Eid-ul-Fithr Holiday

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފާހަގަކުރާ ކުޑައީދު: އުފަލާއި އެކުވެރިކަމުގެ ބޮޑު މުނާސަބަތު

ފިޠުރު އީދު ނުވަތަ އާންމު ނަމުން ނަމަ "ކުޑައީދު" އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް އެންމެ ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަކުރާ އެއް ދީނީ މުނާސަބަތެވެ. މިއީ މާތްވެގެންވާ ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދަ ހިފުމަށްފަހު، އެކަމުގެ އުފަލުގައި މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް ފާހަގަކުރާ ދުވަހެކެވެ. ދިވެހިންނަށް މި ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ އަޅުކަމެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ އާއިލީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމާއި، އެކުވެރިންނާ ބައްދަލުކުރުމާއި، ދިވެހި ސަގާފީ ކުޅިވަރުތަކުން ރަށްރަށް ފަޅުފިލުވައިދޭ ވަރަށް ހާއްސަ ދުވަސްވަރެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުޑައީދު ފާހަގަކުރުމުގެ އާދަކާދަ އަކީ ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ފެށިގެން އަންނަ ކަމެކެވެ. ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހައެއްގެ ދުވަސްތައް ނިމި، އީދު ހަނދު ފެނުމާއެކު މުޅި ރާއްޖެއަށް އަންނަނީ އާދަޔާ ހިލާފު ދިރުމެކެވެ. ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުން އާ ހެދުންލައި، މީރު ކާތަކެތި ތައްޔާރުކޮށް، އެކަކު އަނެކަކަށް "އީދު މުބާރަކް" ކިޔައި ތަހުނިޔާ ބަދަލުކުރުމަކީ މި ހިތްގައިމު މުނާސަބަތުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބައެވެ. މި އީދަކީ ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައިގެ މަތިވެރި އަޅުކަން ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މުސްލިމުންނަށް ދެއްވި ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހިން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރުގެ ކުޑައީދު

މި އަހަރުގެ ފިޠުރު އީދު ނުވަތަ ކުޑައީދު ދިމާވަނީ ތިރީގައިވާ ތާރީޚަށެވެ:

ތާރީޚު: March 22, 2026 ދުވަސް: Sunday ބާކީ އޮތް ދުވަސް: މި އުފާވެރި ދުވަހަށް ދެން އޮތީ އެންމެ 78 ދުވަހެވެ.

ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، އިސްލާމީ ކަލަންޑަރު ބިނާވެފައިވަނީ ހަނދަށް ކަމަށްވާތީ، އީދު ދުވަހުގެ ސީދާ ތާރީޚު ކަށަވަރުވާނީ ރަމަޟާން މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސޭ ވަގުތު ހަނދު ފެނުމުން ނުވަތަ ހަނދު ސާބިތުވުމުންނެވެ. އެހެންކަމުން މި ތާރީޚަކީ ލަފާކުރެވޭ ތާރީޚެކެވެ. ރާއްޖޭގައި އީދު ހަނދު ސާބިތުކުރުމުގެ ރަސްމީ ނިންމުން ނިންމާނީ އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ވުޒާރާއިންނެވެ.

ފިޠުރު އީދުގެ ތާރީޚާއި މުހިންމުކަން

ފިޠުރު އީދުގެ މާނައަކީ "ރޯދަ ވީއްލުމުގެ އީދު" އެވެ. މި މުނާސަބަތު ފާހަގަކުރަން ފެށުނީ ހިޖުރައިން ދެވަނަ އަހަރު، ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ކާމިޔާބީއަށްފަހުގައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރެއްވިއިރު، އެ ރަށުގެ މީހުން އުފާފާޅުކުރާ ދެ ދުވަހެއް އޮތެވެ. އެކަލޭގެފާނު ހަދީޘް ކުރެއްވީ އެ ދެ ދުވަހުގެ ބަދަލުގައި މާ މަތިވެރި ދެ ދުވަހެއް (ފިޠުރު އީދާއި އަޟްޙާ އީދު) މާތްﷲ މުސްލިމުންނަށް ދެއްވައިފި ކަމަށެވެ.

