Montenegro • March 20, 2026 • Friday
Also known as: Ramazanski bajram
Ramazanski bajram, poznat i kao Eid al-Fitr, predstavlja jedan od najznačajnijih i najradosnijih praznika u islamskom kalendaru, a u Crnoj Gori on nosi posebnu težinu kao simbol viševjekovnog suživota, tolerancije i bogate kulturne baštine. Ovaj praznik označava kraj svetog mjeseca Ramazana, perioda u kojem se muslimani širom svijeta uzdržavaju od jela, pića, loših misli i djela od zore do zalaska sunca. Za vjernike u Crnoj Gori, Bajram nije samo puka proslava završetka posta, već trijumf volje, duhovno pročišćenje i prilika za obnavljanje porodičnih i komšijskih veza.
Ono što Ramazanski bajram u Crnoj Gori čini posebnim jeste specifičan spoj religijskih kanona i lokalnih običaja koji su se klesali generacijama. U državi gdje su multikonfesionalnost i multikulturalizam temelj društva, Bajram se ne slavi samo unutar džamijskih dvorišta i muslimanskih domova. To je praznik koji se dijeli sa prijateljima i komšijama drugih vjera, čime se jača društvena kohezija. Miris svježe bajramske baklave i zvuk prazničnih čestitki prožimaju ulice Podgorice, Rožaja, Plava, Ulcinja, Bara i Bijelog Polja, stvarajući atmosferu opšteg blagostanja i uzajamnog poštovanja.
Suština ovog dana leži u zahvalnosti Bogu na snazi koja je vjernicima data da istraju u iskušenjima Ramazana. To je dan kada se zaboravljaju stare razmirice, kada se pruža ruka pomirenja i kada se posebna pažnja posvećuje onima koji imaju manje. Solidarnost, koja je bila centralna tema tokom cijelog mjeseca posta kroz davanje zekata i sadekatul-fitra, na dan Bajrama doživljava svoju kulminaciju kroz zajedničku radost i obilne trpeze koje su otvorene za svakog putnika namjernika i dragog gosta.
U skladu sa lunarnim kalendarom, datum Ramazanskog bajrama se mijenja svake godine, pomjerajući se za otprilike deset do jedanaest dana unaprijed u odnosu na gregorijanski kalendar. Za predstojeću proslavu, ključni podaci su sljedeći:
Dan u sedmici: Friday Datum praznika: March 20, 2026 Preostalo vrijeme: Do praznika je ostalo još 76 dana.
Važno je napomenuti da je datum Ramazanskog bajrama varijabilan jer direktno zavisi od lunarnog ciklusa, odnosno od prvog viđenja mladog mjeseca (hilala) nakon završetka mjeseca Ramazana. Islamska zajednica u Crnoj Gori zvanično objavljuje početak praznika na osnovu astronomskih proračuna i tradicionalnog posmatranja neba. Iako su moderni proračuni izuzetno precizni, u nekim tradicijama se konačna potvrda čeka do same večeri uoči praznika. Očekuje se da će post u 2026 godini trajati od sredine februara do sredine marta, što znači da će vjernici Bajram dočekati u ranim proljećnim danima, kada se priroda budi, što dodatno simbolizuje novi početak i duhovni preporod.
Ramazanski bajram vuče korijene iz najranijih dana islama. Prema predajama, ovaj praznik je utemeljio sam prorok Muhamed nakon svog prelaska iz Mekke u Medinu (Hidžra). Nakon što je stigao u Medinu, primijetio je da ljudi slave dva specifična dana uz igru i zabavu. Na njegovo pitanje o tim danima, odgovorili su mu da su to dani proslave iz doba džahilijeta (predislamskog perioda). Prorok je tada objasnio da je Bog te dane zamijenio boljim: Ramazanskim bajramom (Eid al-Fitr) i Kurban-bajramom (Eid al-Adha).
U kontekstu Crne Gore, islam je prisutan vijekovima, a običaji vezani za Bajram su se razvijali pod uticajem osmanske kulture, ali i lokalnih balkanskih tradicija. Bošnjaci, Albanci i Crnogorci islamske vjeroispovijesti sačuvali su autentičnost proslave čak i u najizazovnijim istorijskim vremenima. Kroz istoriju, Bajram je u crnogorskim gradovima bio vrijeme kada bi se čaršije posebno ukrašavale, a trgovci bi darivali siromašne. U Staroj Podgorici, Plavu ili Gusinju, Bajram je oduvijek bio vrhunac društvenog života, trenutak kada se pokazuje najbolje lice zajednice.
