Day off for International Women's Day

Рӯзи модар: Ҷашни зебоӣ ва эҳтиром дар Тоҷикистон

Рӯзи байналмилалии занон, ки дар Тоҷикистон бо меҳру муҳаббати хос ҳамчун "Рӯзи модар" таҷлил мешавад, яке аз маҳбубтарин ва пуршукӯҳтарин идҳои миллӣ ба шумор меравад. Ин рӯз на танҳо як санаи тақвимӣ, балки рамзи бедории табиат, оғози баҳор ва арҷгузорӣ ба мақоми баланди зан-модар дар ҷомеаи тоҷик мебошад. Дар Тоҷикистон занро ҳамчун чароғи хонадон, тарбиятгари наслҳо ва нигоҳдорандаи анъанаҳои миллӣ мешиносанд, бинобар ин, ин ҷашн дар ҳар як хонавода бо омодагии махсус пешвоз гирифта мешавад.

Ин ид дар кишвари мо фазои хосеро эҷод мекунад. Аз субҳи барвақт кӯчаҳои шаҳру деҳот бо гулҳои рангоранг ва табассуми занон оро дода мешаванд. Мардон, новобаста аз синну сол, кӯшиш мекунанд, ки ба модарон, хоҳарон, ҳамсарон ва духтарони худ беҳтарин таманниёт ва туҳфаҳоро тақдим кунанд. Ин рӯз фурсатест барои изҳори сипос ба онҳое, ки бо меҳрубонии худ дунёро нурафшон месозанд. Дар сатҳи давлатӣ низ ин ҷашн аҳамияти бузург дорад, зеро сиёсати ҳукумати Тоҷикистон ба дастгирии занон ва баланд бардоштани нақши онҳо дар ҳаёти сиёсию иҷтимоӣ нигаронида шудааст.

Хусусияти беназири ин ҷашн дар Тоҷикистон дар он аст, ки он унсурҳои таърихиро бо фарҳанги қадимаи ниёгон пайванд медиҳад. Гарчанде ки ин рӯз решаҳои байналмилалӣ дорад, дар замини Тоҷикистон он бо суннатҳои қадимаи эҳтироми зан, ки аз даврони Ориёӣ сарчашма мегиранд, омехта шудааст. Ин ҷашн пеш аз ҳама иди муҳаббат, садоқат ва зебоист, ки қалби ҳар як сокини кишварро бо эҳсосоти гарм лабрез мекунад.

Санаи ҷашн дар соли 2026

Дар Тоҷикистон Рӯзи модар ҳар сол дар санаи собити 8-уми март таҷлил мегардад. Аммо вобаста ба рӯзи ҳафта, тартиби истироҳат метавонад тағйир ёбад.

Барои соли 2026, маълумоти муҳим дар бораи ин рӯз чунин аст:

Рӯзи асосии ҷашн: 8-уми март Рӯзи ҳафта: Monday Рӯзи истироҳати иловагӣ (ҷубронӣ): March 9, 2026 Вақти боқимонда: То ин рӯзи фараҳбахш ва истироҳат 65 рӯз боқӣ мондааст.

Азбаски дар соли 2026 санаи 8-уми март ба рӯзи якшанбе рост меояд, мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи рӯзҳои ид, рӯзи кории навбатӣ, яъне душанбе, March 9, 2026, рӯзи истироҳат эълон карда мешавад. Ин ба шаҳрвандон имкон медиҳад, ки се рӯз пайдарпай (шанбе, якшанбе ва душанбе) истироҳат карда, ин ҷашнро дар ҳалқаи оила ва наздикон ба таври шоиста таҷлил намоянд.

Таърих ва пайдоиши ҷашн

Таърихи Рӯзи байналмилалии занон ба аввали асри 20 бармегардад, вақте ки занон дар кишварҳои мухталиф барои ҳуқуқҳои худ, шароити беҳтари кор ва ҳуқуқи овоздиҳӣ мубориза мебурданд. Соли 1917, пас аз намоишҳои занони коргар дар Русия, ин рӯз ҳамчун рамзи ҳамбастагии занон эътироф гардид. Соли 1977 Созмони Милали Муттаҳид расман 8-уми мартро ҳамчун Рӯзи байналмилалии ҳуқуқи занон ва сулҳи байналмилалӣ эълон кард.