މި އީދުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބޭނުމަކީ ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދަ ހިފުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވިކަމަށްޓަކައި ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމެވެ. އަދި މުޖުތަމައުގެ މުއްސަނދިންނާއި ފަގީރުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިކޮށް، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ ރޫހު އާލާކުރުމެވެ. މިގޮތުން "ޒަކާތުލް ފިޠުރު" ދިނުމަކީ އީދު ނަމާދުގެ ކުރިން ކުރުން ވާޖިބު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން، އީދު ދުވަހު އެއްވެސް މީހަކު ބަނޑުހައިހޫނުކަންމަތީ ނުހުންނާނެކަން ކަށަވަރުވެގެންދެއެވެ.

ދިވެހިން އީދު ފާހަގަކުރާ ގޮތް

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުޑައީދު ފާހަގަކުރުމުގައި ދީނީ ކަންކަމުގެ އިތުރުން ސަގާފީ ގިނަ ހަރަކާތްތަކެއް ހިމެނެއެވެ.

1. އީދު ނަމާދު

އީދު ދުވަހުގެ ހެނދުނު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެވޭ ކަމަކީ އީދު ނަމާދެވެ. ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައިވެސް ވަރަށް ބޮޑު ޖަމާއަތެއްގައި އީދު ނަމާދު ކުރެއެވެ. ފަހަކަށް އައިސް މާލެއާއި އަތޮޅުތެރޭގެ ބޮޑެތި ރަށްރަށުގައި ހުސްބިންތަކުގައި (މައިދާންތަކުގައި) އީދު ނަމާދު ކުރުމުގެ އާދަ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އާލާވެފައެވެ. އީދު ނަމާދަށްފަހު އެކަކު އަނެކަކާ ސަލާމްކޮށް، އީދު ތަހުނިޔާ ބަދަލުކުރުމަކީ ފެންނަ ވަރަށް ރީތި މަންޒަރެކެވެ.

2. އީދު ސައި

އީދު ނަމާދުން ފައިބައިގެން އައިސް އާއިލާގެ އެންމެން އެކުގައި ބާއްވާ "އީދު ސައި" އަކީ ހާއްސަ ކަމެކެވެ. މީރު ކުޅި ހެދިކާ، ފޮނި އެއްޗެހި، އަދި ރާއްޖޭގެ ސަގާފީ ކާތަކެތި މި ސައިގައި ހިމެނެއެވެ. ގިނަ ގޭގޭގައި މި ދުވަހު ބޮޑު ކެއުމެއް ތައްޔާރުކޮށް، ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށް ދައުވަތުދީގެން ކެއުން ބާއްވައެވެ.

3. ސަގާފީ ކުޅިވަރުތައް

ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި އީދު ފާހަގަކުރާއިރު ސަގާފީ ކުޅިވަރުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި: ބޮޑުބެރު: މިއީ ދިވެހިންގެ އެންމެ މަގުބޫލު ސަގާފީ މިއުޒިކެވެ. އީދު ދުވަސްތަކުގެ ރޭގަނޑު ބޮޑުބެރުގެ ހަރަކާތްތައް ރަށްރަށުގައި ކުރިއަށްދެއެވެ. ކޯޑި ކެނޑުން: ބައެއް ރަށްރަށުގައި ހާއްސަ ގޮތަކަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ "ކޯޑި" އެއް ހޯދައިގެން ކުޅޭ މި ކުޅިވަރަކީ ފޯރިގަދަ ކުޅިވަރެކެވެ. މާލި ނެށުން: މޫނުގައި އެކި ކުލަ ޖަހައިގެން، ތަފާތު ސިފަސިފައަށް ހެދުން އަޅައިގެން ނަށާ ނެށުމެކެވެ. ދަނޑިޖެހުން: މިއީ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންވެސް ވަކިވަކިން ހުށަހަޅައިދޭ، ދަނޑިބުރިތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކުޅޭ ރީތި ކުޅިވަރެކެވެ.

4. ފެންޖެހުން

ކުޑައީދުގައި ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރަށްރަށުގައި ފެންޖެހުމުގެ އާދަ އޮވެއެވެ. މިއީ ވަރަށް މަޖާ އަދި ފޯރިގަދަ ހަރަކާތެކެވެ. ކުދިބޮޑު އެންމެން މަގުމައްޗަށް ނިކުމެ އެކަކު އަނެކަކުގެ ގަޔަށް ފެންޖަހައި އުފާފާޅުކުރެއެވެ.

