Tet Holiday

Tết Nguyên Đán: Linh Hồn và Bản Sắc Văn Hóa Việt Nam

Tết Nguyên Đán, hay thường được gọi ngắn gọn là Tết, không chỉ đơn thuần là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo âm lịch, mà còn là biểu tượng thiêng liêng nhất trong đời sống tinh thần của người Việt. Đây là dịp để mỗi người con đất Việt, dù đang ở bất cứ nơi đâu, cũng hướng về nguồn cội, gia đình và những giá trị truyền thống tốt đẹp đã được bồi đắp qua hàng ngàn năm lịch sử. Tết là sự giao hòa giữa đất trời và con người, là niềm hy vọng về một khởi đầu mới hanh thông, thịnh vượng và hạnh phúc.

Sức hấp dẫn của Tết nằm ở sự tổng hòa của nhiều yếu tố: từ hương vị đặc trưng của bánh chưng, bánh tét, sắc hồng của hoa đào, sắc vàng của hoa mai, cho đến những phong tục tập quán mang đậm tính nhân văn như chúc Tết, mừng tuổi và thờ cúng tổ tiên. Trong tâm thức của người Việt, Tết là khoảng thời gian để gác lại mọi lo toan, bộn bề của cuộc sống thường nhật, để làm mới bản thân và thắt chặt sợi dây tình thân. Đó là lúc những người xa quê trở về, những rạn nứt được hàn gắn và những lời chúc tốt đẹp nhất được trao đi một cách chân thành.

Tết Nguyên Đán 2026 diễn ra khi nào?

Trong năm 2026, Tết Nguyên Đán sẽ rơi vào một thời điểm khá đặc biệt vào tháng 2 dương lịch. Đây là năm Bính Ngọ (năm con Ngựa), một biểu tượng của sự tự do, sức mạnh và thăng tiến.

Dưới đây là thông tin chi tiết về lịch trình Tết 2026:

Ngày mùng 1 Tết: Sẽ rơi vào Thursday, ngày February 19, 2026. Thời gian đếm ngược: Hiện tại chỉ còn 47 ngày nữa là đến thời khắc giao thừa thiêng liêng.

Khác với lịch dương có ngày cố định, ngày Tết Nguyên Đán được tính theo hệ thống lịch kiến tạo dựa trên chu kỳ mặt trăng. Do đó, ngày Tết thường dao động trong khoảng từ cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 dương lịch. Đối với năm 2026, kỳ nghỉ lễ sẽ kéo dài liên tục 9 ngày, từ ngày 14 tháng 2 đến hết ngày 22 tháng 2 năm 2026, tạo điều kiện thuận lợi cho việc du xuân và đoàn viên.

Nguồn gốc và Ý nghĩa sâu xa của ngày Tết

Mặc dù có những tranh luận về nguồn gốc của Tết giữa ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa và nền văn minh lúa nước bản địa, nhưng đối với người Việt, Tết mang những nét đặc thù không thể nhầm lẫn. Chữ "Tết" là biến âm của chữ "Tiết", và "Nguyên Đán" có nghĩa là buổi sáng đầu tiên của một năm mới.

Từ xa xưa, khi Việt Nam còn là một quốc gia nông nghiệp thuần túy, Tết là dịp để người nông dân nghỉ ngơi sau một mùa vụ vất vả, tạ ơn thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa. Ý nghĩa của Tết không chỉ dừng lại ở việc ăn uống hay vui chơi, mà còn là sự "làm mới" (tống cựu nghênh tân). Người ta quét dọn nhà cửa để xua đuổi vận đen, sơn sửa lại cổng ngõ để đón rước tài lộc, và quan trọng hơn cả là làm mới tâm hồn, xóa bỏ những điều không vui của năm cũ để bắt đầu một hành trình mới với tâm thế lạc quan nhất.

Hành trình chuẩn bị: Những ngày giáp Tết tất bật

Không khí Tết thực sự bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp - ngày tiễn Ông Công Ông Táo về trời.

