New Year's Day

Azərbaycanda Yeni İl Bayramı: Milli Sevinc və Təntənəli Qeyd etmə Bələdçisi

Azərbaycanda Yeni il sadəcə təqvim dəyişikliyi deyil, həm də ailə bağlarının gücləndiyi, ümidlərin yeniləndiyi və ölkənin hər bir guşəsində böyük coşğu ilə qarşılanan ən sevimli dünyəvi bayramlardan biridir. Qriqorian təqvimi ilə yanvarın 1-də qeyd olunan bu bayram, Azərbaycan xalqı üçün həm müasir qlobal ənənələrin, həm də keçmişdən gələn isti ailə dəyərlərinin sintezini təmsil edir. Paytaxt Bakının işıqlı küçələrindən tutmuş ən uca dağ kəndlərinə qədər hər yerdə insanlar yeni bir başlanğıcı qeyd etmək üçün bir araya gəlirlər.

Bu bayramın özəlliyi onun inklüzivliyindədir. Azərbaycanda Yeni il dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəs tərəfindən qeyd olunur. Şəhərlərin mərkəzi meydanlarında qurulan nəhəng şam ağacları, rəngarəng işıqlandırmalar və bayram bazarları dekabr ayının əvvəlindən etibarən ölkədə sehrli bir ab-hava yaradır. Xüsusilə 31 dekabr - Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü ilə birləşən bu bayram, milli birliyin və sevincin simvoluna çevrilir. İnsanlar bir-birinə hədiyyələr verir, küsülülər barışır və hər kəs gələcək ilin daha uğurlu, bərəkətli və dinc keçməsini arzulayır.

Yeni il gecəsi Azərbaycanda süfrə mədəniyyətinin zirvəsidir. Azərbaycan mətbəxinin ən dadlı nümunələri bu gecə üçün xüsusi olaraq hazırlanır. Şah plovdan tutmuş müxtəlif növ dolmalara, ləvəngiyə və yerli şirniyyatlara qədər hər şey süfrədə öz yerini tapır. Saatlar gecə yarısını göstərdikdə isə ölkənin hər tərəfində atəşfəşanlıq başlayır və insanlar yeni ili bir-birini qucaqlayaraq, şampan şərabı açaraq və ən xoş arzularını dilə gətirərək qarşılayırlar.

2026-ci ildə Yeni İl Nə Vaxtdır?

2026-ci ildə Yeni il bayramı bütün dünyada olduğu kimi Azərbaycanda da yanvar ayının ilk günündə qeyd ediləcəkdir.

Tarix: January 1, 2026 Həftənin günü: Thursday Qalan vaxt: 0 gün

Azərbaycanda Yeni il tarixi sabitdir və hər il yanvarın 1-də qeyd olunur. Lakin bayram tədbirləri və qeyri-iş günlərinin müddəti Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə dəyişə bilər. 2026-ci ilin təqviminə əsasən, bayram həftə içi cümə axşamına təsadüf etdiyi üçün, Nazirlər Kabineti iş və istirahət günlərinin yerini dəyişərək əhalinin daha uzun müddət istirahət etməsini təmin edir. Bu il yanvarın 1-dən 4-nə qədər davam edən dörd günlük uzun istirahət günləri gözlənilir ki, bu da insanların həm şəhər daxilində, həm də rayonlarda istirahət etməsi üçün mükəmməl fürsət yaradır.

Tarixi və Mənşəyi

Azərbaycanda Yeni ilin müasir formada qeyd olunması tarixi nisbətən yaxın keçmişə — XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərinə dayanır. Rusiya İmperiyasının tərkibində olduğu dövrdə Avropa ənənələri Azərbaycana daxil olmağa başlamış, lakin əsl kütləvi xarakteri Sovet dövründə almışdır. Sovet hakimiyyəti illərində Yeni il, dini bayramları əvəzləyən və dövlət tərəfindən dəstəklənən əsas dünyəvi bayram kimi formalaşmışdır. Məhz bu dövrdə Şaxta Baba (Ded Moroz) və Qar Qız (Snequroçka) obrazları Azərbaycan mədəniyyətinə daxil olmuşdur.

