Türkmenistanda Mukaddes Remezan Aýynyň Başlanmagy
Remezan aýy Türkmenistanyň ruhy durmuşynda iň ähmiýetli we iň garaşylýan döwürleriň biridir. Bu aý diňe bir agyz beklemek däl, eýsem kalbyňy päklemek, sabyr-takatlylygy ösdürmek we birek-birege bolan mähir-muhabbeti artdyrmak döwrüdir. Türkmen halky asyrlaryň dowamynda yslamyň bu mukaddes sütünini özüniň milli däp-dessurlary bilen utgaşdyryp, ony aýratyn bir agzybirlik we sahawatlylyk baýramyna öwürdi. Remezan aýy başlananda, ýurdumyzyň her bir öýünde aýratyn bir ruhubelentlik, parahatçylyk we bereket duýulýar.
Bu mukaddes aýyň esasy mazmuny ynsanyň öz nebsini jylawlamagy we Allatagalanyň beren nygmatlarynyň gadyryny bilmegidir. Türkmenistanda Remezan aýyna "On bir aýyň soltany" diýilýär. Adamlar bu aýda diňe bir iýmitden we suwdan däl, eýsem ýaman sözlerden, erbet pikirlerden we nähak işlerden hem saklanmaga çalyşýarlar. Bu döwürde dogan-garyndaşlaryň, goňşy-golamlaryň arasyndaky gatnaşyklar has-da berkediýär, öýpke-kineler ýatdan çykarylýar. Remezan — bu ruhy täzelenmegiň, sahawatlylygyň we agzybirligiň nyşanydyr.
2026-nji ýylda Remezan haçan başlanýar?
Yslam senenamasynyň aý kalendaryna esaslanýandygy sebäpli, Remezan aýynyň başlanýan güni her ýyl üýtgeýär. Täze aýyň görünmegine baglylykda, baýramyň takyk senesi kesgitlenilýär.
2026-nji ýylda Remezan aýynyň başlanmagy baradaky maglumatlar şeýledir:
Günüň ady: Wednesday
Sene: February 18, 2026
Garaşylýan wagt: Şu günden hasaplasanyňda, mukaddes aýyň başlamagyna ýene 46 gün galdy.
Remezan aýynyň takyk senesi Türkmenistanyň Müftüýeti tarapyndan täze aýyň görünmegine esaslanyp yglan edilýär. Adatça, bu sene astronomik hasaplamalar we aýyň görünmegi bilen tassyklanýar. 2026-njy ýylda agyz beklemegiň birinji güni (1-nji Roza) 18-nji fewrala ýa-da aýyň görünmegine görä bir gün öňe ýa-da yza süýşüp biler. Bu aý takmynan 29-30 gün dowam edip, Oraza baýramy bilen tamamlanar.
Remezan aýynyň taryhy we ähmiýeti
Remezan aýy yslam dininiň bäş sütüniniň biri bolan oraza tutmagyň parz edilen aýydyr. Yslam taryhyna görä, mukaddes Gurany Kerimiň ilkinji aýatlary Hut şu aýda, gadyr gijesinde Muhammet pygambere (s.a.w.) inip başlapdyr. Şol sebäpli hem bu aý "Guran aýy" diýlip hem atlandyrylýar.
Türkmenistanyň çäklerinde yslam dini asyrlaryň dowamynda halkyň medeniýetine, edep-ekramyna we durmuş ýörelgesine siňipdir. Gadymy Merw, Köneürgenç we Nusaý ýaly ylym-bilim merkezlerinde Remezan aýy elmydama uly dabaralar we ylmy söhbetler bilen geçirilipdir. Türkmen alymlary we şahyrlary öz eserlerinde orazanyň ruhy taraplaryny, adamyň kämilleşmegindäki ornuny giňden beýan edipdirler. Bu günki günde hem şol gadymy däpler döwrebap görnüşde dowam etdirilýär.