Дар Тоҷикистон, ки қаблан ҷузъи Иттиҳоди Шӯравӣ буд, ин ҷашн таърихи тӯлонӣ дорад. Аммо пас аз ба даст овардани истиқлолият, ин рӯз мазмуни нави миллӣ пайдо кард. Бо ташаббуси Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, аз соли 2009 инҷониб 8-уми март расман ҳамчун "Рӯзи модар" номида мешавад. Ин иқдом ба хотири арҷгузорӣ ба мақоми муқаддаси модар ва нақши калидии зан дар тарбияи насли солим ва нигоҳдории арзишҳои оилавӣ рӯи кор омадааст.

Мардуми тоҷик боварӣ доранд, ки эҳтироми зан аз фарҳанги бостонии мо, аз ҷумла аз оини ниёгони мо дар мавриди ситоиши олиҳаҳои замин ва ҳосилхезӣ сарчашма мегирад. Дар адабиёти классикии форсу тоҷик низ симои зан-модар ҳамеша ҳамчун намунаи покиву садоқат тасвир ёфтааст. Имрӯз ин ҷашн омехтаи зебои таърихи ҷаҳонӣ ва суннатҳои хоси миллии мост.

Анъанаҳо ва тарзи таҷлили ҷашн

Таҷлили Рӯзи модар дар Тоҷикистон бо шукӯҳ ва шаҳомати хос сурат мегирад. Ин ҷашн бештар хусусияти оилавӣ ва иҷтимоӣ дорад ва дар ҳар гӯшаву канори кишвар бо меҳрубонӣ пешвоз гирифта мешавад.

Гулҳо ва туҳфаҳо

Рамзи асосии ин рӯз гул аст. Кӯчаҳои шаҳрҳои Тоҷикистон, махсусан Душанбе, дар ин рӯзҳо ба гулзор табдил меёбанд. Гулҳои лола, мимоза ва садбарг маъмултарин туҳфаҳо ба шумор мераванд. Мардон кӯшиш мекунанд, ки на танҳо ба наздикони худ, балки ба ҳамкорон ва духтарони ҷавон низ гул тақдим кунанд. Ба ғайр аз гул, туҳфаҳои маъмул иборатанд аз атриёт, ҷавоҳирот, матоъҳои миллӣ (мисли атласу адрас) ва шириниҳо.

Зиёфатҳои оилавӣ

Дастархони тоҷикӣ дар ин рӯз бо таомҳои лазизи миллӣ оро дода мешавад. Оилаҳо сари як дастархон ҷамъ меоянд. Одатан дар ин рӯз мардон кӯшиш мекунанд, ки масъулияти ошхонаро ба дӯш гиранд, то занон истироҳат кунанд. Таомҳои асосӣ ба монанди палав, шашлик ва навъҳои гуногуни самбӯсаву маҳсулоти хамирӣ пухта мешаванд. Рӯзи модар бе шириниҳои гуногун ва чойи кабуди тоҷикӣ тасаввурнашаванда аст.

Чорабиниҳои фарҳангӣ

Дар саросари кишвар консертҳои идона, намоишҳои театрӣ ва чорабиниҳои ботантана баргузор мегарданд. Дар пойтахт, дар кохҳои боҳашамат ва боғҳои фарҳангӣ, ҳунарпешагони маъруф бо сурудҳо дар васфи модар ва баҳор баромад мекунанд. Инчунин, дар муассисаҳои таълимӣ ва идораҳо ҷамъомадҳои идона доир шуда, занони пешқадам бо ифтихорномаҳо ва туҳфаҳо қадрдонӣ мешаванд.

Эҳтироми калонсолон

Яке аз анъанаҳои муҳим ин аёдати модарон ва бибиҳо мебошад. Фарзандон аз дуру наздик ба дидори модарони худ меоянд, то дуои хайри онҳоро гиранд ва ин рӯзро дар канори онҳо гузаронанд. Ин анъана пайванди наслҳоро мустаҳкам мекунад.

Маълумоти амалӣ барои сайёҳон ва хориҷиён

Агар шумо дар рӯзҳои ҷашни 8-уми март дар Тоҷикистон бошед, интизор шавед, ки фазои хеле дӯстона ва идонаро мушоҳида хоҳед кард. Барои он ки сафари шумо дар ин рӯзҳо хуш гузарад, баъзе нуктаҳои муҳимро ба назар гиред:

