Holiday Details
- Holiday Name
- Orthodox Easter Monday
- Country
- Bosnia and Herzegovina
- Date
- April 13, 2026
- Day of Week
- Monday
- Status
- 100 days away
- About this Holiday
- Orthodox Easter Monday is the day after the Orthodox Easter Sunday.
Orthodox Easter Monday
Bosnia and Herzegovina • April 13, 2026 • Monday
100
Days
21
Hours
02
Mins
00
Secs
until Orthodox Easter Monday
Europe/Sarajevo timezone
About Orthodox Easter Monday
Also known as: Vaskršnji ponedjeljak
Vaskršnji ponedjeljak u Bosni i Hercegovini: Tradicija, Duhovnost i Kulturno Naslijeđe
Vaskršnji ponedjeljak predstavlja jedan od najznačajnijih dana u religijskom i društvenom kalendaru pravoslavnih hrišćana u Bosni i Hercegovini. Ovaj dan, koji dolazi odmah nakon Vaskrsenja Hristovog, nosi sa sobom duboku simboliku pobjede života nad smrću, ali i radost druženja, porodičnog okupljanja i nastavka praznovanja najvažnijeg hrišćanskog praznika. Dok je Vaskrs (nedjelja) fokusiran na strogu liturgijsku proslavu i samu srž vaskrsenja, Vaskršnji ponedjeljak je dan kada se ta radost širi van crkvenih zidova u domove, ulice i prirodu, povezujući zajednicu kroz običaje koji se prenose generacijama.
U specifičnom kontekstu Bosne i Hercegovine, Vaskršnji ponedjeljak nije samo vjerski praznik već i snažan identifikacioni faktor za pravoslavno stanovništvo, prvenstveno u Republici Srpskoj. On označava početak "Svijetle nedjelje", perioda u kojem se smatra da su vrata raja otvorena i da se radost vaskrsenja neprestano slavi. Ovaj dan odiše posebnom atmosferom – nakon dugog i strogog Velikog posta, te tišine Velikog petka i subote, Vaskršnji ponedjeljak donosi potpuno opuštanje, obilje trpeze i osjećaj novog početka koji je duboko ukorijenjen u duhovnom biću naroda.
Ono što Vaskršnji ponedjeljak u Bosni i Hercegovini čini posebnim jeste spoj vizantijske pravoslavne tradicije i lokalnih običaja koji su se vijekovima oblikovali u planinskim selima i urbanim sredinama širom zemlje. To je dan kada se posjećuju groblja, ali ne sa tugom, već sa radosnim pozdravom "Hristos Vaskrse", donoseći šarena jaja na grobove predaka kako bi se simbolično podijelila radost vaskrsenja i sa onima koji više nisu fizički prisutni. Ovaj običaj, poznat kao "Pobusani ponedjeljak" (iako se on formalno obilježava prvi ponedjeljak nakon Svijetle nedjelje, mnogi lokalni običaji u BiH počinju već na Vaskršnji ponedjeljak), ilustruje neraskidivu vezu između živih i upokojenih u pravoslavnoj tradiciji.
Kada se obilježava Vaskršnji ponedjeljak u 2026?
Vaskršnji ponedjeljak je pokretni praznik, što znači da njegov datum zavisi od datuma Vaskrsa, koji se određuje prema složenim proračunima zasnovanim na lunarnom kalendaru i proljetnoj ravnodnevnici, prateći julijanski kalendar koji koristi Srpska pravoslavna crkva.
U godini 2026, Vaskršnji ponedjeljak u Bosni i Hercegovini pada na:
Dan u sedmici: Monday Datum: April 13, 2026 Preostalo vrijeme: Do ovog praznika preostalo je još 100 dana.