Türkmenistanda Remezan däp-dessurlary
Türkmenistanda Remezan aýy özboluşly däp-dessurlar bilen gurşalandyr. Bu däpler nesilden-nesle geçip, halkyň ruhy mirasynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi.
Agzaçar (Iftar) we Sahar (Sehri)
Remezanyň gündelik durmuşy iki sany esasy wagt dowamynda jemlenýär: sahar we agzaçar.
Sahar (Sehri): Gün dogmanka iýilýän nahar. Türkmen maşgalalarynda sahar wagtyna uly üns berilýär. Adatça, ýeňilräk, emma ýokumly naharlar taýýarlanylýar. Çaý, süýt önümleri we hurma saharda iň köp sarp edilýän nygmatlardyr.
Agzaçar (Iftar): Gün ýaşandan soň orazany açmak dabarasy. Türkmenistanda agzaçar diňe bir naharlanmak däl, eýsem uly jemgyýetçilik çäresidir. Adamlar goňşularyny, garyndaşlaryny we dost-ýarlaryny agzaçara çagyrýarlar. Dastarkanda hökman türkmen milli tagamlary — dograma, palow, unaş we dürli görnüşli pişmeler bolýar. Oraza adatça suw ýa-da hurma bilen açylýar.
Tara weh namazy
Agzaçardan soň, erkek adamlar metjitlere tarawyh namazyna gidýärler. Türkmenistanyň ähli welaýatlaryndaky we etraplaryndaky metjitler bu wagtda hyky-dyky bolýar. Tarawyh namazy agzybirligiň iň uly görkezijisidir, sebäbi bu ýerde dürli ýaşdaky we dürli kärdäki adamlar bir hatarda durup, Allatagala doga-dileg edýärler.
Ýa-Remezan
Türkmenistanyň käbir sebitlerinde heniz hem saklanyp galan "Ýa-Remezan" aýtmak däbi bar. Bu däbe görä, çagalar we ýetginjekler agşamyna öýme-öý aýlanyp, Remezan aýyny wasp edýän goşgulary aýdýarlar. Öý eýeleri bolsa olara süýji-köke, miwe ýa-da pul sowgat berýärler. Bu däp çagalarda bu mukaddes aýa bolan söýgini we gyzyklanmany artdyrýar.
Ruha we Bedene Peýdalary
Oraza tutmak diňe bir ruhy taýdan däl, eýsem saglyk taýdan hem örän peýdalydyr. Türkmen lukmanlary tarapyndan hem tassyklanyşy ýaly, bir aýlap belli bir tertipde iýmitlenmek we aşgazany dynç aldyrmak bedeni toksinlerden arassalaýar.
- Sabyr we Erada: Gün boýuň açlyga we suwsuzlyga döz gelmek adamyň eradasyny berkidýär.
- Ruhy Arassalyk: Namaz okamak, Guran diňlemek we gowy amallary etmek adamyň içki dünýäsini parahatlandyrýar.
- Sahawatlylyk: Özüň açlygy duýanyňda, mätäç adamlaryň ýagdaýyna has gowy düşünýärsiň. Şol sebäpli Remezanda sadaka bermek we kömek etmek has-da köpelýär.
Gadyr Gijesi (Leýletül-Gadr)
Remezan aýynyň 26-syndan 27-sine geçilýän gije Türkmenistanda iň mukaddes gije hasaplanýar. Bu gijä "Gadyr gijesi" diýilýär. Yslama görä, bu gije "müň aýdan hem haýyrlydyr". Türkmenistanda bu gijede hiç kim ýatmaýar. Adamlar ertire çenli doga-dileg edýärler, Guran okaýarlar we biri-biriniň öýüne myhmançylyga gidýärler.
Şeýle hem, Türkmenistanda Gadyr gijesi mynasybetli döwlet derejesinde uly sahawatlylyk çäreleri geçirilýär. Köplenç bu mukaddes gijede hormatly Prezidentimiziň Permany bilen iş kesilenleriň günäsi geçilýär (amnistiýa yglan edilýär), bu bolsa baýramyň ynsanperwerlik ruhuna laýyk gelýär.