1991-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonra Azərbaycan bu bayramı qoruyub saxlamış, lakin ona milli çalarlar əlavə etmişdir. Bu gün Yeni il Azərbaycanda sırf dünyəvi, ailəvi və şən bir bayram kimi tanınır. Onu qədim milli bayramımız olan Novruzla qarışdırmaq olmaz. Novruz baharın gəlişini və astronomik yeni ili təmsil etdiyi halda, 1 Yanvar bayramı Qriqorian təqvimi ilə rəsmi dövlət ilinin başlanğıcıdır.

Azərbaycanın müstəqillik tarixində 31 dekabrın həm də Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü kimi qeyd edilməsi bu dövrün əhəmiyyətini ikiqat artırmışdır. Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən təsis edilən bu gün, dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların milli birliyini simvolizə edir. Beləliklə, dekabrın 31-dən yanvarın 1-nə keçən gecə azərbaycanlılar üçün həm milli həmrəylik, həm də yeni təqvim ilinin başlanğıcı kimi qeyd olunur.

Bayram Ənənələri və Qeyd etmə Forması

Azərbaycanda Yeni ilin qeyd olunması bir neçə mərhələdən ibarət olan zəngin bir prosesdir.

Ev Hazırlıqları və Şam Ağacı

Dekabr ayının ortalarından etibarən hər bir evdə bayram hazırlıqları başlayır. Ən vacib atribut Yeni il ağacıdır (yolka). Ailələr birlikdə ağacı bəzəyir, altına isə uşaqlar üçün hədiyyələr qoyurlar. Evlərin pəncərələri və eyvanları rəngli işıqlarla bəzədilir ki, bu da şəhərin ümumi görünüşünə xüsusi bir gözəllik qatır.

Bayram Süfrəsi

Azərbaycanlılar üçün bayramın mərkəzi məkanı süfrədir. Yeni il süfrəsi "bolluq və bərəkət" rəmzi hesab olunur. İnanclara görə, yeni ili necə qarşılasan, il boyu elə də davam edər. Buna görə də süfrələr ən bahalı və dadlı təamlarla bəzədilir: Plov: Süfrənin tacı hesab olunur. Müxtəlif növləri (aş-qara, şah plov) hazırlanır. Paytaxt Salatı: Sovet dövründən qalan və hələ də çox sevilən bir ənənədir. Dolma: Yarpaq və ya tərəvəz dolması mütləq süfrədə olmalıdır. Şirniyyatlar: Paxlava, şəkərbura və müxtəlif tortlar bayram gecəsinin şirin sonluğudur. İçkilər: Gecə yarısı şampan şərabının açılması və badələrin "Yeni iliniz mübarək!" sədaları altında toqquşdurulması dəyişməz adətdir.

Şaxta Baba və Qar Qız

Uşaqlar üçün Yeni ilin ən maraqlı tərəfi Şaxta Babadan hədiyyə gözləməkdir. Məktəblərdə və bağçalarda "Yeni il şənlikləri" təşkil olunur, uşaqlar şeirlər deyir, mahnı oxuyur və Şaxta Babanın gəlişini gözləyirlər. Bir çox ailələr evlərinə xüsusi olaraq Şaxta Baba dəvət edirlər ki, uşaqları təbrik etsin.

Küçə Şənlikləri və Atəşfəşanlıq

Bakı şəhəri Yeni il ərəfəsində tanınmaz dərəcədə gözəlləşir. Fəvvarələr Meydanı, Dənizkənarı Bulvar və "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu bayramın əsas mərkəzləridir. Burada qurulan bayram bazarlarında (məsələn, "Soyuq Əllər, İsti Ürək" xeyriyyə yarmarkası) insanlar isti içkilər içir, suvenirlər alır və musiqi sədaları altında gəzirlər.

Gecə yarısı, saat 00:00-da Dənizkənarı Milli Parkda (Bulvarda) möhtəşəm atəşfəşanlıq təşkil olunur. Minlərlə insan bu mənzərəni izləmək üçün Xəzər dənizinin sahilinə toplaşır. Göy üzünü bəzəyən rəngarəng işıqlar yeni ilin gəlişini bütün şəhərə müjdələyir.