1. Lễ cúng Ông Công Ông Táo (23 tháng Chạp)

Người Việt tin rằng mỗi gia đình đều có ba vị thần bếp (Táo quân) trông coi việc bếp núc và đời sống của gia chủ. Vào ngày này, các gia đình sẽ chuẩn bị mâm cỗ mặn, trầu cau, hương hoa và đặc biệt là cá chép để làm phương tiện cho các vị thần lên thiên đình báo cáo tình hình một năm qua với Ngọc Hoàng. Sau khi cúng xong, cá chép sẽ được phóng sinh ra sông, hồ, thể hiện tấm lòng tôn kính và ý thức bảo vệ môi trường, phóng sinh hướng thiện.

2. Chợ Tết và Sắm sửa

Khoảng từ ngày 25 tháng Chạp trở đi, các khu chợ Tết trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Đây là nơi hội tụ tinh hoa của sản vật địa phương. Người dân đi chợ không chỉ để mua sắm thực phẩm cho những ngày Tết (thịt mỡ, dưa hành, hạt dưa, mứt Tết) mà còn để thưởng ngoạn cái không khí hối hả, rực rỡ sắc màu. Hoa Tết: Miền Bắc không thể thiếu cành đào đỏ thắm để trừ tà và mang lại may mắn. Miền Nam lại rực rỡ sắc mai vàng tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý. Ngoài ra, quất (tắc), hoa cúc, hoa vạn thọ cũng là những loại cây cảnh phổ biến được trưng bày để cầu mong sự trường thọ và sung túc.

3. Gói Bánh Chưng, Bánh Tét

Đây là hình ảnh đặc trưng nhất của Tết Việt. Cả gia đình quây quần bên hiên nhà, cùng nhau rửa lá dong, vo gạo nếp, đãi đỗ xanh và thái thịt lợn. Đêm thức trông nồi bánh chưng bên bếp lửa bập bùng, kể cho nhau nghe những câu chuyện cũ là khoảnh khắc gắn kết thiêng liêng nhất của các thế hệ trong gia đình. Bánh chưng (hình vuông - tượng trưng cho đất) và bánh tét (hình tròn/trụ - tượng trưng cho trời) là sự thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và nguồn cội lúa nước.

4. Dọn dẹp và Trang trí nhà cửa

"Đầu năm sạch sẽ, cả năm hanh thông". Việc lau chùi từng bộ bàn ghế, đánh bóng bộ lư hương đồng trên bàn thờ tổ tiên được thực hiện rất tỉ mỉ. Người Việt thường treo câu đối đỏ, dán tranh Đông Hồ hoặc trang trí các phụ kiện màu đỏ, vàng trong nhà để tạo không gian ấm cúng, rực rỡ.

Những nghi lễ quan trọng trong những ngày Tết

Đêm Giao thừa (Giao Thừa)

Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới vào lúc 12 giờ đêm ngày cuối tháng Chạp. Lễ cúng Giao thừa thường được thực hiện cả ở trong nhà và ngoài trời. Đây là lúc gia chủ khấn nguyện, mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu và cầu mong các vị thần linh che chở cho gia đình trong năm mới. Tiếng pháo hoa nổ rộn rã trên bầu trời các thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh đánh dấu sự khởi đầu của một vận hội mới.

Mùng 1: Tết Cha (Bên nội) và Xông đất

Sáng mùng 1 là thời điểm trang trọng nhất. Mọi người diện những bộ quần áo đẹp nhất (thường là áo dài truyền thống) để làm lễ cúng gia tiên. Xông đất (Xông nhà): Người Việt tin rằng người đầu tiên bước chân vào nhà sau giờ giao thừa sẽ quyết định vận hạn của gia đình đó trong cả năm. Vì vậy, gia chủ thường nhờ những người có tuổi hợp với mình, tính tình vui vẻ, thành đạt đến xông đất vào sáng sớm mùng 1. Lì xì (Mừng tuổi): Người lớn sẽ trao những phong bao lì xì màu đỏ bên trong có tiền mới cho trẻ em và người già kèm theo lời chúc sức khỏe, học giỏi, may mắn. Màu đỏ của phong bao tượng trưng cho sự may mắn và thịnh vượng.