އީދު ބަންދާއި އާންމު ހިދުމަތްތައް

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފިޠުރު އީދަކީ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތަކެކެވެ. އާންމުކޮށް އީދާ ގުޅިގެން ތިން ދުވަހުގެ ބަންދެއް ލިބެއެވެ.

ސަރުކާރު އޮފީސްތަކާއި ބޭންކުތައް: އީދު ބަންދުގައި ހުރިހާ ސަރުކާރު އޮފީސްތަކާއި، ސްކޫލްތަކާއި، ބޭންކުތައް ބަންދުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ބޭންކުގެ ހިދުމަތްތައް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން ބަންދުވުމުގެ ކުރިން އެކަންކަން ނިންމުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ވިޔަފާރިތައް: އީދު ދުވަހުގެ ހެނދުނު ގިނަ ފިހާރަތައް ބަންދުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަވީރުން ފެށިގެން ގިނަ ތަންތަން ހުޅުވާނެއެވެ. ރެސްޓޯރަންޓްތަކާއި ކެފޭތައްވެސް އީދު ދުވަހުގެ ހަވީރުން ފެށިގެން ހިދުމަތް ދޭން ފަށާނެއެވެ. ދަތުރުފަތުރު: އީދު ބަންދަކީ ގިނަ ބަޔަކު ރަށްރަށަށް ދަތުރުކުރާ ދުވަސްވަރަކަށް ވާތީ، ކަނޑުދަތުރުފަތުރާއި ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ޑިމާންޑް ވަރަށް ބޮޑުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ދުރާލާ ޓިކެޓް ބުކްކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ.

ފަތުރުވެރިންނަށް މުހިންމު މައުލޫމާތު

ކުޑައީދު ބަންދުގައި ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންނަށް މިއީ ދިވެހި ސަގާފަތް ވަރަށް ކައިރިން ބަލާލަން ލިބޭނެ ރަނގަޅު ފުރުސަތެކެވެ.

1. އިހުތިރާމްކުރުން: މިއީ ދީނީ ބޮޑު މުނާސަބަތަކަށް ވާތީ، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި އުޅޭއިރު ދީނީ އުސޫލުތަކަށް އިހުތިރާމްކުރުން މުހިންމެވެ. ހާއްސަކޮށް އީދު ނަމާދު ވަގުތު މިސްކިތްތައް ކައިރީގައި އަޑުގަދަ ނުކުރުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ.
2. ސަގާފީ ކުޅިވަރުތައް ބަލާލުން: ރިސޯޓްތަކުގައިވެސް އީދު ދުވަހު ހާއްސަ ހަރަކާތްތައް ބާއްވައެވެ. ނަމަވެސް އަސްލު ދިވެހި އީދެއްގެ ތަޖުރިބާ ކުރަން ބޭނުންނަމަ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށްލުން ރަނގަޅުވާނެއެވެ.
3. ހިދުމަތްތަކަށް އަންނަ ބަދަލު: އީދު ބަންދުގައި މާލޭގެ ބައެއް ހިދުމަތްތައް މެދުކެނޑިދާނެކަން ނުވަތަ ވަގުތަށް ބަދަލު އަތުވެދާނެކަން ދަނެގަންނަންޖެހެއެވެ.

ނިންމުން

ފިޠުރު އީދަކީ ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި ވަރަށް ހާއްސަ ޖާގައެއް ދެވިފައިވާ ދުވަހެކެވެ. އެއީ އުފަލާއި، ހިނިތުންވުމާއި، އެކުވެރިކަމުގެ ދުވަހެވެ. ރަމަޟާން މަހުގެ ބުރަ މަސައްކަތަށްފަހު، ހިތްތަކަށް ހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭ މުނާސަބަތެކެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ކުޑައީދުވެސް ވެގެންދާނީ ދިވެހިންގެ އެއްބައިވަންތަކަން ފެނިގެންދާނެ، ކުލަގަދަ އަދި އުފާވެރި ދުވަސްތަކަކަށެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުއާއަކީ މި އަންނަ އީދަކީ އެންމެހާ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށާއި މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތަށް ބަރަކާތްތެރި އަދި އުފާވެރި އީދެއްކަމުގައި ލެއްވުމ