Montenegro • April 5, 2026 • Sunday
Also known as: Vaskrs
Vaskrs, ili Uskrs, predstavlja najznačajniji hrišćanski praznik u Crnoj Gori, dan kada se proslavlja vaskrsenje Isusa Hrista iz mrtvih. U zemlji u kojoj se većina stanovništva (oko 72%) izjašnjava kao pravoslavni hrišćani, ovaj praznik nosi duboku duhovnu, kulturnu i porodičnu težinu. Vaskrs nije samo vjerski obred; to je simbol pobjede života nad smrću, svjetlosti nad tamom i nade nad očajanjem. On označava kraj Velikog posta, perioda od četrdeset dana tokom kojeg se vjernici pripremaju kroz molitvu, praštanje i uzdržavanje od hrane životinjskog porijekla, kako bi čistog srca dočekali "praznik nad praznicima".
Ono što Vaskrs u Crnoj Gori čini posebnim jeste spoj stroge kanonske tradicije i toplih narodnih običaja koji su se vjekovima prenosili s koljena na koljeno. Od krševitih predjela Durmitora do sunčane obale Boke Kotorske, svaki dom odiše specifičnom atmosferom radosti. Miris svježe pečenog hljeba, šarenilo bojanih jaja na trpezi i zvuk crkvenih zvona koja odjekuju brdima, stvaraju ambijent koji povezuje prošlost i sadašnjost. To je vrijeme kada se porodice okupljaju, kada se zaboravljaju stare razmirice i kada se zajednica ujedinjuje u poruci mira i ljubavi.
U crnogorskom društvu, Vaskrs je duboko utkan u nacionalni identitet. On predstavlja kontinuitet duhovnosti koja je održala narod kroz teška istorijska iskušenja. Proslava počinje još u Velikoj sedmici, dostižući vrhunac u nedjelju ujutru, kada se vjernici pozdravljaju radosnim usklikom "Hristos vaskrse!", na šta se odgovara sa "Vaistinu vaskrse!". Ovaj dijalog nije samo formalnost, već potvrda zajedničke vjere i radosti koja obuzima svakog pojedinca, bez obzira na godine ili društveni status.
Vaskrs je pokretni praznik, što znači da se njegov datum mijenja svake godine. On se određuje na osnovu astronomskih proračuna – slavi se u prvu nedjelju nakon punog mjeseca koji slijedi poslije proljećne ravnodnevice. Pravoslavna crkva u Crnoj Gori koristi Julijanski kalendar za određivanje datuma Vaskrsa, zbog čega se on često razlikuje od datuma kada ga slave zapadne hrišćanske crkve.
U godini 2026, Vaskrs će se proslavljati na sljedeći datum:
Dan: Sunday Datum: April 5, 2026 Preostalo vrijeme: Do praznika je ostalo još 92 dana.
Važno je napomenuti da, iako je sama Vaskršnja nedjelja centralni dan proslave, praznična atmosfera traje mnogo duže, obuhvatajući Veliki petak (dan žalosti i strogog posta) i Vaskršnji ponedjeljak, koji je u Crnoj Gori zvanični državni praznik.
Istorija Vaskrsa u Crnoj Gori neraskidivo je vezana za istoriju pravoslavlja na ovim prostorima. Od vremena Duklje i Zete, preko dinastija Vojislavljevića, Balšića, Crnojevića, pa sve do epohe Petrovića, Vaskrs je bio stub oko kojeg se okupljao narod. Prema biblijskom predanju, Isus Hristos je trećeg dana nakon raspeća na Golgoti vaskrsao iz groba, što je prva otkrila Marija Magdalena pronašavši praznu grobnicu. Ovaj događaj temelj je hrišćanske vjere, jer bez vaskrsenja, kako uče teolozi, ni hrišćanstvo ne bi imalo smisla.
U Crnoj Gori, duhovni značaj Vaskrsa ogleda se u konceptu "duhovnog preporoda". Nakon duge i hladne zime, koja je u crnogorskim krševima često bila surova, Vaskrs dolazi kao vjesnik proljeća i novog ciklusa prirode. Narod je ovaj praznik uvijek povezivao sa slobodom – kako onom duhovnom od grijeha, tako i onom fizičkom od raznih osvajača. Cetinjski manastir, kao duhovno sjedište države, vjekovima je bio mjesto gdje su se crnogorski mitropoliti i gospodari molili za spas naroda upravo u vaskršnje dane, šireći poruku da svjetlost uvijek pobjeđuje mrak.
