Ramadan Mfitiaseɛ wɔ Ghana: Akwankyerɛ a ɛmu dɔ ma afe 2026
Ramadan yɛ berɛ koraa a ɛyɛ kronkron na ɛho hia paa ma Nkramofoɔ nyinaa wɔ wiase baabiara, titiriw wɔ Ghana ha. Ɛyɛ abosome nkron soɔ wɔ Nkramofoɔ kalenda (Islamic lunar calendar) mu. Sɛ yɛka Ramadan a, ɛnyɛ aduane a yɛnkye (fasting) nko ara ne asɛm no; ɛyɛ berɛ a yɛde hwehwɛ yɛn ho mu, yɛbɛn Onyankopɔn (Allah), na yɛda ayamhyehyeɛ adi kyerɛ yɛn mfɛfoɔ nnipa. Wɔ Ghana, Ramadan yɛ berɛ a ɛma biakoyɛ ba mpɔtam hɔ, ɛmfa ho sɛ woyɛ Nkramoni anaa Kristoni, ɛfiri sɛ yɛn amammuo mu no, yɛkyɛ nnuane na yɛbɔ mu tena ase wɔ asomdwoeɛ mu.
Saa bosome yi yɛ berɛ a Nkramofoɔ kae berɛ a Onyankopɔn de Kuran (Quran) no firi soro brɛɛ Odiyifoɔ Muhammad (S.A.W). Ɛnam yei nti, Ramadan yɛ mmerɛ a ɛhyɛ "Sawm" (akɔmkyene) den, a ɛyɛ Nkramofuo gyidie nnyinasoɔ num no mu baako. Firi anɔpa hɛmee kɔsi sɛ awia bɛtɔ no, obiara a wadi mfeɛ na n'ahoɔden ma no kwan no ntumi nnidi, nnunnom nsuo, nnunnom tawa, na ɔntumi ne ne hokafoɔ nna. Ɛyɛ berɛ a obiara bɔ mmɔden sɛ ɔbɛtwe ne ho afiri bɔne ho, na ɔde ne nsa bɛkyɛ adɔeɛ ama ahiafoɔ.
Wɔ Ghana ha, Nkramofoɔ dodoɔ yɛ bɛyɛ ɔha biara mu nkyekyɛmu aduonu (20%). Yɛhunu wɔn paa wɔ atifi fam (Northern Region) ne nkuropɔn akɛseɛ te sɛ Accra ne Kumasi mu. Sɛ Ramadan fiti ase a, wobɛhunu sɛ asetena sesa koraa. Anɔpa kɔnɔkɔnɔ no, wobɛte sɛ nnipa retutu mmirika reyɛ "Suhoor" (anɔpa aduane ansa na owia apue). Awia no, kuro no mu yɛ komm kakra, na anwummere nso a, "Iftar" (aduane a yɛde piri akɔm no) berɛ no, nkuro no mu yɛ dɛ yie. Saa kwan yi so na Ghanafoɔ fa da wɔn gyidie ne wɔn amammerɛ adi.
Ɛberɛ bɛn na Ramadan fiti ase wɔ afe 2026?
Ramadan mfitiaeɛ gyina ɔsrane a yɛhunu so. Wɔ Ghana ha, Ghana Muslim Mission ne Chief Imam ɔfese na wɔhunu ɔsrane no na wɔbɔ amanneɛ kyerɛ ɔmanmufoɔ nyinaa. Sɛnea akontaabu kyerɛ no, Ramadan afe 2026 bɛfiti ase saa mmerɛ yi:
Ɛda: Wednesday, February 18, 2026
Nna a aka: Aka nnansa 46 na yɛafiti aseɛ.
Berɛ: Akɔmkyene no fiti ase pɛɛ wɔ February 18, 2026 anɔpa hɛmee, nanso anwummere a ɛdi kan (Wednesday anwummere) na Nkramofoɔ bɛhyɛ aseɛ abɔ mpaeɛ titiriw no (Taraweeh).
