March Equinox

Te Ikunokiti n Maati: Te Tai ae Boraoi iai te Ngaina ma te Bong i Kiribati

Te Ikunokiti n Maati (March Equinox) bon te tai ae kakawaki n te mronron n aoa ae kunea bwa te tai n te ngaina ao te tai n te bong a kaaitau n titebo maania. I nanon Kiribati, te aba ae mena i aon te rain n Ekuoita, te itera aio bon te bwai ae riki n taai nako n te ririki ae kaotiota aron mwaingia itoi, te taai, ao te namakaina. E ngae ngene tiaki te bong n motirawa ae moan te kakawaki n aron te Bong n Utu ke te Bong n Ritemba, ma e rangi n uatabo ma aron maiuia I-Kiribati n te oote, te akawa, ao te kairiri n te marawa.

I nanon Kiribati, te Ikunokiti n Maati e oti bwa te kabaebae n taai n te orobwa ae moan te raoiroi. Ngke e mena te aba i aon te rain n Ekuoita, te taai e mena i marenaia, ao te mwaitoro e bon titebo n itera nako. Aio te tai ae a taku kaain Kiribati bwa e katuruturu iai te taai i aon te moa ni maneaba. E ngae ngene I-Kiribati a aki rangi ni katuruturu n te "Spring" n aron te itera n ririki i mwaane, ma a kunea te tai aio bwa te kairiri nakon bitakin te tai n amori ke te tai n karau. Te Ikunokiti e kaotiota te tai ae boraoi, te tai ae aki moamoa, ao te tai n iangoa te utu ao te aba.

Te tai aio e riki n te itera n ririki ae e na bitaki iai aron te oote. N te itera n ririki i mwaane (Northern Hemisphere), e kaotiota moan te tai n "Spring", ao n te itera n ririki i maiaki (Southern Hemisphere), e kaotiota moan te tai n "Autumn". Ma i Kiribati, ti reitaki ma te Ekuoita, mangaia ae te Ikunokiti bon te tai ae e boraoi iai te ngaina ma te bong n te maunga n atoll nako, man te itera n ririki n tainikai i Kiritimati ni uatabo nakon Banaba i nneba.

N nningai te Ikunokiti n te Ririki 2026?

Te Ikunokiti n Maati n te ririki 2026 e na kuneaki n te bong ae Saturday, March 21, 2026. E bon rangi ni kakawaki bwa Kiribati bon te aba ae moan te moa n noria te taai n rieti n aon te aba ni kabane n te aonnaba, ibukin menana n te UTC+12, +13, ao +14.

Ma n te tai aio, e mena te 77 bong ni mwaitina nakoina. Te tai aio e aki teimatoa n titebo n te bong nako n te ririki, ma e bon bitaki n te marena n te bong 20 ke 21 n Maati, n aron mwaingia te aonnaba n ririkiti n ririki nako. N te ririki 2026, e na riki n te kabaebae n tai ae te bong March 21, 2026, ae te tai ae raoiroi ibukin te botaki n te maneaba ke te akawa i nanon te aba.

Rongorongon te Ikunokiti ao Arona i Kiribati

Te taeka ae "Equinox" e roro man te taeka n Latin ae "aequus" (ae boraoi) ao "nox" (ae te bong). I nanon Kiribati, te ununiki ao te akawa a bon rangi ni kamatataaki n taai nako n mwaingia itoi. Ngkoa, ara unimwane a kunea bwa te itera n tai aio e reitaki ma mwaingin te taai n uatabo nakon te itera n ririki i mwaane. E ngae ngene aki rangi ni bati taian kakamwakuri n te ririki n aron te "Te Namakaina", ma te tai n te Ikunokiti e kaotiota bitakin te ang ao te nako n taari.

N te roro ae mwaiti, I-Kiribati a kunea bwa te taai e bon naaka i aon te rain n Ekuoita n te tai aio. Aio te tai ae a iangoia unimwane bwa e na bitaki iai te ang—man te ang n Aumeang nakon te ang n Maiaki, ke bitakin te tai n amori. I nanon Kiribati, tiaki ti katuruturu n te "Spring" ke te "Autumn", ma ti taratarai bitakin te tai n "Aumeang" ao "Aumaiaki". Te Ikunokiti n Maati e katuruturu bwa te taai e a mwaing nako mwaane, ao e na bitaki aron te akawa n te itera n taari.

Aron Celebration ao Kakamwakuri n te Bong aio

I Kiribati, te Ikunokiti n Maati e aki riki bwa te bong n kakamwakuri ae kaotioti n aron te Bong n Ritemba ke te Bong n Independence. E ngae n anne, te maiu n te bong nako e bon teimatoa n te aro ae tamaroa ao n raoiroi.

