Easter Monday

It-Tnejn tal-Għid f’Malta: Tradizzjoni, Familja u l-Wirt tal-Għid

It-Tnejn tal-Għid f’Malta, magħruf ukoll bħala "L-Għid il-Kbir tat-Tnejn", huwa jum li jġorr miegħu sens ta’ serħan u ferħ wara l-ġimgħa solenni u impenjattiva tal-Passjoni ta’ Kristu. Għalkemm il-quċċata taċ-ċelebrazzjonijiet reliġjużi tintlaħaq f’Ħadd il-Għid bil-purċissjonijiet tal-Irxoxt u l-qniepen idoqqu b’ferħ kbir, it-Tnejn li jsegwi huwa jum iddedikat għall-estensjoni ta’ dan il-ferħ f’ambjent aktar rilassat u informali. F’dinja li qed tinbidel malajr, dan il-jum jibqa’ ankra importanti fil-kalendarju kulturali Malti, fejn il-fidi tiffjorixxi f’azzjoni soċjali u f’rabtiet familjari b’saħħithom.

Dak li jagħmel dan il-jum speċjali f’Malta mhuwiex xi ritwali kbir fil-knejjes, iżda l-mod kif il-poplu Malti jittrasforma l-festa f’attività komunitarja. Wara r-restrizzjonijiet tar-Randan u s-sawm, it-Tnejn tal-Għid huwa l-ewwel jum sħiħ fejn il-Maltin verament igawdu l-ħelu tradizzjonali bħall-figolla u l-bajd tal-Għid mingħajr il-pressjoni tal-preparamenti tal-ikla kbira tal-Ħadd. Huwa jum ta’ tranżizzjoni bejn il-festa reliġjuża u r-ritorn għall-ħajja ta’ kuljum, fejn ir-rebbiegħa Maltija tkun fl-aqwa tagħha u n-natura tistieden lil kulħadd biex joħroġ barra u jgawdi l-ħajja.

F’pajjiż fejn aktar minn 90% tal-popolazzjoni tidentifika bħala Kattolika Rumana, it-tifsira spiritwali tal-Għid qatt ma titwarrab għal kollox. It-Tnejn tal-Għid ifakkairna fil-mixja tad-dixxipli lejn Għemmaws u d-dehra ta’ Kristu lil Marija Maddalena. Filwaqt li m’hemmx purċissjonijiet fit-toroq bħalma naraw nhar il-Ġimgħa l-Kbira, l-ispirtu ta’ tama u ħajja ġdida jinħass f’kull rokna tal-gżejjer, mill-irħula żgħar ta’ Għawdex sal-ibliet bieżla ta’ Malta.

Meta se jiġi ċċelebrat fl-2026?

Għas-sena 2026, it-Tnejn tal-Għid se jkun qed jaqa’ f’data li ġġib magħha l-isbaħ temp tar-rebbiegħa. Id-dettalji huma dawn:

Il-Jum: Monday Id-Data: April 6, 2026 Żmien li fadal: Fadal 93 ġurnata sakemm jasal dan il-jum ta’ festa.

Il-Qagħaq tal-Appostli: Għalkemm dawn jinbiegħu l-aktar f’Ħamis ix-Xirka u l-Ġimgħa l-Kbira, ħafna familji jkollhom xi wieħed fadal biex jittiekel mal-kafè tat-Tnejn filgħodu. Huwa ħobż tond bil-ġulġlien u l-lewż fuqu. Il-Ftajjar u s-Sandwiches: Peress li ħafna nies joħorġu għal picnic, il-ftira Maltija biż-żejt, it-tadam, il-kappar u t-tonn hija l-ikla favorita. Huwa ikel li faċli jinġarr u li jirrappreżenta l-kċina Mediterranja fl-aqwa tagħha. Il-Karamelli tal-Ħarrub: Għalkemm aktar assoċjati mar-Randan, dawn il-ħelu tradizzjonali kultant għadhom jinstabu fuq il-mejda bħala tifkira tal-jiem ta’ sagrifiċċju li jkunu għadhom kemm għaddew.