1. Нақлиёт ва ҳаракат: Нақлиёти ҷамъиятӣ дар рӯзҳои истироҳат тибқи реҷаи рӯзҳои истироҳат кор мекунад. Дар маркази шаҳрҳо, махсусан дар назди боғҳо ва бозорҳои гул, мумкин аст издиҳоми зиёд ва танбашавии воситаҳои нақлиёт ба амал ояд.
2. Харид: Бозорҳо ва марказҳои савдо дар ин рӯзҳо хеле серодам мебошанд. Нархи гулҳо дар арафаи ид ва рӯзи 8-уми март одатан боло меравад. Агар шумо мехоҳед гул харед, беҳтар аст онро субҳи барвақт анҷом диҳед.
3. Либос: Ҳаво дар аввали моҳи март дар Тоҷикистон одатан мулоим ва баҳорӣ аст (аз 5 то 15 дараҷа гарм), аммо боронҳои баҳорӣ низ имконпазиранд. Либоси сабук ва дар айни замон гарм тавсия дода мешавад. Агар ба меҳмонӣ даъват шавед, пӯшидани либоси идона ва озода нишонаи эҳтиром аст.
4. Муошират: Агар шумо хоҳед, ки ба занони маҳаллӣ эҳтиром нишон диҳед, гуфтани ибораи "Рӯзи модар муборак!" ё "Идатон муборак!" кифоя аст. Ин имову ишораи оддӣ ҳамеша бо табассум қабул карда мешавад.
5. Хизматрасониҳо: Аксари тарабхонаҳо дар ин рӯз пешакӣ банд мешаванд, бинобар ин, агар нақшаи хӯроки шом дошта бошед, ҳатман мизро қаблан фармоиш диҳед.

Вазъияти ҳуқуқии рӯзи ид: Чӣ пӯшида ва чӣ кушода аст?

Рӯзи модар дар Тоҷикистон тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои ид" рӯзи истироҳати расмӣ ва ғайрикорӣ ба ҳисоб меравад. Ин маънои онро дорад, ки:

Мақомоти давлатӣ ва идораҳо: Ҳамаи вазоратҳо, кумитаҳо ва идораҳои давлатӣ баста мебошанд. Муассисаҳои таълимӣ: Мактабҳо, кӯдакистонҳо ва донишгоҳҳо дар ин рӯз дарс надоранд. Бонкҳо: Аксари бонкҳо ва марказҳои хизматрасонии пулӣ кор намекунанд, ба истиснои баъзе нуқтаҳои мубодилаи асъор дар фурудгоҳҳо ва марказҳои калони сайёҳӣ. Беморхонаҳо: Хадамоти ёрии таъҷилӣ ва қисмҳои навбатдории беморхонаҳо 24 соат фаъолият мекунанд.

• Тиҷорати хусусӣ: Дӯконҳои хурд, дорухонаҳо ва супермаркетҳо одатан кушода мебошанд, зеро барои онҳо ин рӯзҳои пурфурӯш ба ҳисоб мераванд. Бозорҳои калони маҳсулоти хӯрокворӣ ва либоса низ метавонанд бо реҷаи кӯтоҳшуда кор кунанд.

Дар соли 2026, бо назардошти он ки рӯзи душанбе March 9, 2026 низ рӯзи истироҳат аст, фаъолияти аксари идораҳои давлатӣ танҳо аз рӯзи сешанбе оғоз мегардад. Ин як имконияти хубест барои мардум, то аз ташвишҳои корӣ дур шуда, вақти худро бо оила гузаронанд.

Хулоса

Рӯзи модар дар Тоҷикистон на танҳо як ҷашни занон, балки ҷашни баҳор, меҳру муҳаббат ва эҳёи табиат аст. Ин рӯзест, ки ҷомеаи Тоҷикистон бори дигар ба арзишҳои оилавӣ ва нақши муҳими зан дар ҳаёт арҷ мегузорад. Новобаста аз он ки шумо сокини ин кишвар ҳастед ё меҳмон, фазои гарм ва самимии ин ҷашн ҳатман дар хотири шумо нақш хоҳад баст.

Дар соли 2026, ин ҷашн бо истироҳати тӯлонӣ ва фазои баҳорӣ шукӯҳи бештар хоҳад дошт. Ҳамагӣ пас аз 65 рӯз, Тоҷикистон бо гулҳо ва табассумҳо мунаввар мешавад, то бори дигар ба тамоми занон ва модарон бигӯяд: "Шумо арзандаи беҳтаринҳо ҳастед!"

Ин ҷашн нишон медиҳад, ки дар ҷаҳони муосир, бо вуҷуди ҳама тағйирот, эҳтироми модар ва зан ҳамчун арзиши ҷовидона ва муқаддас боқӣ мемонад. Дар Тоҷикистон 8-уми март на танҳо як рӯзи тақвимӣ, балки набзи меҳру вафои як миллати куҳанбунёд аст.