March Equinox

Te Equinox i te Masina o Mati i Tuvalu: Se Arataki Kātoa

Te Equinox i te masina o Mati se taimi fakapito i te kalena a te lalolagi katoa, kae i loto i te atunuu ko Tuvalu, se mea tupu faka-te-natula telā e fakaasi mai ei te fakaasiga o te malosi o te Atua i te fakatokaga o te lalolagi. I Tuvalu, te atunuu telā e tu i te lotoloto o te Vasa Pasifika, te equinox nei e se se aso malolo faka-te-malo, kae se taimi e lavea ei te paleni o te ao mo te po. Ona ko te tulaga o Tuvalu e pili ki te ekueta (8 tikulī ki te itu ki saute), ko te uiga o te equinox e tasi te mea e tāua: ko te fakaasiga o te suiga o te tau mo te olaga faka-te-atunuu i aso takitasi.

I te taimi o te equinox, e tu tonu te la i luga o te ekueta. Ko te uiga o te mea nei, ko te umi o te ao e tai tutusa tonu mo te umi o te po, e tusa mo te sefulu-lua itula i te aso e tasi. Mo tatou i Tuvalu, e se lasi se suiga e lavea i te umi o te aso i te tausaga kātoa ona ko te pili o tatou ki te ekueta, kae ko te equinox i te masina o Mati e fakaasi mai ei te fakaotiga o te tau o uua (wet season) kae kamata o fakafeagai tatou mo te tau masele (drier season). Se taimi e mafai ei o lavea te matagofie o te la e kake mai i te tafatafa o te lagi i te taeao kae goto ifo i te afiafi i se auala telā e fakaofoofogia.

Te equinox nei e se se fakaalaalaga faka-te-aganuu e pelā me ne nisi atunuu i te lalolagi, kae e tāua ki te kau faiika mo te kau folau. I te taimi nei, e lavea me ko te la e fakaasigina te auala tonu ki te saegala mo te togala. Ki te kau Tuvalu, te olaga e fakaasigina i te mafutaga mo te natula, te tafa o te tai, mo te fakaaloalo ki te foatuaga a te Atua. Te equinox i te masina o Mati se fakamanatuga me i te lalolagi e fakafelelei faeloa, kae ko tatou i luga i motu foiki nei, e ola i lalo i te pulega a te natula mo te tau o te lagi.

Te Taimi o te Equinox i te 2026

I te tausaga e vau, te equinox i te masina o Mati ka tupu i se aso fakapito. I lalo ifo ko fakamatalaga tāua mo te taimi ka tupu ei:

Te Aso: Saturday Te Aso o te Masina: March 21, 2026 Aso e Toe Toe: E toe 77 aso ko tupu ei te mea nei.

Ofisa o te Malo: E matala faeloa a ofisa katoa o te malo mai te 8 i te taeao ki te 4 i te afiafi. Faleoloa: E matala a faleoloa katoa mo te atunuu. Akologa: E olo faeloa a tamaliki ki akoga. Fale Tupe: E matala te National Bank of Tuvalu mo te Development Bank of Tuvalu. Feagaiga mo Malaga: E seai ne suiga i te taimi o te rale (ferries) i te vā o motu me ko te taimi o vakalele e vau mai Fiti.

E ui e se se aso malolo, kae se aso e mafai ei o onoono te atunuu ki te mafaiga o te natula. I Funafuti, te laumua o Tuvalu, e mafai o lavea te kau talavou e takalo i te malae vakalele i te afiafi, fakalogo ki te leo o te tai, kae fakaaloalo ki te aso telā e tusa tonu ei te ao mo te po.

Te Gataga o te Fakamatalaga

Te equinox i te masina o Mati i Tuvalu se fakamanatuga o te paleni o te lalolagi. I te aso March 21, 2026, 2026, kafai koe e tu i luga i te oneone sinasina o Funafuti, Vaitupu, Nanumea me ko so se motu o Tuvalu, e mafai o koe o lavea te la e goto ifo i te tafatafa o te lagi i se auala telā e fakaasi mai ei te gali o te foatuaga. E ui e seai ne pati lasi me ne fiafiaga lasi, kae i te loto o te kau Tuvalu, ko aso katoa ne meaalofa mai te Atua.

Te equinox nei e fakamanatu mai ki a tatou me i te lalolagi e fakafelelei faeloa, kae e tau o tausi ne tatou te atunuu foiki nei mai te suiga o te tau (climate change). Te paleni o te ao mo te po i te equinox se fakaasiga o te paleni e tau o isi i te vā o te tagata mo te natula. I te aso Saturday, kafai e toe 77 aso ko oko mai ei, ke na mafaufau tatou ki te tāua o te tausiga o te lalolagi mo te atulauga e vau i aso mai mua.

Ke manuia te equinox o te masina o Mati ki a koutou katoa i Tuvalu!