St Sava's Day

Свети Сава: Празникот на просветителството и духовниот идентитет во Северна Македонија

Свети Сава, познат како првиот српски архиепископ, просветител и законописец, претставува една од најзначајните фигури во историјата на православното христијанство на Балканот. Во Северна Македонија, овој ден не е само обичен датум во црковниот календар, туку е длабоко вкоренет празник кој го слави националниот, културниот и духовниот идентитет на српската заедница во земјата. Овој ден, познат и како Савиндан, ја симболизира моќта на образованието, помирувањето и духовната чистота.

Она што го прави овој празник посебен во македонскиот контекст е духот на заедништвото и „Светосављето“ – филозофија на животот која проповеда братска љубов, отпорност пред искушенијата и постојан стремеж кон знаењето. За Србите во Северна Македонија, Свети Сава е вечниот патеводител кој ги потсетува на нивните корени, но и на важноста да се живее во хармонија со сите соседи. Празнувањето е исполнето со свеченост, достоинство и богата културна програма која ги обединува верниците, интелектуалците и државниот врв.

Во текот на децениите, Свети Сава стана симбол на зачувување на јазикот и традицијата. Преку свечените академии, училишните приредби и црковните литургии, се пренесува пораката дека просветителството е единствениот пат кон вистинската слобода. Овој празник е мост помеѓу минатото и иднината, каде што младите генерации учат за вредностите на мирот и хуманоста кои Свети Сава ги проповедал уште во 13-тиот век.

Кога се празнува во 2026 година?

Празникот Свети Сава секоја година се одбележува на ист датум, според грегоријанскиот календар. Во 2026 година, централните прослави ќе се одржат на:

Датум: January 27, 2026 Ден од неделата: Tuesday Преостанати денови: Има уште точно 24 денови до почетокот на празникот.

Програмата на академијата е секогаш богата и вклучува: Настапи на реномирани хорови: Чести гости се Првото белградско пејачко друштво или уметничкиот ансамбл „Станислав Бинички“. Беседи: Истакнати интелектуалци и црковни великодостојници држат говори за значењето на Светосављето во 21-виот век. На пример, во 2025 година, српскиот патријарх Порфириј ја нагласи потребата од самоподобрување и духовно единство. Драмски прикази: Актери ги оживуваат моментите од животот на Растко Немањиќ, неговото бегство во манастир и неговата улога како миротворец меѓу неговите скарани браќа Стефан и Вукан.

Покрај главната академија во Скопје, во рамките на манифестацијата „Светосавска недела“, настани се организираат и во Куманово, Тетово и Битола. Оваа недела, која обично трае од крајот на јануари до почетокот на февруари, е исполнета со изложби на книги, поетски вечери и хуманитарни акции.

Исто така, важен дел од одбележувањето е и полагањето венци на спомен-обележјата на српските војници од Првата светска војна, како што е црквата Свети Михаил Архангел во Скопје, со што се оддава почит на историските врски и жртви.

Практични информации за посетители и граѓани во 2026

Доколку планирате да присуствувате на настаните на January 27, 2026 2026 година, еве неколку корисни совети:

1. Локации: Најголемиот настан е во Скопје. Доколку сакате да ја почувствувате автентичната рурална прослава, посетете го селото Кучевиште во Скопска Црна Гора, каде обичаите се сочувани во нивната најисконска форма.
2. Облека: За Светосавската академија во театарот се препорачува свечена облека (formal/smart casual). За влез во православните храмови, облечете се пристојно – без кратки панталони или премногу отворени маици.
3. Учество: Јавните настани и академиите се отворени за сите граѓани, без разлика на нивната етничка или верска припадност. Сепак, поради големиот интерес и ограничениот број на места во театрите, честопати се потребни покани или претходна најава преку здруженијата на Србите во Македонија.
4. Атмосфера: Очекувајте патриотска, но достоинствена атмосфера. Песните и говорите често се на српски јазик, но пораките за мир и образование се универзално разбирливи.

Дали Свети Сава е неработен ден?

Статусот на овој празник е специфичен според Законот за празници на Република Северна Македонија:

За припадниците на српската заедница: Ова е државен празник и неработен ден. Српските граѓани имаат право на отсуство од работа, а децата од српска националност не одат на училиште. За останатите граѓани: За Македонците, Албанците, Турците и другите етнички заедници, 27 јануари е нормален работен ден.

Што работи, а што не? Државни институции и банки: Работните часови се вообичаени, освен во сектори каде доминираат вработени од српската заедница кои го користат своето право на слободен ден. Продавници и трговски центри: Сите големи маркети и молови работат со полно работно време. Јавен превоз: Автобусите во Скопје и другите градови сообраќаат според вообичаениот возен ред за работен ден. Училишта: Наставата се одвива нормално, освен во паралелките каде се учи на српски наставен јазик.

Свети Сава во Северна Македонија е повеќе од празник – тој е потсетник на заедничката историја, културното богатство и вербата во знаењето како врвна вредност. Без разлика дали сте дел од српската заедница или само посетител, овој ден нуди уникатен увид во духовниот свет на Балканот.