1. Kakamwakuri n te Bong nako

I nanon te bong ae March 21, 2026, aomata a bon teimatoa n aia kakamwakuri n te bong nako. Te akawa bon te bwai ae moan te kakawaki. N te tai ae e boraoi iai te bong ma te ngaina, te taari e mwaitoro n te aro ae tamaroa ibukin te ununiki ao te akawa. Reirei, ofiti n tautaeka, ao tabonibwai a bon ukeuke n aron te tai nako. Aomata a na kunea bwa te taai e na rangi ni katuruturu i marena, mangaia ae te tai aio e rangi ni buebue.

2. Botaki n te Maneaba

Ngkana e koro te bong ae te tatau n tai, e na bae n iai taian botaki ke "botaki" n te maneaba. E ngae ngene aki katabaki ibukin te Ikunokiti, ma I-Kiribati a rangi ni kabaea te botaki n taai nako n te bong ae raoiroi. Te maneaba bon te nne ae moan te tabu ao n kakawaki, nne n iango, nne n ununiki n iango, ao nne n amwarake. N te bong aio, aomata a na bae n toka n te maneaba, n amwarake n te "kaikai", ao n mwaie n taian "mwaie ni Kiribati" n aron te Ruoia ke te Te Bino.

3. Amwarake

N te tai aio, amwarake n te aba a rangi n mwaiti. Te ika ae buee, te amwarake ae karaoaki man te ni (coconut), te babai, ao te teero a bon rangi ni mwaiti n te kaikai. Te akawa n te tai aio e na bae ni uota mai te ika ae mwaiti ibukin te utu.

Katei ao Karinea n te Aba

Ngkana ko mena i Kiribati n te tai n te Ikunokiti, e kakawaki bwa ko na atai katei n te aba. I-Kiribati a rangi ni karineia aia unimwane ao aia uea.

Te Mweaka: Ngkana ko moa n nako nakon te aba ae boou, e bon raoiroi bwa ko na karaoa te mweaka. Aio aron te angganano nakon te aba ao te utu ae ko nakon iai. Ko na bae n uota te "Te Boa" (tobacco) nakon unimwanen te aba ke nakon te nne ae tabu n aron te "Nne n Atua" ibukin te mwemwerake ao te raoiroi. Maneaba: Ngkana ko nako nanon te maneaba, tai ririeta n nakonako. Ko na bae ni rurubenebene ke ni katuruturu ngkana ko nakonako i marenaia aomata ae a tataromauri ke n amwarake. Taeka "Matauninga" (excuse me) bon te taeka ae kakawaki ni kamanenaaki. Karineia Unimwane: Te karine ae moan te ririeta e anga nakon te unimwane. N taian botaki, aia iango unimwane bon te iango ae moan te ririeta n te aba.

Te Weather ao Aron te Tai i Kiribati n Maati

Te tai n Maati i Kiribati e rangi ni buebue ao n mwaitoro (humid). Te buebue e na bae n reitaki marena n 28°C nakon 32°C. Ngke te Ikunokiti e katuruturu bwa te taai e mena i aon te rain n Ekuoita, te buebue e na bae ni ririeta n te tai n tawanou.

Karau: E na bae n iai te karau ae uarereke n te tai aio, mangaia ae Kiribati e mena n te itera ae e mwaiti iai te karau n tabetai. Ang: Te ang e na bae ni boraoi, ma e na bitaki aron te nako n ang man te itera n aumeang nakon te aumaiaki.

Ibukin aomata ae a nakon Kiribati, e raoiroi bwa a na uoti kunnikaia ae mamara ao n raoiroi ibukin te buebue. Te sunscreen ae raoiroi ibukin te itera n taari ao te ran n niba bon bwaai ae moan te kakawaki.

I-Kiribati ao te Marawa

Te marawa bon te maiu ibukiia I-Kiribati. N te tai n te Ikunokiti n Maati, te kairiri n te marawa e bitaki. Aine ao mwaane a na tarataraa aron te nanati ao te nako n taari. Te tai n te Ikunokiti e kaotiota bwa te bong e na boraoi, ma te mwaitoro n te taari e na bae ni bitaki naba.

Aron te akawa n te tai aio:

1. Akawa n te reere: Aomata a na nako n akawa n te reere n te tai ae matiti iai te taari.
2. Akawa n te itera n taari: Mwaane a na nako n akawa n te waa n te tai ae tamaroa iai te ang.
3. Te Nanati: Te tai n te namakaina e na kairiri naba nakon aron te nanati n te tai n te Ikunokiti.