Informazzjoni Prattika għall-Viżitaturi f'Malta

Jekk tinsab f’Malta bħala turist matul it-Tnejn tal-Għid tal-2026, hawn xi pariri biex tgawdi l-ġurnata bl-aħjar mod:

1. Trasport: It-trasport pubbliku (linja) jaħdem b’mod normali, iżda peress li mhuwiex festa pubblika, it-traffiku jista’ jkun bħal ta’ jum normali tax-xogħol filgħodu u wara nofsinhar. Madankollu, lejn il-postijiet tal-picnics u l-bajjiet, l-influss ta’ karozzi jista’ jkun kbir.
2. Ħwienet u Servizzi: Din hija informazzjoni kruċjali—it-Tnejn tal-Għid f’Malta mhuwiex festa pubblika uffiċjali. Dan ifisser li l-banek, l-uffiċċji tal-gvern, u l-maġġoranza kbira tal-ħwienet u s-supermarkets ikunu miftuħa b’ħinijiet normali. Jekk għandek bżonn tagħmel xi qadjiet jew tixtri xi ħaġa, m’għandekx issib problemi.
3. Ristoranti: Huwa rakkomandat ħafna li tibbukkja minn qabel jekk għandek il-ħsieb li tiekol barra. Għalkemm mhuwiex jum ta’ mistrieħ uffiċjali, ħafna familji xorta joħorġu jieklu flimkien, speċjalment f’Marsaxlokk, San Ġiljan u l-Belt Valletta.
4. Knejjes: Il-knejjes ikunu miftuħa għall-quddies ta’ kuljum. Għalkemm m’hemmx il-pompa tal-Ħadd, iż-żjara f’xi knisja parrokkjali xorta waħda toffri ċans li tara d-dekorazzjonijiet tal-Għid (bħall-fjuri bojod u l-istatwa tal-Irxoxt) qabel ma jintrefgħu għas-sena ta’ wara.
5. Temp: April f’Malta joffri temperaturi medji ta’ madwar 18-20°C. Huwa rakkomandabbli li tilbes "layers" (saffi ta’ ħwejjeġ) għax filwaqt li fix-xemx ikun sħun, fid-dell u malli tinżel ix-xemx jista’ jiksaħ xi ftit.

It-Tnejn tal-Għid f'Għawdex

Għawdex, il-gżira oħt, għandha mod speċjali kif tiċċelebra l-Għid. It-Tnejn tal-Għid f’Għawdex huwa aktar kwiet u tradizzjonali minn Malta. Ħafna Maltin jaqsmu l-fliegu għal weekend twil, u b’hekk Għawdex isir ċentru ta’ attività. Ir-raħal tax-Xagħra u l-belt Victoria (ir-Rabat) huma postijiet eċċellenti fejn wieħed jista’ jesperjenza l-awtentiċità tal-ħajja Għawdxija. Il-pastizzeriji f’Għawdex huma famużi għall-figolli tagħhom li spiss ikunu akbar u b’aktar intrita.

Huwa Jum ta' Mistrieħ? (Status Legali)

Mistoqsija komuni li ssir minn ħafna hija jekk it-Tnejn tal-Għid huwiex festa pubblika f’Malta. It-tweġiba hija le. F’Malta għandna 14-il festa pubblika u nazzjonali, u l-Għid il-Kbir (il-Ħadd) huwa wieħed minnhom, iżda t-Tnejn li jsegwih mhuwiex inkluż fil-lista uffiċjali tal-kapitolu 252 tal-Liġijiet ta’ Malta.

Madankollu, hemm xi eċċezzjonijiet prattiċi: Skejjel: L-istudenti u l-għalliema normalment ikunu għadhom fuq il-vaganzi tal-Għid, u għalhekk l-iskejjel ikunu magħluqa. Uffiċċji Privati: Xi kumpaniji privati jagħżlu li jagħtu dan il