راهنمای جامع آغاز ماه مبارک رمضان در ایران
ماه مبارک رمضان، نهمین ماه از تقویم قمری، برای مردم ایران فراتر از یک مناسبت مذهبی ساده است؛ این ماه قطعهای از هویت فرهنگی، معنوی و اجتماعی ایرانیان محسوب میشود. در این ماه، فضای شهرهای ایران دگرگون شده و نجوای نیایش، عطر افطاریهای خانگی و روحیه همدلی در جایجای کشور طنینانداز میشود. رمضان در ایران به عنوان "ماه میهمانی خدا" شناخته میشود و فرصتی است برای خودسازی، تزکیه نفس و نزدیکی بیشتر به معبود. آنچه این ماه را در ایران متمایز میکند، پیوند عمیق باورهای اسلامی با سنن دیرینه ایرانی است که جلوهای خاص به شبها و روزهای آن میبخشد.
جوهر اصلی این ماه، روزهداری (صوم) است که از اذان صبح تا اذان مغرب ادامه دارد. اما رمضان تنها در پرهیز از خوردن و آشامیدن خلاصه نمیشود؛ بلکه تمرینی است برای کنترل زبان، چشم و گوش از گناهان و تقویت اراده در برابر وسوسههای دنیوی. در ایران، این ماه با مفاهیمی چون برکت، رحمت و غفران گره خورده است. خانوادهها با اشتیاق به استقبال این ماه میروند و سفرههای افطار بهانهای برای تجدید دیدار با اقوام و دوستان و تقویت صله رحم تبدیل میشود. همچنین، جنبههای خیریه و کمک به مستمندان در این ماه به اوج خود میرسد و روحیه ایثار در جامعه بیش از هر زمان دیگری متبلور میگردد.
در فرهنگ شیعی ایران، ماه رمضان با نام حضرت علی (ع) نیز پیوندی ناگسستنی دارد. شبهای قدر که در دهه سوم این ماه واقع شدهاند، با مراسم احیا و عزاداری برای نخستین امام شیعیان همراه است که معنویت این ایام را دوچندان میکند. از تلاوت دستهجمعی قرآن کریم در مساجد و آستانهای مقدس گرفته تا توزیع نذریهای محلی، همگی بخشی از تابلوی رنگارنگ و با شکوه رمضان در ایران هستند که هر بینندهای را تحت تأثیر قرار میدهد.
زمان آغاز ماه رمضان در سال 2026
تعیین دقیق زمان آغاز ماه رمضان در ایران بر اساس رؤیت هلال ماه صورت میگیرد. با توجه به محاسبات نجومی و پیشبینیهای تقویمی، انتظار میرود که آغاز این ماه مبارک در سال 2026 مطابق با اطلاعات زیر باشد:
روز آغاز: Thursday
تاریخ دقیق: February 19, 2026
زمان باقیمانده: 47 روز تا شروع ماه مبارک رمضان باقی مانده است.
لازم به ذکر است که تقویم هجری قمری بر پایه چرخش ماه است، بنابراین تاریخهای آن در تقویم خورشیدی و میلادی هر سال حدود ۱۰ تا ۱۲ روز به جلو حرکت میکنند. به همین دلیل، ماه رمضان در دورههای مختلف زندگی یک ایرانی، فصول مختلفی را تجربه میکند؛ گاهی در سرمای زمستان و گاهی در گرمای طاقتفرسای تابستان. همچنین، به دلیل اهمیت شرعی رؤیت هلال، ستاد استهلال در ایران با استفاده از تجهیزات پیشرفته نجومی در نقاط مختلف کشور به رصد ماه میپردازند و اعلام نهایی آغاز ماه معمولاً از طریق رسانههای رسمی در شب قبل از اولین روز روزهداری صورت میگیرد. بنابراین، ممکن است تفاوت یکروزهای میان پیشبینیهای تقویمی و اعلام رسمی وجود داشته باشد.
تاریخچه و ریشههای معنوی رمضان
رمضان ماهی است که در آن قرآن کریم بر پیامبر اسلام (ص) نازل شده است. در ایران، این پیشینه مذهبی با تاریخ پرفراز و نشیب این سرزمین درآمیخته است. از دیرباز، ایرانیان برای ورود به این ماه آداب خاصی داشتند. برای مثال، سنت "کلوخاندازان" که در روزهای پایانی ماه شعبان برگزار میشد، جشنی برای آمادگی جسمانی و روانی جهت ورود به ماه روزهداری بود. مردم با پختن غذاهای مقوی و گذراندن وقت در طبیعت، خود را برای یک ماه بندگی آماده میکردند.
پس از ورود اسلام به ایران، این ماه به تدریج جایگاه محوری در فرهنگ عمومی پیدا کرد. عارفان و شاعران بزرگ ایرانی همچون حافظ، مولانا و سعدی در اشعار خود بارها به فضیلتهای این ماه و برکات سحرگاهان آن اشاره کردهاند. این پیشینه غنی باعث شده است که رمضان در ایران تنها یک تکلیف شرعی نباشد، بلکه یک میراث فرهنگی زنده تلقی شود که نسل به نسل منتقل شده است.
آداب و رسوم جشنها و سنتهای رمضانی در ایران
سنتهای رمضانی در ایران بسیار متنوع و بسته به هر منطقه متفاوت است، اما برخی ویژگیهای مشترک در سراسر کشور دیده میشود:
۱. سحری و افطار: دو رکن اصلی روزانه
سحرگاه در ایران با مناجاتهای سوزناک و دعای سحر آغاز میشود. خانوادهها پیش از طلوع آفتاب بیدار شده و وعده "سحری" را میل میکنند. رادیو و تلویزیون ایران در این ساعات برنامههای ویژهای پخش میکنند که شامل تلاوت قرآن و پندهای اخلاقی است.