Te Ikunokiti n te Itera n Aba nako

Kiribati bon te aba ae uatabo nako mwaane ao nako maiaki. Te Ikunokiti n Maati e riki n titebo n te tai nako i nanon: Gilbert Islands (Tungaru): Te itera ae e mwaiti iai aomata ao te maneaba. Line Islands (Kiritimati): Te aba ae moan te moa n noria te taai n te ririki 2026. Phoenix Islands (Kanton): Te nne ae moan te tamaroa ibukin te nature ao te ika.

N te itera n aba aio, te Ikunokiti e kakawaki n aron kaiririia itoi i nanon te marawa. Ngkoa, taan kairiri n te marawa a kamanenaa mwaingin te taai n te Ikunokiti bwa a na atai iai aron mwaingia nako marena n atolls.

Te Bong n Motirawa ke Tiaki?

E kakawaki ni kaotia bwa te Ikunokiti n Maati i Kiribati tiaki te bong n motirawa (public holiday). Aio te tai ae a ukeuke iai ofiti n tautaeka, reirei, ao tabonibwai.

Ofiti n Tautaeka: A ukeuke n aron te tai nako. Reirei: Ataei a na teimatoa n nako n reirei. Bank ao Post Office: A ukeuke n aia aoa ni kakamwakuri. Teimatoa n Maiu: E ngae ngene tiaki te bong n motirawa, ma te ririki 2026, te bong ae March 21, 2026 bon te bong ae Saturday, mangaia ae mwaiti aomata ae a na motirawa man aia kakamwakuri n te bong nako n te wiiki.

Kaneneian te Bong aio ibukin te Turiti (Visitors)

Ngkana ko nakon Kiribati n te tai n te March 21, 2026, 2026, aio tabeua mwaaka ae ko na bae ni kunea:

1. Aron te Taai: Ko na kunea bwa te taai e na katuruturu i marena n te tawanou. Te oote e na boraoi n te ngaina ao n te bong.
2. Botaki n te Maneaba: Tarataraa ngkana iai te botaki n te maneaba i rarikim. Aio te tai ae ko na noria iai te mwaie ni Kiribati ao te amwarake.
3. Akawa: Nako n noria aron te akawa n te itera n taari.
4. Te Raoiroi: I-Kiribati a rangi ni kamwaitoro ao n raoiroi. Tai maaku ni karuoa am iango ao ni maroro ma aomata.

Te Kaatoto n Te Ikunokiti n Maati

Te Ikunokiti n Maati i Kiribati bon te tai n iangoa te boraoi n te aonnaba. E ngae ngene te maiu e teimatoa n aron te tai nako, ma te tai aio e katuruturu bwa ti mena i aon te rain n Ekuoita, te nne ae te taai e moa n noraki iai. E reitaki ma te ununiki, te akawa, ao te maiu n te maneaba.

N te ririki 2026, te bong ae March 21, 2026 e na uota mai te rau ao te raoiroi nakon kaain Kiribati ni kabane. E ngae ngene ti mena n te 77 bong ni mwaitina nakoina, ma ti bon tataro bwa e na riki bwa te tai ae tamaroa ibukin te utu ao te aba.

N te tai n te Ikunokiti, ti katuruturu bwa: Te taai e mena i marena. Te ngaina ao te bong a boraoi. Te maiu n te maneaba e teimatoa. Te karine nakon te aba ao te marawa e moan te ririeta.

I nanon Kiribati, te Ikunokiti n Maati tiaki ti te mwaing n itoi, ma bon te tai naba n iangoa ara reitaki ma te aonnaba ao te marawa ae e uotira n taai nako. Te ririki 2026 e na bae ni katuruturu bwa Kiribati e na teimatoa n riki bwa te aba ae moan te moa n butimwaea te taai n te Ikunokiti n te itera n aoa nako.

Te Tautaeka ao te Ikunokiti

E ngae ngene te tautaeka n Kiribati e aki kabaea te bong aio bwa te public holiday, ma a rangi ni karinea te tai aio n taian reirei n "Social Studies" ao "Science". Ataei n reirei a reiakina aron mwaingin te aonnaba n ririkiti n te taai ao bukina ae Kiribati e rangi ni kakawaki iai ibukin menana n te Ekuoita. Aio te tai ae a reiakina iai aron te "Time Zones" ao bukina ae Kiritimati e moan te moa iai n noria te Ikunokiti.

N te tai n te March 21, 2026, aomata a na bae n iangoa te climate change naba. Kiribati bon te aba ae e rangi n rotaki n ririeta n te taari. Te Ikunokiti e katuruturu bwa te marawa e rangi ni kakawaki nakon ara maiu, ao ti riai ni kawakina te aba ibukia roro ae a na roko.

Te Maungatabu ao