Ɛho hia sɛ yɛka sɛ saa ɛda yi nyɛ ɛda a ɛsi pi te sɛ December 25. Ɛyɛ "variable date" ɛfiri sɛ Nkramofoɔ kalenda no di ɔsrane akyi. Sɛ ɔsrane no amue anwummere a ɛdi kan no a, ɛkyerɛ sɛ akɔmkyene no bɛfiti ase anɔpa no. Ghanafoɔ mpanimfoɔ hwɛ ɔsrane no yie wɔ Atifi fam ne nkuropɔn mu ansa na wɔapaem aka sɛ Ramadan afiti ase. Ramadan yi bɛkyɛ bɛyɛ nna 29 anaa 30, na ɛbɛba awieeɛ wɔ March 18, 2026 hɔ baabi, berɛ a yɛbɛdi Eid al-Fitr afahyɛ no.
Ramadan Ho Abakɔsɛm ne Nea Nti a Ɛho Hia
Ramadan firi tete mmerɛ mu. Sɛnea Nkramofoɔ gyidie kyerɛ no, afe 610 A.D. mu na Odiyifoɔ Muhammad nyaa nyankyerɛ a ɛdi kan firi Onyankopɔn hɔ wɔ Hira abodan mu. Saa nyankyerɛ yi na ɛbɛyɛɛ Kuran Kronkron no. Onyankopɔn hyɛɛ Nkramofoɔ sɛ bosome a yei siiɛ no, wɔmfa nyɛ akɔmkyene bosome mfa nkae saa asɛm kɛseɛ yi.
Wɔ Ghana, Nkramofuo gyidie kɔɔ anim paa ɛnam adwadifoɔ a wɔfiri Atifi fam (North Africa ne Sahel region) a wɔne Ghanafoɔ dii dwa mfeɛ pii a atwam no. Ɛnam saa adwadie yi so na Islam kɔɔ baabi te sɛ Salaga, Tamale, ne nkuropɔn a ɛwɔ Atifi fam. Ɛnnɛ, Ramadan abɛyɛ Ghana amammerɛ fa kɛseɛ. Ɛnyɛ amanyɔsɛm anaa abusua asɛm, na mmom ɛyɛ berɛ a yɛde hyɛ yɛn honhom mu den.
Akɔmkyene no hia paa ɛfiri sɛ:
- Ɛkyerɛ ahosodi (Self-discipline): Sɛ wotumi hyɛ wo ho so na woanni aduane anaa woannom nsuo awia mu a, ɛkyerɛ sɛ wotumi hyɛ wo ho so wɔ nneɛma foforɔ nso mu.
- Ayamhyehyeɛ (Empathy): Sɛ ɔkɔm de wo a, ɛma wohunu sɛnea ahiafoɔ a wonnya aduane nni no teɛ. Yei ma wobɔ mmɔden sɛ wobɛboa wɔn.
- Honhom mu mpuntuo: Mpaebɔ dodoɔ a yɛbɔ ne Kuran a yɛkenkan no ma yɛbɛn Onyankopɔn kɛse.
Sɛnea Ghanafoɔ di Ramadan
Ghana yɛ ɔman a yɛmmu yɛn ani ngu yɛn amammerɛ ne yɛn gyidie so. Ramadan berɛ mu no, wobɛhunu nneɛma pii a ɛyɛ fɛ:
1. Suhoor (Anɔpa Aduane)
Ansa na owia bɛpue no, bɛyɛ anɔpa nnɔnum (4:00 AM - 5:00 AM), wobɛte sɛ nnipa retu kɔkɔ wɔ mpɔtam hɔ. Wɔ Ghana nkuropɔn mu no, "Zongo" mmaa ne mmarima sɔ saba na wɔbɔ kyen na wɔto dwom de nyan nnipa sɛ wɔnsɔre nnidi. Aduane a yɛtaa di saa mmerɛ yi bi ne "Hausa Koko" ne "Koose", "Waakye", anaa "Rice Water". Ɛhia sɛ wodi aduane a ɛbɛma wo ahoɔden atena wo mu da mu no nyinaa.
2. Akɔmkyene Berɛ (Daytime Fasting)
Wɔ awia mu no, wobɛhunu sɛ mmeranteɛ ne mmabaa ne mpanimfoɔ nyinaa bɔ mmɔden kura wɔn ho. Adwumayɛbea pii mu no, wobɛhunu sɛ Nkramofoɔ no nni aduane wɔ "lunch break" mmerɛ mu. Ghanafoɔ a wɔnyɛ Nkramofoɔ no nso taa bu wɔn, na wɔn nni aduane wɔ wɔn anim de nnaadaa wɔn. Wɔ Atifi fam nkuropɔn te sɛ Tamale no, kuro no mu yɛ komm kakra awia mu ɛfiri sɛ nnipa pii te wɔn afie mu bɔ mpaeɛ.