Duhovna dimenzija praznika neraskidivo je vezana za objavu Kur'ana, koja je počela upravo u mjesecu Ramazanu. Stoga je Bajram proslava uspješno obavljenog ibadeta (obožavanja Boga) i pobjede duha nad tijelom. U Crnoj Gori, ova istorijska nit se prepliće sa porodičnim stablima koja generacijama prenose iste recepte za jela i iste načine čestitanja, čuvajući identitet i vjeru.
Proslava Ramazanskog bajrama u Crnoj Gori je višednevni događaj, obično traje tri dana, a pripreme počinju mnogo ranije. Svaki segment dana ima svoj protokol, od duboke tišine rane zore do vesele graje večernjih okupljanja.
Ako se nađete u Crnoj Gori tokom Ramazanskog bajrama 2026, doživjećete zemlju u njenom najgostoljubivijem izdanju. Evo nekoliko korisnih savjeta:
Pitanje neradnih dana tokom Ramazanskog bajrama u Crnoj Gori regulisano je specifičnim zakonskim rješenjima koja odražavaju poštovanje prema vjerskim slobodama manjinskih zajednica.
Status praznika: Ramazanski bajram nije opšti državni praznik koji važi za sve građane Crne Gore (poput Dana državnosti ili Dana nezavisnosti). Međutim, prema Zakonu o svetkovanju vjerskih praznika, pripadnici islamske vjeroispovijesti imaju pravo na tri neradna dana za proslavu Ramazanskog bajrama.
Šta to znači u praksi?
Zaposleni: Muslimani zaposleni u državnim organima, lokalnoj samoupravi, javnim ustanovama i privatnim preduzećima imaju zakonsko pravo da odsustvuju s posla tri dana. Većina poslodavaca poštuje ovo pravo bez ikakvih problema. Škole i fakulteti: Učenici i studenti islamske vjeroispovijesti su oslobođeni nastave tokom ova tri dana. Ispiti se obično ne zakazuju na ove datume u sredinama gdje živi veći broj muslimana. Ustanove i biznisi: Državne institucije (opštine, pošte, banke) ostaju otvorene i rade redovno, ali sa smanjenim brojem osoblja islamske vjere. U gradovima kao što su Rožaje ili Plav, primijetićete da je većina privatnih radnji, zanatskih radionica i lokalnih marketa zatvorena tokom prvog, a ponekad i drugog dana Bajrama. U Podgorici ili Baru, radnje u vlasništvu muslimana će takođe biti zatvorene ili će imati skraćeno radno vrijeme.Bez obzira na to da li ste vjernik ili samo posmatrač, Ramazanski bajram u Crnoj Gori će vas podsjetiti na važnost porodice, zajedništva i malih životnih radosti koje se najbolje osjećaju uz šoljicu kafe i komad baklave u krugu dragih ljudi. To je dan kada Crna Gora sija posebnim sjajem, pokazujući svijetu svoje najljepše lice – lice tolerancije i ljubavi.
Common questions about Ramdan Bayram in Montenegro
Ramazanski bajram u 2026. godini pada u Friday, March 20, 2026. Prema trenutnim astronomskim proračunima, ostalo je još oko 76 dana do početka ovog velikog praznika. Tačan datum zavisi od mladog mjeseca i zvanične potvrde Islamske zajednice u Crnoj Gori, jer se islamski kalendar rukovodi lunarnim ciklusima. Praznik označava kraj mjeseca Ramazana, perioda posta, molitve i duhovnog pročišćenja koji traje 29 ili 30 dana.
Ne, Ramazanski bajram nije opšti državni praznik u Crnoj Gori, ali ima poseban status. Prema crnogorskom zakonu, pripadnici islamske vjeroispovijesti imaju pravo na tri neradna dana za proslavu Bajrama. Dok državne institucije i većina preduzeća nastavljaju sa radom, u sredinama sa značajnim muslimanskim stanovništvom, poput Rožaja, Plava, Ulcinja i dijelova Podgorice, mnoge prodavnice i uslužni objekti u vlasništvu muslimana mogu biti zatvoreni ili raditi skraćeno kako bi se omogućila porodična proslava.
