជោគជ័យក្នុងមុខរបរការងារវិញផងដែរ។

៣. ការឧទ្ទិសកុសលដល់បុព្វការីជននៅវត្តអារាម

នៅពេលរសៀល ឬព្រឹកព្រលឹម ប្រជាជនតែងតែនាំគ្នាទៅកាន់វត្តអារាម ដើម្បីធ្វើពិធី "បាំងបង្សុកូល"។ នេះគឺជាពិធីសាសនាដែលព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ឧទ្ទិសកុសលដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធជីដូនជីតា និងញាតិមិត្តដែលបានចែកឋានទៅ។ គ្រួសារនីមួយៗតែងតែជួបជុំគ្នានៅមុខចេតិយ ឬសាលាឆាន់ ដើម្បីរំលឹកដល់គុណូបការៈរបស់អ្នកដែលបានលាចាកលោក។

៤. ការពូនភ្នំខ្សាច់

ទំនៀមទម្លាប់ដ៏សំខាន់មួយទៀតគឺ "ការពូនភ្នំខ្សាច់" នៅតាមវត្តអារាម។ មនុស្សម្នានាំគ្នាជញ្ជូនខ្សាច់មកពូនជាភ្នំតូចៗចំនួន ៥ (តំណាងឱ្យព្រះចូឡាមណីចេតិយនៅឋានត្រៃត្រឹង្ស និងតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធទាំង ៥ ព្រះអង្គ)។ ការពូនភ្នំខ្សាច់នេះមានជំនឿថា នឹងជួយជម្រះបាបកម្មដែលបានធ្វើកន្លងមក និងសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយ។ នៅថ្ងៃទី២ ភ្នំខ្សាច់ទាំងនេះត្រូវបានតុបតែងដោយទង់ជ័យចម្រុះពណ៌យ៉ាងស្រស់ស្អាត។

៥. ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយ

ទោះបីជាថ្ងៃទី២ មានលក្ខណៈបែបសាសនា និងការដឹងគុណច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅតាមទីធ្លាវត្តអារាម និងទីសាធារណៈ ក៏មានការលេងល្បែងប្រជាប្រិយយ៉ាងកុះករផងដែរ។ ល្បែងដូចជា ចោលឈូង បោះអង្គញ់ ទាញព្រ័ត្រ និងរាំវង់ ត្រូវបានលេងដើម្បីបង្កើនភាពស្និទ្ធស្នាលក្នុងសហគមន៍។ សំឡេងតន្ត្រី និងការសើចសប្បាយបានបន្លឺឡើងពាសពេញភូមិស្រុក។

ព័ត៌មានជាក់ស្ដែងសម្រាប់អ្នកទេសចរ និងអ្នកដំណើរ

ប្រសិនបើអ្នកមានគម្រោងមកកម្សាន្តនៅប្រទេសកម្ពុជាក្នុងកំឡុងពេល 2026 ជាពិសេសក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត នេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលអ្នកគួរដឹង៖

ការបិទទ្វារនៃអាជីវកម្ម៖ ថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរគឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈដ៏ធំបំផុត។ ស្ថាប័នរដ្ឋ ធនាគារ ក្រុមហ៊ុនឯកជន និងហាងទំនិញធំៗជាច្រើននឹងត្រូវបិទទ្វារ។ អ្នកគួរតែរៀបចំដកប្រាក់ ឬទិញសម្ភារៈចាំបាច់ទុកជាមុន។ សេវាកម្មដឹកជញ្ជូន៖ ការធ្វើដំណើររវាងខេត្ត និងខេត្ត អាចនឹងមានការលំបាក ដោយសារតាកុងឡានភាគច្រើនសម្រាកដើម្បីទៅស្រុកកំណើត។ តម្លៃសំបុត្រឡានក្រុង ឬតាក់ស៊ីអាចនឹងកើនឡើងខ្ពស់ជាងធម្មតា។ បើអ្នកចង់ធ្វើដំណើរ អ្នកគួរតែកក់សំបុត្រឱ្យបានយ៉ាងតិច ១ សប្តាហ៍មុន។ តំបន់ទេសចរណ៍៖ តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជាប្រាសាទអង្គរវត្ត នៅតែបើកទ្វារ ប៉ុន្តែនឹងមានមនុស្សកុះករខ្លាំង (ជាពិសេសអ្នកទេសចរក្នុងស្រុក)។ បរិយាកាសនឹងមានភាពអ៊ូអរខ្លាំងជាមួយនឹងកម្មវិធី "អង្គរសង្ក្រាន្ត" ឬព្រឹត្តិការណ៍សង្ក្រាន្តតាមបណ្ដាខេត្តនានា។ សេវាកម្មម្ហូបអាហារ៖ ភោជនីយដ្ឋានមួយចំនួនអាចនឹងបិទ ឬមានបុគ្គលិកតិចតួច ដែលធ្វើឱ្យសេវាកម្មមានភាពយឺតយ៉ាវ។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅតាមតំបន់ទេសចរណ៍សំខាន់ៗដូចជា ភ្នំពេញ សៀមរាប និងកំពង់សោម នៅតែមានកន្លែងបើកបម្រើភ្ញៀវ ប៉ុន្តែតម្លៃអាចនឹងមានការប្រែប្រួល។ សីលធម៌នៃការលេងកម្សាន្ត៖ ក្នុងថ្ងៃទី២ នេះ ការលេងប៉ាតម្សៅ ឬជួបជុំគ្នាផឹកស៊ី អាចមានច្រើននៅតាមដងផ្លូវ។ អ្នកទេសចរគួរត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ភាពសើម (ប្រសិនបើមានការលេងជះទឹក) និងគួរចូលរួមដោយក្ដីរីករាយ និងការគោរពវប្បធម៌ក្នុងស្រុក។

