Easter Sunday

Te Akono’anga i te Atua i roto i te Kūki ‘Airani: Te Rā Sāpati Nui o te Mate’aka’ou’anga

Te Rā Sāpati Nui o te Mate’aka’ou’anga, me kore ko te Easter Sunday i roto i te reo Peritāne, tētahi o te au rā tapu roa atu i roto i te ora’anga vaerua o te nuna’a Kūki ‘Airani. I tēia rā, tē akama’ara nei te iti tangata i te tuātau i tū aka’ou mai ei te ‘Atu ko Iēsū Karaiti mai roto i te va’arua mate, i muri ake i tōna matenga i runga i te sātau i te Rā Paraire Tapu. No mātou i te Kūki ‘Airani, e nuna’a tēia i tū’ia e te rongo pai o te Karaititiano, e rā tēia e kī ana i te ‘aka’aka, te pure, e te rekareka i roto i te au ‘utu’are tangata e te au ‘ekalēsia kātoatoa.

Ko te Mate’aka’ou’anga, e tā’atua’anga tēia i te upokotū o te mārama ki runga i te pō’itirere, e te upokotū o te ora ki runga i te mate. I roto i tō mātou au ‘enua, mei Rarotonga e tae atu ki te au Pa Enua i te Tokerau, tē vai nei tētahi rongo vaerua kō’u’ua i tēia tuātau. E tū’anga tēia nō tētahi ‘epetoma tapu (Holy Week) i tīmata mai i te Rā Sāpati o te Ni’au, i reira te au kerititiano e akama’ara ai i te tomo’anga o Iēsū ki Iērūsalēma. Inā rā, ko te Rā Sāpati Nui te tumu’anga o tō mātou akarongo—mēnā kāre a Karaiti i tū aka’ou mai, kāre tō mātou akarongo e whai tū’anga.

I roto i te Kūki ‘Airani, kāre tēia rā e tū ana mei tētahi rā ‘aka’oro’oro noa i te ‘enua. E rā tēia nō te ‘akatapu. Ko te au ‘ekalēsia kātoatoa—ko te Cook Islands Christian Church (CICC), te Katorika, te Seventh-day Adventist, e te vai atu rā—tē tā’aka’aka nei rātou i mua i te Atua. Te kakara o te tiare māori, te ‘īmene ‘īmene tuki, e te kō’ua o te ‘utu’are tangata, ko te au tū tēia e kitea ana i tēia rā manea.

Te Rā o te Mate’aka’ou’anga i te Mata’iti 2026

I tēia mata’iti 2026, e rā ta’aka’aka tēia nō tatou kātoatoa i te Kūki ‘Airani. Ko te au tū’anga nō te nūmera o te rā, koia tēia:

Te Rā: Sunday Te Rā nō te Mārama: April 5, 2026 Te Tuātau e toe nei: 92 rā e toe nei

Ko te rā o te Mate’aka’ou’anga kāre e tū ana ki runga i tētahi nūmera rā tūturu i te au mata’iti kātoatoa. E rā tēia e tauiui ana (variable date) i runga i te tatau’anga o te marama. Tē aru nei tēia i te ture a te ‘ekalēsia i reira te Easter Sunday e tū ai i te rā Sāpati mua i muri ake i te marama kī (full moon) i muri ake i te rā e taurite ai te rā e te pō (vernal equinox) i te pōpō’anga o te mata’iti. No reira, i tēia mata’iti 2026, tē tū nei te reira i te rā e rima o ‘Āperira.

Te ‘Akamata’anga e te Tumu o te Mate’aka’ou’anga

Ko te tū’anga o te Mate’aka’ou’anga i roto i te Kūki ‘Airani, kua ‘akamata mai te reira i te tae’anga mai o te au mītinari mai roto i te London Missionary Society (LMS) i te mata’iti 1821 (Aitutaki) e te 1823 (Rarotonga). I mua ake i te reira, e au tū akamori’anga kē tā tō mātou au tupuna. Inā rā, i te tae’anga mai o te Evangelia, kua riro te Mate’aka’ou’anga o Iēsū Karaiti ko te toka tūāpapa o te ora’anga o te nuna’a.

I roto i te tuatua tapu, tē akakite nei te reira ē i te toru o te rā i muri ake i tōna tanu’anga, kua ‘uri’ia te toka mai te va’arua, e kua tū mai a Iēsū. Nō mātou i te Kūki ‘Airani, e tū’anga tēia e ‘akama’ara mai nei i te ‘akaora’anga. Tē ‘aka’aite’ia nei te Mate’aka’ou’anga ki te ‘aka’ōu’anga o te natura—te tiare e pua ana, te rā e titi ana, e te ‘aka’ōu’anga o te pū’oru o te tangata.

