Ang Simula ng Ramadan sa Pilipinas: Isang Gabay sa Banal na Buwan ng Pag-aayuno
Ang Ramadan ay itinuturing na pinakasagrado at pinakamahalagang buwan sa kalendaryong Islamiko. Para sa milyun-milyong Muslim sa Pilipinas, lalo na sa mga rehiyon ng Mindanao, Sulu Archipelago, at maging sa mga sentrong urban tulad ng Metro Manila, ang pagdating ng Ramadan ay isang panahon ng malalim na espirituwal na pagmumuni-muni, disiplina sa sarili, at pagpapatibay ng ugnayan sa komunidad. Ito ang ikasiyam na buwan sa lunar na kalendaryo ng Hijri, at ito ang panahon kung kailan ang mga mananampalataya ay nag-aayuno mula madaling araw hanggang sa paglubog ng araw. Ang esensya ng Ramadan ay hindi lamang ang pagpigil sa pagkain at pag-inom, kundi ang paglilinis ng kaluluwa, pagpapakumbaba, at ang pag-alaala sa mga aral ng Qur'an.
Sa kontekstong Pilipino, ang Ramadan ay nagpapakita ng makulay na ugnayan ng pananampalataya at kultura. Bagama't ang Pilipinas ay isang bansang may mayoryang Katoliko, ang kasaysayan ng Islam sa kapuluan ay mas matanda pa kaysa sa kolonyalismong Espanyol. Ang mga komunidad ng Moro ay nagawang mapanatili ang kanilang mga tradisyon sa loob ng maraming siglo. Tuwing sasapit ang "Ramadan Start," ang kapaligiran sa mga komunidad ng Muslim ay nagbabago—nagiging mas tahimik sa umaga dahil sa taimtim na panalangin at pag-aayuno, ngunit nagiging masigla at puno ng pagkakaisa sa gabi sa oras ng pagbuwag ng puasa o "iftar." Ito ay isang panahon kung saan ang bawat Muslim ay nagsisikap na maging mas mabuting bersyon ng kanilang sarili, nagbibigay ng limos sa mga nangangailangan, at nagpapatawad sa mga nakalitan.
Ang pagsisimula ng Ramadan ay nakadepende sa pagmamasid ng bagong buwan (crescent moon). Sa Pilipinas, ang National Commission on Muslim Filipinos (NCMF) at ang Bangsamoro Darul-Ifta' ang pangunahing mga awtoridad na nagsasagawa ng "moonsighting" o pagmamasid sa buwan sa iba't ibang estratehikong lokasyon sa bansa. Kapag nakita na ang hilatsa ng bagong buwan, opisyal nang idinedeklara ang simula ng pag-aayuno. Ang seremonyang ito ay nagbibigay ng pakiramdam ng pananabik at pagkakaisa sa buong bansa, habang ang mga pamilya ay naghahanda ng kanilang mga tahanan at puso para sa darating na tatlumpung araw ng pagsamba.
Kailan ang Ramadan sa 2026?
Para sa taong 2026, ang inaasahang simula ng unang araw ng pag-aayuno o ang unang opisyal na araw ng Ramadan sa Pilipinas ay sa:
Petsa: February 18, 2026
Araw: Wednesday
Ilang araw na lang: Mayroon pang 46 araw bago ang mahalagang okasyong ito.
Mahalagang tandaan na ang petsa ng Ramadan ay variable o nagbabago bawat taon. Dahil ang kalendaryong Islamiko ay batay sa siklo ng buwan (lunar calendar), ang Ramadan ay umuusog ng humigit-kumulang 10 hanggang 12 araw nang mas maaga bawat taon sa kalendaryong Gregorian. Para sa 2026, ang unang gabi ng pagdarasal (Taraweeh) ay inaasahang magsisimula sa gabi ng Pebrero 17, at ang unang araw ng pag-aayuno ay sa Pebrero 18. Gayunpaman, ang pinal na kumpirmasyon ay manggagaling pa rin sa aktuwal na pagmamasid sa buwan sa bisperas ng inaasahang petsa. Kung hindi makikita ang buwan dahil sa lagay ng panahon o posisyon nito, ang simula ay maaaring mausog ng isang araw.