Važno je napomenuti da se pravoslavni Vaskrs često ne poklapa sa katoličkim Uskrsom zbog razlika između julijanskog i gregorijanskog kalendara. U 2026. godini, pravoslavni vjernici slave Vaskrs 12. aprila, dok je katolički Uskrs ranije, 5. aprila. Ova razlika stvara specifičnu dinamiku u Bosni i Hercegovini, gdje se praznični periodi smjenjuju, čineći april u potpunosti posvećenim duhovnim temama i porodičnim praznicima.
Istorija i duhovno značenje
Vaskršnji ponedjeljak vuče korijene iz najranijih dana hrišćanstva. Prema jevanđeljima, nakon što su žene mironosice otkrile prazan grob, a Isus se javio svojim učenicima, nastupio je period neizmjerne radosti i svjedočenja čuda. U pravoslavnoj liturgiji, ovaj dan se smatra nastavkom Vaskršnje nedjelje – u crkvenom smislu, cijela sedmica nakon Vaskrsa tretira se kao jedan neprekidni dan.
Duhovno značenje Vaskršnjeg ponedjeljka fokusirano je na pobjedu nad grijehom i smrću. Crkvene pjesme (tropari) koje se pjevaju na ovaj dan su identične onima sa samog Vaskrsa, naglašavajući da se vaskrsenje ne slavi samo jedan dan, već je ono vječna istina koja mijenja tok ljudske istorije. U Bosni i Hercegovini, kroz vijekove otomanske i austrougarske vladavine, proslava Vaskrsa i Vaskršnjeg ponedjeljka bila je ključna za očuvanje identiteta pravoslavnih Srba. Okupljanja oko crkava i manastira, poput onih u Žitomisliću, Tavni ili manastiru Gomionica, bila su mjesta gdje se čuvala tradicija i jačao duh zajednice u teškim vremenima.
Simbolika jaja, koja je centralna za ovaj period, takođe ima duboko istorijsko i religijsko utemeljenje. Marija Magdalena je, prema predanju, caru Tiberiju u Rimu poklonila crveno jaje uz riječi "Hristos Vaskrse", simbolizujući time grob iz kojeg izlazi novi život. U Bosni, običaj bojenja jaja isključivo u crvenu boju (koristeći lukovinu ili prirodne boje) zadržao se kao najvažniji simbol, gdje crvena predstavlja Hristovu krv, ali i boju radosti i života.
Kako se slavi u Bosni i Hercegovini: Običaji i tradicija
Proslava Vaskršnjeg ponedjeljka u Bosni i Hercegovini je mješavina duboke religioznosti i veselih narodnih običaja. Dok je nedjelja rezervisana za porodični ručak u najužem krugu, ponedjeljak je dan za "gostovanje".
1. Porodične posjete i gostoprimstvo
Na ovaj dan, vrata kuća su širom otvorena. Komšije, kumovi i rođaci posjećuju jedni druge. Svaki gost biva dočekan uz pozdrav "Hristos Vaskrse!" na šta se odgovara "Vaistinu Vaskrse!". Prva stvar koja se nudi gostu je vaskršnje jaje. Domaćin donosi korpu sa šarenim jajima, i tada počinje tradicionalno "tucanje jajima".2. Tucanje jajima (Takmičarski duh)
Ovo je omiljeni dio praznika za djecu, ali i za odrasle. Svako bira jaje za koje misli da je najtvrđe (tzv. "tucak"). Pobjednik je onaj čije jaje ostane cijelo, a kao nagradu često dobija jaje onoga čije je jaje razbio. U nekim mjestima u Bosni i Hercegovini organizuju se i formalna takmičenja u tucanju jajima, gdje se bira najjače jaje u selu ili naselju.3. Praznična trpeza
Nakon višenedjeljnog posta, trpeza na Vaskršnji ponedjeljak je bogata i mrsna. Glavno jelo je obično pečena jagnjetina, koja simbolizuje Agneca Božijeg (Isusa). Uz pečenje, nezaobilazni su domaći hljeb (pogača), sir, kajmak, te razne pite po kojima je Bosna i Hercegovina poznata. Deserti uključuju tradicionalne kolače poput baklave, hurmašica ili šapa, zavisno od regionalnih preferencija unutar zemlje.4. Boravak u prirodi i narodni zborovi