Te au Akono’anga e te Peu māori i te Rā Sāpati Nui

Kāre e rā i roto i te Kūki ‘Airani e ‘aka’aite’ia ki te pōpō’anga o te Rā Sāpati Nui. Inā tētahi au tū peu e rave’ia ana i tēia rā:

1. Te Pure i te Pōpō’anga (Sunrise Service)

I tētahi au ‘o’ire e te au ‘ekalēsia, tē vai nei te peu nō te rāve’a i te pure i te tuātau e ‘iti mai ai te rā. Tē tū nei te iti tangata ki te pae tai me kore ki runga i tētahi maunga nō te ‘īmene e te pure i te tuātau e titi mai ai te mārama o te rā. E to’u tēia i te ‘iti’anga mai o te Mārama o te Ao (Karaiti) ki runga i te pō’itirere o te mate.

2. Te Pure ‘Ekalēsia Nui

Ko te pure i te ora ‘ānguru (10:00 AM) te pure nui roa atu. Tē a’u ana te iti tangata i tō rātou au kāka’u ‘ou e te mā. Ko te au va’ine, tē ‘a’ao nei i tō rātou au pāre rito manea me kore te au pāre tiare kakara. Ko te au tāne, tē ‘a’ao nei i te ‘āu’u ‘ou.

I roto i te ‘ekalēsia CICC, tē vai nei te au ‘īmene tuki e ‘akangaruerue ana i te au pū’oru. Ko tēia au ‘īmene, e au reo teitei e te au reo hāmoni e akakite ana i te rekareka nō te mate’aka’ou’anga. Ko te tuatua fā’iu a te orometua, tē tūka’i nei te reira i te upokotū o Karaiti.

3. Te Kai Nui (The Feast)

I muri ake i te pure, ka ‘oki te au ‘utu’are tangata ki te kāinga nō te kai nui. Ko te Mate’aka’ou’anga, e tuātau tēia e ‘aka’aite’ia ai te au pū’oru o te tangata ki te kai māori. Ka tunu’ia te ‘umu (ground oven) i te rā Sāpāti pōpō’anga me kore i te rā Ma’ina (Saturday).

Ko te au kai e kitea ana i runga i te tēpu: Pua’a tunu: Te pua’a i roto i te ‘umu. Ika: Ika mata me kore ika tunu’ia ki te nita (coconut cream). Taro e te Manioka: Te au kai tūmū o te ‘enua. Rukau: Te rau taro i tunu’ia ki te nita. Poke: Tētahi kai reka i ma’ani’ia ki te panana me kore te maniota e te nita.

E tuātau tēia nō te ‘utu’are tangata kātoatoa—te au tūpuna, te au mātua, e te au tamariki—kia tū’ia i te tēpu ‘okota’i.

4. Te au Tamariki e te Easter Eggs

Noatu ē e peu Peritāne tēia, kua tae mai tēia peu ki roto i te Kūki ‘Airani. Tē ‘akamata nei te au tamariki i te kimi i te au ‘uā moa tiatola (chocolate eggs) i roto i te ‘āua. Inā rā, i roto i tō mātou akono’anga, tē ‘apī’ia nei te au tamariki ē ko tēia au ‘uā moa, e to’u ia nō te ora ‘ou e te mate’aka’ou’anga.

Te Tū o te ‘O’ire e te au ‘Enua

I te rā Sāpati Nui, tē moe nei te ‘enua i roto i te ‘aka’aka. I Rarotonga, te pū ‘o’ire o Avarua, tē vai noa nei te au rōti, kāre tē vai nei te turituri o te maki’ini. Ko te au toa e te au mākete, kua kapi’ia te nu’anga nui. I roto i tō mātou ture e tō mātou peu, ko te rā Sāpati e rā ia nō te Atua.

Nō te au manu’iri e tae mai ana ki tō mātou au pae tai, e tuātau manea tēia nō te kite i te tū māori tūturu o te Kūki ‘Airani. Tē pati’ia nei te katoatoa kia haere ki te pure, noatu ē nō ‘ea mai koe, nō te mea ko te rā Sāpati Nui, e rā ia nō te katoatoa.

Te au Rā i Mua e te au Rā i Muri

Ko te Rā Sāpati Nui, ko te pū’aka ia o tētahi ‘epetoma roa.