Kasaysayan at Pinagmulan ng Ramadan
Ang Ramadan ay ang buwan kung kailan naniniwala ang mga Muslim na ang unang mga talata ng Banal na Qur'an ay ipinahayag ng Allah (SWT) kay Propeta Muhammad (SAW) sa pamamagitan ni Anghel Jibril (Gabriel). Nangyari ito noong taong 610 AD sa loob ng kuweba ng Hira sa bundok ng Jabal an-Nour malapit sa Mecca. Ang gabing ito ay kilala bilang Laylat al-Qadr o ang "Gabi ng Kapangyarihan."
Sa Pilipinas, ang Islam ay dumating noong ika-14 na siglo sa pamamagitan ng mga Arabong mangangalakal at mga misyonero tulad ni Makhdum Karim. Dahil dito, ang pagdiriwang ng Ramadan ay may malalim na ugat sa kasaysayan ng bansa, partikular sa Sulu at Maguindanao. Sa loob ng maraming siglo, ang mga Sultanato sa Mindanao ay nagpatupad ng mga batas na nakaangkla sa Shari'ah, kung saan ang Ramadan ay binibigyan ng pinakamataas na pagpapahalaga. Kahit sa panahon ng pananakop ng mga Espanyol at Amerikano, ang mga Muslim na Pilipino ay nanatiling matatag sa kanilang pag-oobserba ng buwang ito bilang simbolo ng kanilang identidad at pananampalataya.
Ang layunin ng pag-aayuno (Sawm) sa buwan ng Ramadan ay nakasaad sa Qur'an (Surah Al-Baqarah 2:183): "O kayong mga naniniwala! Ang pag-aayuno ay itinakda sa inyo gaya ng pagtatakda nito sa mga nauna sa inyo, upang kayo ay magkaroon ng Taqwa (pagkatakot sa Allah at kabanalan)." Ang Taqwa ay ang pagkakaroon ng kamalayan sa presensya ng Diyos sa lahat ng pagkakataon, na nagtutulak sa isang tao na gumawa ng mabuti at umiwas sa masama.
Paano Ipinagdiriwang ang Ramadan sa Pilipinas?
Ang pagdiriwang ng Ramadan sa Pilipinas ay may sariling katangian na pinagsasama ang debosyong Islamiko at ang likas na pagiging mapagpatuloy ng mga Pilipino. Narito ang mga pangunahing aspeto ng pagdiriwang:
1. Ang Paghahanda (Bago ang Ramadan)
Ilang linggo bago ang Ramadan, ang mga pamilyang Muslim sa Pilipinas ay nagsisimula nang maglinis ng kanilang mga bahay. Ang mga mosque (masjid) ay pinipinturahan at nililinis bilang paghahanda sa dagsa ng mga tao para sa gabi-gabing dasal. Sa mga palengke, tumataas ang demand para sa mga prutas, partikular ang mga dates
(kurma), na siyang tradisyonal na unang kinakain sa pagbuwag ng ayuno.
2. Ang Sahur (Pagkain bago ang Madaling Araw)
Bago sumikat ang araw, ang mga pamilya ay gumigising para sa Sahur
. Sa maraming komunidad sa Mindanao, may mga "tagagising" o mga kabataang nagpapatunog ng tambol o sumisigaw upang gisingin ang mga tao. Ang pagkain sa Sahur ay karaniwang binubuo ng mga pagkaing mayaman sa protina at carbohydrates upang makayanan ang gutom sa buong araw. Sa Pilipinas, hindi mawawala ang kanin, isda, at mga lokal na putahe tulad ng pastil
(kanin na may giniling na manok o isda na nakabalot sa dahon ng saging).
3. Ang Pag-aayuno (Sawm)
Mula sa pagsapit ng madaling araw (Fajr) hanggang sa paglubog ng araw (Maghrib), ang mga Muslim ay umiiwas sa pagkain, pag-inom (kahit tubig), paninigarilyo, at pakikipagtalik. Ngunit higit pa rito, ang pag-aayuno sa Ramadan ay nangangailangan din ng pag-iwas sa masasamang gawi tulad ng pagsisinungaling, pagtsismis, at pakikipag-away. Ito ay isang panahon ng disiplina sa isip at damdamin.