Običaji vezani za Vaskrs u Crnoj Gori su bogati, raznoliki i prožeti simbolikom. Pripreme počinju na Veliki četvrtak ili Veliki petak, kada domaćice farbaju jaja.
Vaskršnje jutro počinje odlaskom na liturgiju. U gradovima poput Podgorice, Nikšića, Bara i Kotora, hramovi su ispunjeni vjernicima. Posebno su svečane ponoćne liturgije gdje se, uz upaljene svijeće i horsko pjevanje, objavljuje vaskrsenje. Nakon službe, vjernici se pričešćuju, čime se i zvanično prekida post.
Ostatak dana provodi se u krugu porodice. U Crnoj Gori je običaj da se vrata kuće drže "otvorena" za komšije i prijatelje. Posjete rođacima su obavezne, a djeca se daruju jajima i slatkišima. U primorskim gradovima, poput Herceg Novog ili Budve, često se nakon porodičnog ručka izlazi u šetnju pored mora, koristeći blagu mediteransku klimu i proljećno sunce.
Na Cetinju, istorijskoj prijestonici, proslava ima poseban dignitet. Ispred Cetinjskog manastira okuplja se veliki broj ljudi, a atmosfera je spoj svečanog mira i narodnog veselja. U sjevernim krajevima, gdje snijeg ponekad zna da se zadrži i do Vaskrsa, proslava je više fokusirana na toplinu doma i ognjišta.
Ako planirate da posjetite Crnu Goru tokom vaskršnjih praznika u 2026, evo nekoliko korisnih savjeta:
Vrijeme: April u Crnoj Gori je prelijep. Na jugu su temperature obično između 15°C i 20°C, dok je na sjeveru svježije, ali idealno za ljubitelje planinskog vazduha. Ponašanje u hramovima: Prilikom ulaska u pravoslavne crkve, preporučuje se skromna odjeća. Žene bi trebale imati pokrivena ramena i koljena, a muškarci duge pantalone. Fotografisanje unutar crkve tokom same službe često nije dozvoljeno bez prethodnog odobrenja. Restorani i kafići: Većina restorana u turističkim centrima (Kotor, Budva, Podgorica) radi normalno tokom Vaskršnje nedjelje i nudi specijalne vaskršnje menije. To je odlična prilika da probate autentičnu crnogorsku kuhinju.
U Crnoj Gori, vaskršnji praznici su regulisani Zakonom o svetkovanju vjerskih praznika. Iako je nedjelja sama po sebi neradni dan za većinu, ključni detalji su sljedeći:
Vaskrs u Crnoj Gori je vrijeme kada se osjeća istinski duh zajedništva. Bez obzira na to da li ste vjernik ili samo posjetilac koji želi da upozna lokalnu kulturu, toplina kojom Crnogorci dočekuju ovaj praznik ostaviće na vas dubok utisak. To je period kada zemlja blista u svom najljepšem proljećnom ruhu, a ljudi zrače optimizmom i radošću koju donosi pobjeda života.
Hristos vaskrse!
Common questions about Easter Sunday in Montenegro
Pravoslavni Vaskrs u Crnoj Gori 2026. godine slavi se u Sunday, April 5, 2026. Od početka godine preostaje još 92 dana do ovog velikog praznika. Vaskrs predstavlja najznačajniji hrišćanski praznik u zemlji, kojim se obilježava vaskrsenje Isusa Hrista. Datum se određuje prema Julijanskom kalendaru, što često dovodi do razlike u odnosu na zapadne hrišćanske crkve, a praznik se uvijek proslavlja u proljeće, simbolizujući novi život i pobjedu nad smrću.
Da, Vaskrs je jedan od najvažnijih praznika u Crnoj Gori, a Vaskršnji ponedjeljak je zvanični državni praznik. Dok je sama nedjelja dan za porodična okupljanja i vjerske obrede, ponedjeljak je neradni dan za većinu državnih institucija, škola, banaka i pošta. Ovo stvara produženi vikend koji omogućava građanima da provedu vrijeme sa svojim porodicama. Prodavnice i supermarketi često imaju skraćeno radno vrijeme, dok restorani i kafići, naročito u turističkim mjestima, uglavnom ostaju otvoreni.