Te Rā Paraire Tapu (Good Friday): I mua ake i te Sāpati Nui, ko te rā tēia e akama’ara ai mātou i te mamae o Iēsū i runga i te sātau. E rā ‘aka’aka roa tēia, e kāre te tangata e rave ana i te au ‘anga’anga mama’ata. E rā ‘aka’oro’oro tūturu tēia i roto i te ture (Public Holiday). Te Rā Ma’ina (Easter Saturday): E rā tēia nō te ‘akateateamamao. Ka tāmā’ia te au ‘āua, ka ‘akateateamamao’ia te au kai nō te ‘umu, e ka ‘akateateamamao’ia te au kāka’u nō te pure. Te Rā Monitē o te Mate’aka’ou’anga (Easter Monday): I muri ake i te rā tapu, ko te rā Monitē tētahi rā ‘aka’oro’oro (Public Holiday). I tēia rā, ka haere te au ‘utu’are tangata ki te pae tai nō te pīkiniki, te ‘akaerere, e te tā’aka’aka i roto i te rekareka i muri ake i te au pure mama’ata o te ‘epetoma.

Au Tuatua nō te au Manu’iri (Practical Information)

Mēnā tē rāpāi nei koe i te rāki i roto i te Kūki ‘Airani i tēia tuātau o te Mate’aka’ou’anga 2026, tēia tētahi au mea kia mārama koe:

1. Te au ‘Anga’anga: Inā rā, ko te Rā Sāpati Nui (Sunday, April 5, 2026), e rā akono’anga ia (observance), kāre i te rā ‘aka’oro’oro tūturu i roto i te ture (not a statutory public holiday). Inā rā, i te Kūki ‘Airani, ko te au rā Sāpati kātoatoa e rā tapu ia. Te aura’a, ka kapi te nu’anga nui o te au toa e te au ‘anga’anga kātoatoa.
2. Te au Rā ‘Aka’oro’oro (Public Holidays): Ko te Rā Paraire Tapu (April 3) e te Rā Monitē (April 6) te au rā ‘aka’oro’oro tūturu. I tēia au rā, ka kapi te au ‘opati a te kavamani e te nu’anga nui o te au toa.
3. Te au Toa Kai: E rāpāi kia ‘oko mai i tā’au au kai i mua ake i te Rā Paraire Tapu, nō te mea ka kapi te au toa mama’ata. Tētahi au toa ririki i te pae rōti, ka ‘u’atara paku mai rātou i tētahi au ora tūturu.
4. Te au Kāka’u: Mēnā ka haere koe ki te pure, e mea tau kia ‘a’ao koe i te kāka’u tau (modest clothing). Nō te au va’ine, e piriaro me kore e kāka’u e kapi ana i te paku’ivi, e te pāre (mēnā ka inangaro). Nō te au tāne, e piriaro tiao (shirt) e te taroatā (trousers) me kore te tūpuna (ie fāitaga).
5. Te au ‘Īmene: Ka rekareka koe i te rongo i te au ‘īmene tuki. ‘Auraka e mataku i te tū e te ‘īmene kāpiti ki te iti tangata, noatu ē kāre koe i mārama i te reo. Ko te vaerua o te Mate’aka’ou’anga, e vaerua ‘okota’i.

Ko te Mate’aka’ou’anga e rā ‘aka’oro’oro āinei?

I te Kūki ‘Airani, tē vai nei te tū tū-kē o te ture nō tēia rā:

Rā Paraire Tapu (Good Friday): ‘AE, e rā ‘aka’oro’oro tūturu (Public Holiday). Rā Sāpati Nui (Easter Sunday): KĀRE i te rā ‘aka’oro’oro tūturu i roto i te ture, inā rā, nō te mea e rā Sāpati tēia, e rā tapu ia i raro i te peu e te akono’anga a te ‘enua. Mē e ‘anga’anga tā’au i tēia rā, kāre koe e tūtaki’ia ki te tūtaki rā tapu (public holiday rates) i raro i te ture anga’anga, mari rā mēnā kua oti i te ‘akanō’no’o’ia i roto i tā’au parau ‘anga’anga. Rā Monitē (Easter Monday): ‘AE, e rā ‘aka’oro’oro tūturu (Public Holiday).

No reira, ko te tuātau o te Mate’aka’ou’anga i te mata’iti 2026, e tuātau roa ia nō te ‘aka’oro’oro (long weekend) nō te nu’anga nui o te tangata ‘anga’anga.

Te Reo o te Mate’aka’ou’anga

I tēia rā, ka rongo koe i te iti tangata e ‘ārau ana i tēia au tuatua:

"Kia manuia tēia Rā Sāpati Nui" (Happy Easter Sunday) "Kua tū aka’ou a Karaiti" (Christ has risen)

• "‘Āmēne" (Amen)

Ko te Mate’aka’ou’anga i roto i te Kūki ‘Airani, e tū’anga tēia i tō mātou ora’anga e akama’ara mai nei ia mātou ē, i muri ake i te pō’itirere, tē vai nei