Mùng 2: Tết Mẹ (Bên ngoại)

Sau khi dành ngày đầu tiên cho bên nội, ngày mùng 2 là dịp để cả gia đình về thăm nhà ngoại. Đây là cách để thể hiện sự hiếu thuận và cân bằng tình cảm giữa hai bên gia đình, thắt chặt mối quan hệ họ hàng.

Mùng 3: Tết Thầy

"Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy". Truyền thống tôn sư trọng đạo của người Việt được thể hiện rõ nét vào ngày này. Học trò thường đến thăm các thầy cô giáo cũ để bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã truyền dạy tri thức.

Ẩm thực ngày Tết: Tinh hoa văn hóa Việt

Bữa cơm ngày Tết là sự hội tụ của những món ăn cầu kỳ và mang tính biểu tượng cao:

1. Bánh Chưng/Bánh Tét: Món ăn không thể thiếu, ăn kèm với dưa hành (miền Bắc) hoặc củ kiệu, tôm khô (miền Nam).
2. Giò lụa, giò thủ: Những khoanh giò tròn trịa tượng trưng cho sự viên mãn.
3. Thịt kho tàu (Thịt kho hột vịt): Phổ biến ở miền Nam, miếng thịt vuông và quả trứng tròn tượng trưng cho sự hài hòa âm dương, sự mặn mà của tình thân.
4. Canh khổ qua (Canh mướp đắng): Người miền Nam ăn canh khổ qua với hy vọng mọi nỗi "khổ" của năm cũ sẽ "qua" đi.
5. Mâm ngũ quả: Gồm 5 loại trái cây khác nhau (thường là Cầu, Sung, Dừa, Đủ, Xoài ở miền Nam) đặt trên bàn thờ, tượng trưng cho ngũ hành và ước nguyện về một cuộc sống đủ đầy.

Các hoạt động hội hè và vui chơi

Tết không chỉ có ở trong nhà mà còn tràn ra phố phường với nhiều hoạt động sôi nổi: Đi lễ chùa đầu năm: Ngay sau giao thừa hoặc vào sáng mùng 1, người dân thường đi chùa để thắp hương cầu an, xin lộc và tận hưởng không khí thanh tịnh. Múa lân - sư - rồng: Những đoàn múa lân rộn rã với tiếng trống, tiếng chiêng mang lại không khí tưng bừng, náo nhiệt trên khắp các nẻo đường, tượng trưng cho sự xua đuổi điềm xấu và đón nhận may mắn. Các trò chơi dân gian: Ở các vùng quê, Tết là dịp tổ chức đấu vật, chọi gà, kéo co, đánh đu, thi nấu cơm... tạo nên một không gian văn hóa cộng đồng đặc sắc. Xin chữ đầu năm: Hình ảnh ông đồ già bày mực tàu giấy đỏ bên phố là một nét đẹp văn hóa. Người ta xin chữ (như chữ Tâm, Phúc, Đức, Tài) để cầu mong những điều tốt đẹp ứng nghiệm vào cuộc sống.

Những điều nên và không nên làm trong ngày Tết

Để có một năm mới trọn vẹn, người Việt thường tuân theo một số quy tắc ngầm định về phong thủy và tâm linh: Nên: Nói những lời hay ý đẹp, mặc quần áo màu sắc tươi sáng (đỏ, vàng), tặng quà cho người thân, mỉm cười và bao dung với mọi người. Không nên: Quét nhà vào mùng 1 (vì sợ quét mất tài lộc ra khỏi nhà), làm vỡ bát đĩa (điềm báo sự chia lìa), vay mượn tiền bạc đầu năm, nói những điều xui xẻo hay tranh cãi, nóng giận.