Ako vremenske prilike dozvoljavaju (što je u aprilu u BiH često slučaj), Vaskršnji ponedjeljak je idealan za izlete. Mnogi ljudi odlaze na obližnja izletišta, planine ili pored rijeka (Vrbasa, Drine, Trebišnjice). U ruralnim dijelovima Republike Srpske i dalje se održavaju narodni zborovi kod crkava, gdje se igra kolo i pjevaju tradicionalne pjesme. To su trenuci kada se zajednica snažno povezuje, a mladi imaju priliku da se upoznaju i druže.5. Svijetla nedjelja i crkvena služba
U crkvama se služe liturgije koje su po svom karakteru identične vaskršnjoj. Car dveri na ikonostasu ostaju otvorene tokom cijele sedmice, simbolizujući da je put ka Bogu otvoren za sve. Vjernici koji nisu stigli na liturgiju u nedjelju, obavezno dolaze u ponedjeljak.Praktične informacije za posjetioce
Ako planirate posjetiti Bosnu i Hercegovinu tokom Vaskršnjeg ponedjeljka 2026, važno je znati nekoliko ključnih stvari kako biste se lakše snašli i ispoštovali lokalne običaje.
Gdje ići: Najautentičnije proslave možete doživjeti u gradovima kao što su Banja Luka, Trebinje, Bijeljina ili Istočno Sarajevo. Manastiri poput Tvrdoša kod Trebinja ili manastira Krupa na Vrbasu nude poseban duhovni doživljaj u prelijepom prirodnom okruženju. Etiketa u crkvi: Pri ulasku u pravoslavne hramove preporučuje se skromno odijevanje (duge pantalone za muškarce, suknje ispod koljena i pokrivena ramena za žene). Fotografisanje tokom same službe često nije dozvoljeno bez prethodnog odobrenja sveštenika. Saobraćaj i gužve: Budući da je ovo dio produženog vikenda, očekujte pojačan saobraćaj na putevima, posebno na graničnim prelazima sa Srbijom i Crnom Gorom, jer mnogi ljudi putuju u posjete porodici. Vrijeme: April u Bosni može biti prevrtljiv. Iako su temperature obično između 10 i 18 stepeni Celzijusa, kiša je česta pojava, pa je slojevito oblačenje i nošenje kišobrana preporučljivo.
Da li je Vaskršnji ponedjeljak državni praznik?
Status Vaskršnjeg ponedjeljka kao praznika u Bosni i Hercegovini odražava njenu kompleksnu administrativnu strukturu. Bosna i Hercegovina nema jedinstven zakon o praznicima na državnom nivou, već se oni regulišu na nivou entiteta (Republika Srpska i Federacija BiH) i Brčko Distrikta.
U Republici Srpskoj (RS): Vaskršnji ponedjeljak je zvanični neradni dan. To znači: Državne institucije, opštinske uprave i škole su zatvorene. Banke i pošte ne rade. Većina privatnih preduzeća i fabrika ne radi. Prodavnice, supermarketi i tržni centri često rade skraćeno ili su potpuno zatvoreni (zavisno od odluka lokalnih kriznih štabova ili opštinskih uredbi). Ugostiteljski objekti (kafići i restorani) obično rade, jer je to dan kada ljudi izlaze i druže se.
U Federaciji Bosne i Hercegovine (FBiH): Vaskršnji ponedjeljak nije zvanični javni praznik na nivou entiteta. Međutim: Pravoslavni vjernici zaposleni u javnim institucijama imaju zakonsko pravo na plaćeno odsustvo radi proslave svog vjerskog praznika. U sredinama sa većinskim srpskim stanovništvom unutar Federacije, ovaj dan se obilježava radno, ali uz poštovanje prava vjernika.