4. Ang Iftar (Pagbuwag ng Ayuno)
Ang pinakamasayang bahagi ng araw ay ang Iftar
. Sa oras ng paglubog ng araw, ang tunog ng Adhan
(tawag sa panalangin) ay hudyat na maaari nang kumain. Karaniwang nagsisimula sa pagkain ng tatlong pirasong dates at pag-inom ng tubig, gaya ng sunnah (tradisyon) ni Propeta Muhammad. Pagkatapos ng maikling dasal, ang pamilya ay nagsasama-sama para sa isang masaganang hapunan. Sa mga mosque, madalas ay may "Public Iftar" kung saan ang mga mayayaman ay nagpapakain sa mga mahihirap, na nagpapakita ng tunay na diwa ng kawanggawa.
5. Taraweeh (Gabi-gabing Panalangin)
Pagkatapos ng huling dasal sa gabi (Isha), ang mga Muslim ay nagtitipon sa mosque para sa Taraweeh
. Ito ay mga espesyal na panalangin na ginagawa lamang tuwing Ramadan. Sa panahong ito, ang buong Qur'an ay binabasa nang paunti-unti gabi-gabi hanggang sa matapos ito sa loob ng isang buwan.
Mga Tradisyon at Kaugalian sa Pilipinas
Bukod sa mga obligasyong panrelihiyon, may mga natatanging kaugalian ang mga Muslim na Pilipino:
Pagbibigay ng Zakat at Sadaqah: Ang Ramadan ay ang panahon kung kailan mas nagiging mapagbigay ang mga tao. Ang
Zakat al-Fitr ay isang obligadong limos na ibinibigay bago matapos ang Ramadan upang matiyak na ang lahat, kahit ang mga pinakamahirap, ay may pagkain para sa pagdiriwang ng Eid.
Ramadan Bazaars: Sa mga lugar tulad ng Quiapo sa Manila, Cotabato City, at Marawi City, sumisibol ang mga night market o bazaar. Dito matatagpuan ang iba't ibang pagkaing Halal, mga damit na gaya ng abaya
at hijab
, at iba pang kagamitang panrelihiyon.
Kanduli: Ito ay isang tradisyonal na handaan sa Mindanao na ginagawa bilang pasasalamat. Madalas itong isinasagawa sa simula o pagtatapos ng Ramadan kung saan ang mga kapitbahay, Muslim man o hindi, ay inaanyayahang kumain.
Pagbisita sa mga Kamag-anak: Ang Ramadan ay panahon din ng rekonsilyasyon. Ang mga pamilyang nagkaroon ng di-pagkakaunawaan ay nagsisikap na magkaayos bago matapos ang banal na buwan.
Laylat al-Qadr: Ang Gabi ng Kapangyarihan
Sa huling sampung araw ng Ramadan, mas nagiging matindi ang pagsamba ng mga Muslim. Hinahanap nila ang
Laylat al-Qadr
, na sinasabing mas mabuti pa sa isang libong buwan ng pagsamba. Sa Pilipinas, maraming Muslim ang nagsasagawa ng Itikaf
, o ang pananatili sa loob ng mosque sa loob ng ilang araw upang magdasal at magbasa ng Qur'an nang walang istorbo mula sa mundong ibabaw. Ang gabing ito ay inaasahang papatak sa isa sa mga gabi na may odd number (ika-21, 23, 25, 27, o 29 na gabi ng Ramadan). Para sa 2026, ito ay malamang na maganap sa paligid ng Marso 16.
Impormasyon para sa mga Bisita at Hindi Muslim
Kung ikaw ay isang hindi Muslim na naninirahan o bumibisita sa Pilipinas sa panahon ng Ramadan, narito ang ilang mahahalagang bagay na dapat isaalang-alang upang ipakita ang respeto:
- Maging Sensitibo sa Pagkain at Pag-inom: Bagama't hindi inaasahan na mag-ayuno ang mga hindi Muslim, makabubuting iwasan ang pagkain o pag-inom nang hayagan sa harap ng mga taong nag-aayuno, lalo na sa mga lugar na may malaking populasyon ng Muslim.
- Pananamit: Kung bibisita sa mga komunidad ng Muslim o malapit sa mga mosque, magsuot ng disenteng damit. Para sa mga babae, mainam na takpan ang balikat at tuhod.
- Pagbati: Maaari mong batiin ang iyong mga kaibigang Muslim ng "Ramadan Mubarak" (Pinagpalang Ramadan) o "Ramadan Kareem" (Mapagbigay na Ramadan).