Thông tin thực tế cho khách du lịch và người nước ngoài

Nếu bạn có kế hoạch ghé thăm Việt Nam vào dịp Tết 2026, đây là những điều quan trọng cần lưu ý:

1. Tình trạng đóng cửa:

Hầu hết các cơ quan chính phủ, ngân hàng và trường học sẽ đóng cửa trong suốt 9 ngày nghỉ lễ (từ 14/02 đến 22/02). Các cửa hàng nhỏ và chợ truyền thống thường đóng cửa từ chiều 30 Tết và bắt đầu mở lại rải rác từ mùng 3 hoặc mùng 4 Tết. Tuy nhiên, tại các thành phố lớn, một số siêu thị và cửa hàng tiện lợi vẫn hoạt động xuyên Tết.

1. Giao thông:

Đây là thời điểm nhu cầu di chuyển cao nhất trong năm. Các chuyến bay, tàu hỏa và xe khách thường được đặt chỗ trước cả vài tháng. Giá vé cũng tăng cao đáng kể. Trong những ngày mùng 1 và mùng 2, đường phố tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh thường rất vắng vẻ và yên bình - một trải nghiệm hiếm có trong năm.

1. Dịch vụ du lịch:

Các khách sạn, nhà hàng lớn và các điểm tham quan nổi tiếng vẫn mở cửa phục vụ khách du lịch. Tuy nhiên, bạn nên đặt dịch vụ sớm để tránh tình trạng hết chỗ hoặc giá tăng cao. Phí dịch vụ có thể tăng thêm từ 10-20% trong những ngày Tết để chi trả lương tăng thêm (300%) cho nhân viên làm việc ngày lễ.

1. Lời khuyên trải nghiệm:

Hãy thử ghé thăm các chợ hoa như chợ Quảng Bá (Hà Nội) hay bến Bình Đông (TP.HCM) trước ngày 30 Tết để thấy hết vẻ đẹp của sắc hoa. Học một vài câu chúc đơn giản như "Chúc mừng năm mới" hoặc "Vạn sự như ý" sẽ khiến người bản địa cảm thấy rất vui vẻ và thân thiện. Nên tránh mặc đồ màu trắng hoặc đen hoàn toàn khi đi thăm nhà người Việt vào những ngày đầu năm, vì hai màu này thường liên quan đến tang tóc trong quan niệm cũ.

Tết 2026: Kỳ nghỉ lễ chính thức

Theo quy định của Nhà nước Việt Nam, Tết Nguyên Đán là kỳ nghỉ lễ dài nhất và quan trọng nhất. Đối với năm 2026, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động sẽ được nghỉ tổng cộng 9 ngày. Cụ thể: Bắt đầu nghỉ: Từ thứ Bảy, ngày 14 tháng 2 năm 2026. Kết thúc nghỉ: Đến hết Chủ Nhật, ngày 22 tháng 2 năm 2026.

• Quay lại làm việc: Thứ Hai, ngày 23 tháng 2 năm 2026.

Trong thời gian này, nhịp sống của cả đất nước sẽ chậm lại ở khía cạnh kinh tế nhưng lại bùng nổ ở khía cạnh văn hóa và gia đình. Các thành phố vốn dĩ ồn ào sẽ trở nên tĩnh lặng hơn, nhường chỗ cho những cuộc sum vầy bên mâm cơm ấm cúng.

Kết luận

Tết Nguyên Đán không chỉ là một kỳ nghỉ, đó là một phần máu thịt của văn hóa Việt Nam. Dù trải qua bao thăng trầm của lịch sử và sự tác động của quá trình hiện đại hóa, Tết vẫn giữ nguyên được giá trị cốt lõi của nó: lòng biết ơn, sự đoàn viên và niềm hy vọng.

Với 47 ngày còn lại trước khi bước sang năm mới 2026, không khí chuẩn bị đã bắt đầu len lỏi trong tâm trí của mỗi người dân. Tết là dịp để ta dừng lại một chút, nhìn lại chặng đường đã qua, mỉm cười với những gì đã đạt được và cùng nhau thắp lên niềm tin cho một năm Bính Ngọ mạnh mẽ, bứt phá và bình an.

Chúc mừng năm mới 2026! Chúc cho mọi gia đình Việt Nam một mùa Tết ấm áp, hạnh phúc và vạn sự như ý!