3. Iftar (Akɔmkyene Piri)
Sɛ owia tɔ pɛ, bɛyɛ anwummere nnɔnsia ne akyirɛ (6:15 PM - 6:30 PM) a, yɛpiri akɔm no. Ghanafoɔ taa de "Dates" (nkran dɔma) na ɛhyɛ aseɛ, na wɔnom nsuo. Ɛno akyi no, wɔbɔ "Maghrib" mpaeɛ ansa na wɔadi aduane kɛseɛ no. Saa mmerɛ yi, "Jollof Rice", "Tuo Zaafi", "Waakye", ne "Banku" yɛ nnuane a ɛbu so paa. Mpɔtam pii mu no, wɔkyekyɛ aduane ma obiara, ɛmfa ho sɛ woyɛ Nkramoni anaa.
4. Taraweeh Mpaebɔ
Anadwo biara, Nkramofoɔ kɔ asɔredan (Mosque) mu kɔbɔ mpaeɛ titiriw a yɛfrɛ no Taraweeh. Saa mpaebɔ yi kyɛ kakra na wɔkenkan Kuran no fa bi anadwo biara kɔsi sɛ bosome no bɛba awieeɛ.
5. Zakat al-Fitr (Adɔeɛ)
Ramadan mmerɛ mu no, Ghanafoɔ yi wɔn yam kyɛ nneɛma pii. Nnuane, ntadeɛ, ne sika na yɛde ma ahiafoɔ ne ayisaa afie. Yei yɛ kwan a yɛfa so ma obiara nya anigyeɛ bi di Ramadan no na yɛde aseda ma Onyankopɔn.
Amammerɛ ne Atetesɛm Titiriw bi wɔ Ghana
Ghana Ramadan wɔ n'ahosuo titiriw bi a ɛyɛ fɛ:
Zongo Amammerɛ: Mpɔtam a yɛfrɛ no Zongo (baabi a Nkramofoɔ dɔɔso) no, Ramadan yɛ anigyeɛ berɛ. Anadwo mu no, nkuropɔn no mu yɛ dɛ, nkanea hyɛrɛn, na aduane nketewa tɔn hyɛ mmaa nyinaa.
Akan ne Nkramofoɔ nkitahodie: Wɔ baabi te sɛ Kumasi, wobɛhunu sɛ Asantehene ne Nkramofoɔ mpanimfoɔ bɔ mu di afahyɛ no bi. Ɛyɛ Ghana biakoyɛ ho sɛnkyerɛnne kɛseɛ.
Laylat al-Qadr (Anadwo a Ɛyɛ Kɛseɛ): Wɔ July 16, 2026 hɔ baabi (bosome no nna du a ɛdi akyire no mu baako), Nkramofoɔ Ghanafoɔ pii tena ase anadwo mu nyinaa bɔ mpaeɛ. Wɔgye die sɛ saa anadwo yi, mpaebɔ biara Onyankopɔn tie na ɔkyɛ bɔne.
Akwankyerɛ ma Amannɔnefoɔ anaa Atubofoɔ (Expats)
Sɛ woyɛ ɔhɔhoɔ wɔ Ghana afe 2026 Ramadan mmerɛ mu a, yei ne akwankyerɛ a ɛbɛboa wo:
- Bu Akɔmkyenefoɔ: Ɛmfa ho sɛ wo deɛ wonkyene no, ɛyɛ fɛ sɛ woanni aduane anaa woannom nsuo kɛseɛ wɔ nnipa dodoɔ anim, titiriw wɔ baabi a Nkramofoɔ dɔɔso.
- Ntadeɛ hyɛ: Hyɛ ntadeɛ a ɛfata na ɛkata wo ho yie. Ghanafoɔ mmu obi a ɔhyɛ ntadeɛ a ɛda ne ho adi kɛseɛ, titiriw wɔ saa bosome kronkron yi mu.
- Iftar Nsafrɛ: Sɛ obi frɛ wo sɛ bɛdi Iftar (aduane) a, gye to mu. Ɛyɛ anigyeɛ kɛseɛ na ɛbɛma woahunu Ghanafoɔ ayamyeɛ.