Syýahatçylar we Daşary Ýurtlular Üçin Maslahatlar
Eger siz Remezan aýynda Türkmenistana gelmegi meýilleşdirýän bolsaňyz, aşakdaky maslahatlara eýermek peýdaly bolar:
Jemgyýetçilik Ýerlerinde Özüňi Alyp Barmak: Türkmenistanda Remezan döwründe durmuş adaty akymynda dowam etse-de, agyz bekleýän adamlara hormat goýmak maksady bilen, gündizine köpçülik ýerlerinde iýmekden, içmekden ýa-da çilim çekmekden saklanmak maslahat berilýär.
Iş Sagatlary: Döwlet edaralary we dükanlar adatça öz iş wagtlaryny üýtgetmeýärler. Emma käbir hususy nokatlar agzaçar wagtynda gysga wagtlyk ýapylyp biler.
Geýim: Türkmenistan dünýewi döwlet bolsa-da, bu mukaddes aýda has sypaýy we modest (ýapyk) geýinmek ýerli halkyň medeniýetine bolan hormatyňyzy görkezer.
Agzaçar Çakylyklary: Eger sizi bir türkmen maşgalasy agzaçara çagyrsa, hökman razy boluň. Bu size türkmen halkynyň myhmanperwerligini we Remezanyň hakyky ruhuny duýmaga mümkinçilik berer.
Oraza Baýramy (Eýd al-Fitr)
Remezan aýy tamamlangandan soň, üç günläp dowam edýän Oraza baýramy bellenilýär. Bu baýram agyz beklemegiň üstünlikli tamamlanmagynyň we ruhy ýeňşiň dabaralanmasydyr.
Baýram Namazy: Baýramyň birinji güni irden ähli metjitlerde baýram namazy okalýar.
Sadakalar: Adamlar "fitre" sadakasyny berýärler, bu bolsa mätäçlere baýramy şatlykly geçirmäge kömek edýär.
Maşgala Zýaraty: Oraza baýramynda hökman uly ýaşly garyndaşlara barylyp, olaryň ak patasy alynýar.
Türkmenistanda Remezan Başlanýan Gün Dynç Günümi?
Köp adamlar "Remezanyň birinji güni Türkmenistanda resmi dynç günümi?" diýen soragy berýärler.
- Iş Günleri: Remezan aýynyň başlanmagy Türkmenistanda resmi dynç güni däl. Ähli döwlet edaralary, mekdepler, banklar we önümçilik kärhanalary adaty tertipde işleýärler.
- Açyk we Ýapyk Ýerler: Bazarlar, söwda merkezleri we restoranlar açyk bolýar. Ýöne restoranlaryň käbirleri gündizine boş bolup, agşamyna (agzaçar wagty) öňünden ýer sargyt etmegi talap edip bilerler.
- Oraza Baýramy: Remezan aýynyň ahyrynda bellenilýän Oraza baýramy bolsa Türkmenistanda resmi döwlet baýramydyr we şol gün dynç güni diýlip yglan edilýär.
Netije
Remezan aýy Türkmenistanyň ruhy sütünleriniň biridir. Bu döwürde ýurdumyzyň her bir künjeginde dörän agzybirlik we parahatçylyk, halkymyzyň asylly däp-dessurlaryna we ruhy gymmatlyklaryna bolan ygrarlylygyny görkezýär. 2026-nji ýylda geljek bu mukaddes aý, her bir türkmen maşgalasyna bereket, saglyk we bagt getirsin.
February 18, 2026 senesinde başlanjak bu ruhy syýahat, adamlaryň kalbyny ýagşylyga dolduryp, jemgyýetimiziň has-da jebisleşmegine goşant goşar. Orazaňyz kabul, doga-dilegleriňiz amala aşsyn