តើថ្ងៃវារៈវ័នបតគឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈដែរឬទេ?

បាទ/ចាស! ថ្ងៃវារៈវ័នបត (ថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ 2026) គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈជាផ្លូវការនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ វាគឺជាថ្ងៃទី២ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីដែលប្រារព្ធឡើងសរុបចំនួន ៣ ថ្ងៃ (ជួនកាល ៤ ថ្ងៃ អាស្រ័យតាមឆ្នាំនីមួយៗ)។

ស្ថានភាពការងារ និងសង្គមក្នុងថ្ងៃនេះ៖ ស្ថាប័នរដ្ឋ និងឯកជន៖ បុគ្គលិក និងកម្មករនិយោជិតទាំងអស់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យឈប់សម្រាកដោយមានប្រាក់ឈ្នួល។ នេះគឺជាពេលវេលាដែលទីក្រុងភ្នំពេញប្រែជាស្ងប់ស្ងាត់ ដោយសារមនុស្សម្នាភាគច្រើនបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ស្រុកកំណើតនៅតាមបណ្ដាខេត្ត។ សាលារៀន៖ គ្រឹះស្ថានសិក្សាគ្រប់កម្រិតទាំងរដ្ឋ និងឯកជន នឹងត្រូវបិទទ្វាររយៈពេលពេញមួយសប្តាហ៍នៃឱកាសចូលឆ្នាំថ្មី ដើម្បីឱ្យសិស្សានុសិស្ស និងគ្រូបង្រៀនបានជួបជុំគ្រួសារ។

• មន្ទីរពេទ្យ៖ សេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់នៅតាមមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ និងឯកជនមួយចំនួននៅតែបន្តដំណើរការ ប៉ុន្តែសេវាពិនិត្យជំងឺទូទៅអាចនឹងត្រូវផ្អាក។

សរុបមក ថ្ងៃវារៈវ័នបត គឺជាបេះដូងនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ដែលបង្កប់នូវតម្លៃនៃការដឹងគុណ និងការចែករំលែក។ វាគឺជាថ្ងៃដែលរំលឹកយើងថា សុភមង្គលពិតប្រាកដមិនមែនបានមកពីការទទួលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺបានមកពីការផ្ដល់ឱ្យ និងការចងចាំនូវឫសគល់របស់ខ្លួន។ មិនថាអ្នកជាជនជាតិខ្មែរ ឬជាអ្នកទេសចរបរទេសនោះទេ ការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនៃថ្ងៃទី២ នេះ នឹងធ្វើឱ្យអ្នកយល់កាន់តែច្បាស់អំពីអត្តសញ្ញាណ និងទឹកចិត្តដ៏សប្បុរសរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។

ក្នុងឆ្នាំ 2026 ខាងមុខនេះ សូមត្រៀមខ្លួនដើម្បីទទួលយកបទពិសោធន៍ដ៏អស្ចារ្យនៃថ្ងៃវារៈវ័នបត ហើយកុំភ្លេចចូលរួមចែករំលែកក្ដីស្រឡាញ់ដល់មនុស្សជុំវិញខ្លួនក្នុងឱកាសដ៏វិសេសវិសាលនេះ