- Adwumayɛ mmerɛ: Adwumayɛbea pii mma wɔn adwumayɛfoɔ a wɔyɛ Nkramofoɔ no kwan ma wɔkɔ fie ntɛm kakra (bɛyɛ nnɔnnan - 4:00 PM) na wɔatumi akɔyɛ "Iftar" aduane. Sɛ wowɔ adwumayɛfoɔ a, ma wɔn kwan mma wɔnkɔ fie ntɛm.
- Akwantuo: Anwummere nnɔnum kɔsi nnɔnsia (5:00 PM - 6:00 PM) no, kwan so taa yɛ kɛseɛ (traffic) ɛfiri sɛ obiara repere akɔ fie akɔpiri akɔm. Hwɛ wo mmerɛ yie.
Aduane a ɛbu so wɔ Ramadan mu
Sɛ yɛreka Ramadan wɔ Ghana a, yɛntumi mpa aduane ho asɛm. Ghanafoɔ mmaa bɔ mmɔden paa yɛ nnuane a ɛyɛ dɛ:
Hausa Koko & Koose: Yei na yɛde fiti aseɛ. Koko no yɛ "millet" a yɛde nketia ne nnamon (spices) ayɛ, na Koose no yɛ "beans" (atua) a yɛatwi de nkyene ne mako ato mu akye.
Waakye: Ɛyɛ ɛmo ne atua a yɛanoa abom. Yɛde mako, shito, nkesua, ne nam na ɛdi.
Tuo Zaafi (TZ): Ɛyɛ Atifi fam aduane a yɛde mmɔre ayɛ na yɛde "Ayoyo" nkwan di. Ɛyɛ mmerɛ na ɛyɛ dɛ.
Fruit Salad: Esiane sɛ owia bɔ kɛseɛ nti, nnuaba te sɛ borɔferɛ, ananaa, ne nkuruma hia paa de hyɛ ahoɔden mu.
Ramadan Awieeɛ: Eid al-Fitr
Sɛ Ramadan bosome no ba awieeɛ a, yɛdi afahyɛ kɛseɛ a yɛfrɛ no Eid al-Fitr. Wɔ afe 2026 mu no, ɛbɛba baabi March 18 anaa March 19. Saa da yi, Ghana aban ma yɛn kwan (Public Holiday). Nkramofoɔ nyinaa kɔ baabi pɛɛ (Independence Square wɔ Accra anaa "Park" kɛseɛ bi) kɔbɔ mpaeɛ. Wɔhyɛ ntadeɛ foforɔ, wɔkyɛ aduane, na mmarima hyɛ ntadeɛ tenten (Jalabia) na mmaa nso hyɛ ntadeɛ a ɛyɛ fɛ (Abaya).
So Ramadan yɛ Ɔman mu Akwamu (Public Holiday)?
Asɛm a ɛhia sɛ yɛhunu ne sɛ, Ramadan mfitiaeɛ (the start) nyɛ ɔman mu akwamu (public holiday) wɔ Ghana.
Adwumayɛbea: Adwumayɛbea nyinaa bue. Sikasem ne adwadie kɔ so sɛnea ɛkɔ so daa.
Sukuu: Sukuu mma kɔ so, nanso sukuu pii ma Nkramofuo sukuuyɛfoɔ kwan ma wɔyɛ wɔn mpaeɛ.
- Nnwuma a wɔto mu: Nkramofuo adwumayɛfoɔ bi bɛtumi ato wɔn nnwuma mu kakra anwummere anaa wɔbɛsesa wɔn mmerɛ, nanso ɔman no mu adwuma nyinaa kɔ so.
Ɛda a ɛyɛ
Public Holiday ne
Eid al-Fitr (Ramadan awieeɛ no). Saa da no deɛ, ɔman no mu nyinaa to mu ma yɛdi afahyɛ no. Nanso, Ramadan mfitiaeɛ no, obiara kɔ adwuma, gye sɛ woayɛ wo ho sɛnea ɛbɛyɛ a wobɛtumi akyene na woabɔ mpaeɛ.
Nkɔmhyɛ
Ramadan afe 2026 bɛyɛ berɛ a ɛyɛ kronkron