- Važno je napomenuti da Federacija BiH slavi katolički Uskršnji ponedjeljak kao neradni dan u kantonima sa hrvatskom većinom, dok pravoslavni Vaskršnji ponedjeljak nema taj status za opštu populaciju.
Za posjetioce to znači da će u ponedjeljak, April 13, 2026, u gradovima poput Banja Luke sve biti mnogo tiše i zatvorenije nego u Sarajevu ili Mostaru, gdje će to biti uobičajen radni dan. Ako trebate obaviti administrativne poslove ili posjetiti banku u Republici Srpskoj, planirajte to za utorak, 14. aprila, kada se sve vraća u normalne tokove.
Značaj praznika u savremenom društvu
U modernom dobu, kada tempo života postaje sve brži, Vaskršnji ponedjeljak služi kao neophodna pauza. On omogućava ljudima da se vrate korijenima, da provedu kvalitetno vrijeme sa porodicom i da obnove društvene veze koje su tokom godine možda zanemarene. U Bosni i Hercegovini, zemlji bogate i često burne istorije, ovakvi praznici su stubovi stabilnosti i kontinuiteta.
Vaskršnji ponedjeljak u 2026 godini biće još jedna prilika da se pokaže čuveno bosanskohercegovačko gostoprimstvo. Bez obzira na religijsku pripadnost, u mnogim sredinama komšije drugih vjera dolaze da čestitaju praznik, nastavljajući tradiciju međusobnog poštovanja koja je oduvijek krasila ove prostore. Taj duh zajedništva, uz miris svježe pogače i zvuk kuckanja jaja, čini Vaskršnji ponedjeljak jednim od najljepših dana u godini.
Bez obzira da li ste vjernik koji će dan započeti u hramu, ili posjetilac koji želi istražiti kulturu Bosne i Hercegovine, Vaskršnji ponedjeljak nudi jedinstven prozor u dušu naroda. To je dan kada se prošlost i sadašnjost susreću u radosti vaskrsenja, obećavajući nadu i novi život za sve. Iskoristite tih 100 dana do praznika da se pripremite za radost koju on donosi i da osjetite toplinu tradicije koja prkosi vremenu.
Frequently Asked Questions
Common questions about Orthodox Easter Monday in Bosnia and Herzegovina
Vaskršnji ponedjeljak u 2026. godini obilježava se u Monday, April 13, 2026. S obzirom na trenutni datum, preostalo je još 100 dana do ovog praznika. Ovaj dan neposredno slijedi nakon Vaskrsenja Hristovog, koji se te godine proslavlja 12. aprila, čime se završava uskršnji vikend i započinje Svijetla sedmica u pravoslavnom kalendaru.
Da, ali isključivo na regionalnom nivou. Vaskršnji ponedjeljak je neradni dan u Republici Srpskoj (RS), dok se u Federaciji Bosne i Hercegovine (FBiH) on smatra redovnim radnim danom. U Republici Srpskoj su tokom ovog praznika zatvorene vladine institucije, škole, banke i većina privatnih preduzeća. S obzirom na to da se praznik nadovezuje na Vaskrs, on stvara produženi vikend koji traje od 11. do 13. aprila, omogućavajući građanima slobodne dane za porodična okupljanja.
Vaskršnji ponedjeljak simbolizuje nastavak proslave Hristovog vaskrsenja i pobjede života nad smrću. Prema hrišćanskom učenju, ovaj dan podsjeća na Mariju Magdalenu koja je otkrila prazan grob, što predstavlja simbol ponovnog rođenja. U Bosni i Hercegovini, ovaj praznik ima poseban značaj za pravoslavno stanovništvo jer odražava očuvanje tradicije prema julijanskom kalendaru. Takođe, običaji su često isprepleteni sa drevnim simbolima plodnosti, gdje vaskršnja jaja predstavljaju kamen koji je otkotrljan sa Hristovog groba.