- Pakikilahok sa Iftar: Kung ikaw ay maimbitahan sa isang Iftar, huwag mag-atubiling tanggapin ito. Ito ay isang malaking karangalan at isang magandang pagkakataon upang maranasan ang kultura at mabuting pakikitungo ng mga Muslim.
- Trapiko at Oras ng Negosyo: Sa mga lugar tulad ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM), maaaring magbago ang oras ng trabaho sa gobyerno (karaniwang mas maaga ang uwi). Maging handa rin sa mas mabigat na trapiko bago mag-alas-sais ng gabi dahil ang mga tao ay nagmamadaling umuwi para sa Iftar.
Ang Konteksto ng Panahon at Klima
Ang Ramadan 2026 sa Pilipinas ay papatak sa mga buwan ng Pebrero at Marso. Ito ang simula ng tuyong panahon o
dry season
sa bansa. Ang temperatura ay maaaring maglaro mula 25°C hanggang 32°C. Dahil sa mainit na panahon, ang pag-aayuno ay maaaring maging hamon dahil sa dehydration. Ang mga nag-aayuno ay pinapayuhang uminom ng maraming tubig sa gabi at iwasan ang sobrang pagbibilad sa araw sa tanghali. Ang mahabang oras ng liwanag ay nangangahulugang ang pag-aayuno ay tatagal ng humigit-kumulang 12 hanggang 13 oras bawat araw.
Isang Public Holiday ba ang Simula ng Ramadan?
Sa Pilipinas, ang simula ng Ramadan ay hindi isang national public holiday. Ang mga opisina ng gobyerno, paaralan, at pribadong kumpanya ay nananatiling bukas at sumusunod sa regular na oras ng trabaho. Gayunpaman, may ilang mahahalagang konsiderasyon:
Sa BARMM (Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao): Ang lokal na gobyerno ay madalas na naglalabas ng mga memorandum na nag-aadjust sa oras ng trabaho. Karaniwan, ang mga empleyado ay pinapayagang pumasok nang mas maaga at umuwi nang mas maaga (halimbawa, 7:30 AM hanggang 3:30 PM nang walang lunch break) upang makapaghanda para sa Iftar.
National Commission on Muslim Filipinos (NCMF): Ang ahensyang ito ay naglalabas ng mga opisyal na abiso para sa buong bansa upang malaman ng mga employer kung kailan ang opisyal na simula, para mabigyan ng kaukulang konsiderasyon ang kanilang mga empleyadong Muslim.
Eid al-Fitr: Bagama't hindi holiday ang simula ng Ramadan, ang
pagtatapos nito (Eid al-Fitr) ay isang
National Regular Holiday sa buong Pilipinas sa ilalim ng Republic Act No. 9177. Ito ay upang bigyang-pugay ang kahalagahan ng Islam sa kulturang Pilipino.
Pagkakaiba ng Lokal na Obserbasyon
Mahalagang malaman na ang petsa ng simula ay maaaring mag-iba ng isang araw depende sa kung anong pamamaraan ng pagmamasid ang sinusunod. Ang ilang mga Muslim sa Pilipinas ay sumusunod sa anunsyo ng Saudi Arabia (na batay sa pandaigdigang pagmamasid), habang ang nakararami, sa pamumuno ng NCMF at Darul-Ifta, ay naninindigan sa lokal na pagmamasid sa loob ng teritoryo ng Pilipinas. Kung ang buwan ay hindi makita sa bansa sa gabi ng Pebrero 17, ang unang araw ng Ramadan ay opisyal na itatakda sa Pebrero 19 sa halip na Pebrero 18.
Konklusyon: Ang Diwa ng Ramadan sa Makabagong Panahon
Ang Ramadan sa Pilipinas ay higit pa sa isang relihiyosong obligasyon; ito ay isang paalala ng mayamang kasaysayan at pagkakaiba-iba ng bansang Pilipinas. Sa gitna ng modernisasyon, ang pananatili ng mga tradisyong ito ay nagpapakita ng katatagan ng pananampalatayang Islamiko. Para sa mga Muslim, ang 2026 ay isa pang pagkakataon upang magbagong-buhay at mas mapalapit sa Maykapal. Para sa mga hindi Muslim, ito ay isang paanyaya upang mas maunawaan at irespeto ang kanilang mga