Turistlər və Əcnəbilər üçün Praktik Məlumatlar

Əgər siz 2026-ci ilin Yeni ilini Azərbaycanda keçirməyi planlaşdırırsınızsa, aşağıdakı məlumatlar sizin üçün faydalı olacaq:

1. Hava Şəraiti: Yanvar ayı Bakıda adətən soyuq və küləkli keçir. Temperatur 5-10°C arasında dəyişir, lakin Xəzərin məşhur "Xəzri" küləyi havanı daha soyuq hiss etdirə bilər. Odur ki, özünüzlə isti geyimlər, papaq və əlcək götürməyi unutmayın. Rayonlarda (məsələn, Quba, Qusar, Qəbələ) isə qar yağma ehtimalı yüksəkdir və əsl qış nağılı yaşamaq mümkündür.
2. Nəqliyyat: Bayram gecəsi Bakı metrosu adətən iş vaxtını saat 02:00-a qədər uzadır. Lakin mərkəzi küçələrdə tıxaclar və bəzi yolların bağlanması ehtimalı olduğu üçün taksi xidmətlərindən istifadə edərkən vaxtı düzgün hesablayın. "Bolt" və "Uber" kimi tətbiqlər aktiv işləyir, lakin bayram gecəsi qiymətlər arta bilər.
3. Restoran və Otellər: Bakının tanınmış restoranlarında Yeni il gecəsi üçün xüsusi proqramlar (canlı musiqi, şoular) təşkil olunur. Bu yerlərdə yerlər həftələr öncədən dolur, ona görə də rezervasiyanı erkən etmək vacibdir.
4. Alış-veriş: Dekabrın 30-u və 31-i marketlərdə böyük izdiham olur. Əgər evdə qeyd etməyi planlaşdırırsınızsa, ərzaq alış-verişini bir neçə gün öncədən edin. Yanvarın 1-də bir çox kiçik mağazalar və bəzi xidmət sahələri bağlı ola bilər, lakin böyük ticarət mərkəzləri (mollar) adətən günortadan sonra fəaliyyətini bərpa edir.
5. Təhlükəsizlik: Azərbaycan çox təhlükəsiz ölkədir. Bayram günlərində polis gücləndirilmiş iş rejimində çalışır və insanların təhlükəsizliyini təmin edir. İzdihamlı yerlərdə ehtiyatlı olmaq və rəsmi xəbərdarlıqlara əməl etmək tövsiyə olunur.

Yeni İl Azərbaycanda Rəsmi Bayramdır?

Bəli, Yeni il Azərbaycanda rəsmi dövlət bayramıdır. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən, 1 və 2 yanvar tarixləri qeyri-iş günləri hesab olunur.

Nələr bağlı olur? Dövlət idarələri və müəssisələri. Banklar və poçt şöbələri (bəzi növbətçi filiallar istisna olmaqla). Məktəblər, bağçalar və universitetlər. İstehsalat müəssisələrinin əksəriyyəti.

Nələr açıq olur? Xəstəxanalar və təcili yardım xidmətləri (24/7). İctimai nəqliyyat (xüsusi qrafiklə). Böyük supermarketlər, restoranlar, kafelər və əyləncə mərkəzləri (insanların istirahətini təmin etmək üçün fəaliyyət göstərirlər). Hava limanları və şəhərlərarası avtobus vaxtları (iş qrafikində dəyişiklik edilmir).

2026-ci ilin təqviminə görə yanvarın 1-i cümə axşamına düşdüyü üçün, hökumət çox vaxt 2 yanvar cümə gününü də qeyri-iş günü elan edərək, şənbə və bazar günləri ilə birləşdirir. Bu da əhali üçün 4 günlük fasiləsiz istirahət deməkdir.

Azərbaycanda Yeni il bayramı həm də insanların bir-birinə "Yeni iliniz mübarək!" (Yeni iliniz mübarək olsun!) deyərək müraciət etdiyi, küçələrdə tanımadığı insanlara gülümsədiyi və ümumi bir mehribanlıq mühitinin hökm sürdüyü bir zamandır. Bu bayram Azərbaycanın qonaqpərvərliyini, müasirliyini və eyni zamanda keçmişinə olan hörmətini eyni anda hiss etmək üçün ən yaxşı fürsətdir.

Yeni iliniz mübarək! 2026-ci il Azərbaycana və bütün dünyaya sülh, firavanlıq və xoşbəxtlik gətirsin!