Proslava je prvenstveno porodičnog karaktera i predstavlja opušteniji nastavak vaskršnje nedjelje. Običaji uključuju jutarnje odlaske u crkvu, nakon čega slijede bogati ručkovi sa porodicom i prijateljima. Na trpezi se obično nalaze jagnjeće pečenje, tradicionalni hljebovi i nezaobilazna crvena jaja. Mnogi vjernici ovaj dan koriste za posjete rodbini i komšijama, razmjenu darova i uživanje u prirodi, posebno u ruralnim krajevima Republike Srpske kao što su okolina Banja Luke ili Trebinja.
Jedna od najpopularnijih tradicija je 'tucanje jajima', gdje se članovi porodice i prijatelji takmiče čije je jaje jače, što simbolizuje snagu vaskrsenja. Jaja su obično obojena u crvenu boju, koja predstavlja Hristovu krv, ali i radost novog života. Takođe, u mnogim selima se praktikuju narodni običaji poput ljuljanja na ljuljaškama ili organizovanja piknika na otvorenom, čime se proslavlja dolazak proljeća i kraj posta.
Ako planirate posjetu Republici Srpskoj tokom April 13, 2026 2026., očekujte da će javne službe, pošte i neesencijalne prodavnice biti zatvorene. Supermarketi i restorani u većim gradovima mogu raditi skraćeno, dok turističke atrakcije i javni prevoz obično saobraćaju po prazničnom redu vožnje. S druge strane, u Federaciji BiH sve funkcioniše normalno, pa je važno provjeriti entitetske granice prilikom planiranja putovanja kako biste izbjegli neugodnosti sa zatvorenim uslugama.
Turistima se savjetuje da poštuju crkveni bonton ukoliko posjećuju manastire ili crkve – to podrazumijeva skromno odijevanje i izbjegavanje fotografisanja tokom liturgija. Poželjno je unaprijed rezervisati smještaj jer su mnogi lokalni stanovnici na putovanjima ili u posjetama porodici. Aprilsko vrijeme u Bosni i Hercegovini je obično blago sa temperaturama između 10 i 18 stepeni, ali se preporučuje slojevita odjeća. Takođe, budite spremni na pojačan saobraćaj na ruralnim putevima tokom prazničnog vikenda.
Razlika proizlazi iz korištenja dva različita kalendara. Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini koristi julijanski kalendar, dok Katolička crkva koristi gregorijanski kalendar. Zbog toga se pravoslavni Vaskrs često proslavlja kasnije. Na primjer, u 2026. godini, katolički Uskršnji ponedjeljak pada 6. aprila, dok je pravoslavni Vaskršnji ponedjeljak April 13, 2026. Ova podjela praznika jasno oslikava multikonfensionalni karakter zemlje i administrativnu podijeljenost praznika između dva entiteta.
Historical Dates
Orthodox Easter Monday dates in Bosnia and Herzegovina from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Monday | April 21, 2025 |
| 2024 | Monday | May 6, 2024 |
| 2023 | Monday | April 17, 2023 |
| 2022 | Monday | April 25, 2022 |
| 2021 | Monday | May 3, 2021 |
| 2020 | Monday | April 20, 2020 |
| 2019 | Monday | April 29, 2019 |
| 2018 | Monday | April 9, 2018 |
| 2017 | Monday | April 17, 2017 |
| 2016 | Monday | May 2, 2016 |
| 2015 | Monday | April 13, 2015 |
| 2014 | Monday | April 21, 2014 |
| 2013 | Monday | May 6, 2013 |
| 2012 | Monday | April 16, 2012 |
| 2011 | Monday | April 25, 2011 |
| 2010 | Monday | April 5, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.
About Bosnia and Herzegovina
- Country Code
- BA
- Continent
- Europe
- Total Holidays
- 21