Ramazanski bajram, poznat i kao Eid al-Fitr, simbolizuje radost, zahvalnost i zajedništvo nakon mjeseca posta i odricanja. Za muslimane u Crnoj Gori, ovaj praznik predstavlja duhovnu obnovu i nagradu za istrajnost tokom Ramazana. To je vrijeme kada se vjernici fokusiraju na milosrđe (Zekat al-fitr), traženje oprosta i jačanje međuljudskih odnosa. Praznik slavi pobjedu duha nad tijelom i podsjeća na važnost solidarnosti sa siromašnima i brige o zajednici.
Dan počinje rano ujutru obavljanjem bajram-namaza u džamijama širom Crne Gore, obično oko sat vremena nakon izlaska sunca. Nakon molitve, ljudi se pozdravljaju riječima 'Bajram šerif mubarek olsun'. Muškarci posjećuju groblja (mezarja), dok se kod kuće pripremaju bogate trpeze. Porodice oblače svoju najbolju odjeću, a djeca dobijaju bajramluk – poklone ili novac od starijih članova porodice. Atmosfera je ispunjena radošću, posjetama rodbini i komšijama, te dijeljenjem hrane sa onima koji su u potrebi.
Bajramska trpeza u Crnoj Gori je izuzetno bogata i specifična. Centralno mjesto zauzimaju slatkiši, naročito baklava, koja se priprema u raznim varijantama, kao i tulumba i kleja (tradicionalna peciva). Od slanih jela, nezaobilazne su razne vrste pita, poput bureka i sirnice, zatim jagnjeće pečenje ili teletina, i različita variva. U bošnjačkim i albanskim porodicama običaj je da se pripreme najljepša jela kako bi se na dostojan način proslavio prelazak iz perioda posta u period redovne ishrane.
Iako se Bajram slavi širom zemlje, atmosfera je najsvečanija u opštinama gdje živi veći broj Bošnjaka i Albanaca. To su prvenstveno gradovi na sjeveru kao što su Rožaje, Plav, Gusinje, Bijelo Polje i Pljevlja, kao i Ulcinj na primorju i glavni grad Podgorica (posebno naselja poput Tuzi i Stare Varoši). U ovim mjestima se organizuju i kulturni programi, a ulice odišu prazničnim duhom, dok su džamije ispunjene vjernicima tokom jutarnje molitve.
Turisti su dobrodošli da svjedoče proslavi, ali treba da poštuju lokalne običaje. Preporučuje se skromno odijevanje prilikom posjete džamijama ili muslimanskim naseljima. Ako vas neko pozove u kuću na baklavu, što je čest običaj gostoprimstva, lijepo je prihvatiti poziv. U mješovitim sredinama, saobraćaj može biti gušći oko džamija u jutarnjim satima. Takođe, imajte na umu da su alkoholna pića rjeđa na bajramskim trpezama; umjesto toga, uživajte u tradicionalnoj kafi, čaju i domaćim sokovima.
Najčešći i tradicionalni način čestitanja među muslimanima u Crnoj Gori je rečenica 'Bajram šerif mubarek olsun', što u prevodu znači 'Neka je plemeniti Bajram blagoslovljen'. Odgovor na ovaj pozdrav je 'Allah razi olsun' (Neka je Bog zadovoljan tobom). Takođe, u svakodnevnom govoru se često koristi i jednostavnije 'Srećan Bajram'. Hrišćanski sugrađani često čestitaju svojim komšijama muslimanima, što odražava dugogodišnju tradiciju multietničkog sklada i međusobnog poštovanja u Crnoj Gori.
Ramdan Bayram dates in Montenegro from 2012 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Sunday | March 30, 2025 |
| 2024 | Wednesday | April 10, 2024 |
| 2023 | Friday | April 21, 2023 |
| 2022 | Monday | May 2, 2022 |
| 2021 | Thursday | May 13, 2021 |
| 2020 | Sunday | May 24, 2020 |
| 2019 | Tuesday | June 4, 2019 |
| 2018 | Friday | June 15, 2018 |
| 2017 | Monday | June 26, 2017 |
| 2016 | Thursday | July 7, 2016 |
| 2015 | Saturday | July 18, 2015 |
| 2014 | Tuesday | July 29, 2014 |
| 2013 | Thursday | August 8, 2013 |
| 2012 | Sunday | August 19, 2012 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.