S obzirom na to da je oko 72% stanovništva Crne Gore pravoslavne vjeroispovijesti, Vaskrs ima ogroman duhovni i društveni značaj. On označava kraj Velikog posta koji traje četrdeset dana i predstavlja vrhunac hrišćanske vjere. Praznik proslavlja biblijski izvještaj o Mariji Magdaleni koja je pronašla prazan grob, simbolizujući nadu i ponovno rađanje. Za građane Crne Gore, ovo je vrijeme praštanja, pomirenja i radosti nakon perioda duhovnog pročišćenja i odricanja.
Centralni običaj u Crnoj Gori je farbanje vaskršnjih jaja, najčešće na Veliki petak. Prvo obojeno jaje, koje mora biti crvene boje, naziva se 'čuvarkuća' i čuva se u kući do sljedeće godine radi zaštite. Na sam dan Vaskrsa, porodice se okupljaju na bogatom ručku gdje je nezaobilazno kucanje jajima. Vjeruje se da će onaj čije jaje ostane čitavo imati sreće tokom cijele godine. Pozdravljanje se vrši tradicionalnim riječima 'Hristos vaskrse' na šta se odgovara sa 'Vaistinu vaskrse'.
Vaskršnja trpeza u Crnoj Gori je veoma bogata i označava prekid dugog posta. Pored obaveznih farbanih jaja, na trpezi se obično nalazi pečena jagnjetina, domaći hljeb ili pogača, te razne vrste salata i kolača. U mnogim krajevima pripremaju se tradicionalna jela koja su specifična za crnogorsku kuhinju. Ručak je centralni događaj dana, gdje se okuplja šira porodica kako bi u zajedništvu proslavili najradosniji praznik uz hranu koja simbolizuje obilje i blagoslov.
Vjerske službe su srce proslave Vaskrsa. Mnogi vjernici prisustvuju ponoćnim liturgijama koje počinju u subotu uveče i traju do ranih jutarnjih sati u nedjelju. Tokom službe, crkve su ispunjene svjetlošću svijeća, što simbolizuje Hristovu svjetlost koja pobjeđuje tamu. U nekim crkvama se prenosi 'Sveti oganj' iz Jerusalima. Atmosfera je svečana i dostojanstvena, a horovi pjevaju vaskršnje tropare, stvarajući poseban osjećaj duhovnosti koji privlači i one koji nisu redovni posjetioci crkava.
Turisti koji posjete Crnu Goru tokom Vaskrsa mogu doživjeti autentičnu atmosferu i lokalno gostoprimstvo. Iako su državne institucije zatvorene, primorski gradovi poput Kotora i Budve ostaju živahni. Posjetioci mogu prisustvovati crkvenim službama, ali se od njih očekuje poštovanje pravila oblačenja (pokrivena ramena i koljena). Vrijeme je obično blago i sunčano, sa temperaturama između 10 i 20 stepeni Celzijusa, što je idealno za šetnje i razgledanje znamenitosti bez velikih gužvi koje su karakteristične za ljetnju sezonu.
U turističkim centrima poput Kotora, Budve i Herceg Novog, Vaskrs se obilježava svečano, ali bez velikih parada. Fokus je na crkvenim obredima i porodičnim okupljanjima. Restorani često nude specijalne vaskršnje menije sa tradicionalnim jelima. Za turiste je ovo jedinstvena prilika da vide lokalne običaje, poput kucanja jajima, koji su prisutni čak i u ugostiteljskim objektima. Takođe, ovo je odličan period za planinarenje i obilazak manastira u unutrašnjosti zemlje, kao što je manastir Ostrog, gdje su proslave posebno upečatljive.
Easter Sunday dates in Montenegro from 2012 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Sunday | April 20, 2025 |
| 2024 | Sunday | March 31, 2024 |
| 2023 | Sunday | April 9, 2023 |
| 2022 | Sunday | April 17, 2022 |
| 2021 | Sunday | April 4, 2021 |
| 2020 | Sunday | April 12, 2020 |
| 2019 | Sunday | April 21, 2019 |
| 2018 | Sunday | April 1, 2018 |
| 2017 | Sunday | April 16, 2017 |
| 2016 | Sunday | March 27, 2016 |
| 2015 | Sunday | April 5, 2015 |
| 2014 | Sunday | April 20, 2014 |
| 2013 | Sunday | March 31, 2013 |
| 2012 | Sunday | April 8, 2012 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.