هنگام غروب و با طنین صدای اذان مغرب، لحظه مورد انتظار "افطار" فرا میرسد. سفره افطار ایرانی یکی از زیباترین جلوههای هنری و ذائقهای این کشور است. معمولاً افطار با یک استکان چای کمرنگ، آب گرم یا شیر گرم به همراه خرما باز میشود. نان تازه (سنگک یا بربری)، پنیر، سبزی خوردن، گردو و زولبیا و بامیه (شیرینیهای مخصوص رمضان) از اجزای جداییناپذیر این سفره هستند. غذاهای سنتی مانند آش رشته، حلیم و شلهزرد نیز در این ماه بسیار محبوب هستند.
۲. شبهای قدر و مراسم احیا
مهمترین بخش ماه رمضان در ایران، شبهای نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم است که به "شبهای قدر" مشهورند. ایرانیان معتقدند مقدرات انسان در این شبها رقم میخورد. در این شبها، مساجد، حسینیهها و اماکن مذهبی مانند حرم امام رضا (ع) در مشهد و حرم حضرت معصومه (س) در قم مملو از جمعیتی میشود که تا سپیده دم به دعا، قرآن سر گرفتن و استغفار میپردازند.
۳. نذری و سفرههای عمومی
یکی از زیباترین صحنهها در شهرهای ایران، برپایی سفرههای افطاری ساده در پیادهروها و مساجد است. بسیاری از خیرین و کسبه، خرما، شربت و نان میان رهگذران و روزهداران توزیع میکنند. همچنین، مراسم "افطاری دادن" به اقوام و نیازمندان یک ارزش اخلاقی والا محسوب میشود که باعث تقویت پیوندهای اجتماعی میگردد.
۴. سنتهای محلی
در مناطق مختلف ایران سنن خاصی وجود دارد؛ مثلاً در آذربایجان مراسم "قاباخلاما" (پیشباز رفتن رمضان)، در کردستان خواندن قصیدههای مذهبی در مدح پیامبر، و در جنوب ایران پختن غذاهای تند و مقوی برای سحری مرسوم است.
فعالیتهای مذهبی و معنوی
در طول ماه رمضان، مساجد ایران به کانونهای اصلی فعالیتهای اجتماعی تبدیل میشوند. جلسات "جزءخوانی" قرآن کریم که در آن هر روز یک سیام قرآن تلاوت میشود، در اکثر مساجد و حتی خانهها برپاست. روحانیون و کارشناسان مذهبی در سخنرانیهای خود بر موضوعاتی چون اخلاق، انصاف در معامله، کمک به همنوع و صبر تأکید میکنند.
همچنین، دهه آخر ماه رمضان شاهد افزایش فعالیتهای خیریه برای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد (جشنهای گلریزان) و جمعآوری کمک برای خانوادههای بیبضاعت است. این جنبه از رمضان نشاندهنده ابعاد انسانی و اجتماعی دین در جامعه ایران است.
اطلاعات کاربردی برای بازدیدکنندگان و مهاجران
اگر در ماه رمضان در ایران هستید، آگاهی از برخی نکات به شما کمک میکند تا تجربهای بهتر و محترمانهتر داشته باشید:
۱. احترام به شعائر مذهبی
در ایران، خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن در ملاء عام در طول ساعات روزهداری (از اذان صبح تا مغرب) ممنوع است. این قانون برای احترام به احساسات اکثریت روزهدار وضع شده است. حتی اگر فردی به دلایل پزشکی یا مسافر بودن روزه نمیگیرد، باید در فضای عمومی از تظاهر به روزهخواری خودداری کرده و در مکانهای خصوصی یا رستورانهای خاصی که اجازه فعالیت محدود دارند، غذا میل کند.
۲. وضعیت رستورانها و خدمات
اکثر رستورانها، کافهها و اغذیهفروشیها از صبح تا غروب تعطیل هستند یا تنها به صورت بیرونبر برای مسافران و معذورین فعالیت میکنند. با این حال، هتلها معمولاً برای میهمانان خود خدمات غذایی ارائه میدهند. با نزدیک شدن به زمان افطار، رستورانها به شدت شلوغ میشوند و بسیاری از آنها منوهای ویژه افطار عرضه میکنند. پیشنهاد میشود برای صرف افطار در رستورانهای معروف، حتماً از قبل میز رزرو کنید.
۳. ترافیک و ساعات کاری
در ساعات نزدیک به افطار، ترافیک در شهرهای بزرگ مانند تهران به اوج خود میرسد، زیرا همه در تلاشند تا زمان افطار در کنار خانواده خود باشند. در مقابل، بلافاصله پس از اذان مغرب، خیابانها به طور ناگهانی خلوت و آرام میشوند. برخی ادارات دولتی ممکن است ساعات کاری خود را کمی تغییر دهند تا کارمندان فرصت بیشتری برای عبادت و استراحت داشته باشند.
۴. پوشش و رفتار
مانند همیشه، رعایت پوشش اسلامی و محجوبانه در ایران الزامی است، اما در ماه رمضان به دلیل فضای معنوی حاکم، توصیه میشود بازدیدکنندگان دقت بیشتری در این زمینه داشته باشند. برخورد مردم در این ماه معمولاً صمیمانهتر است و بسیاری از ایرانیان خوشحال میشوند که گردشگران غیرمسلمان را در سفرههای افطار خود سهیم کنند.
۵. جنبههای گردشگری
بازدید از مساجد تاریخی و اماکن مذهبی در شبهای رمضان تجربهای منحصر به فرد است. نورپردازیهای ویژه و جنبوجوش شبانه مردم در پارکها و مراکز خرید پس از افطار، حال و هوای متفاوتی به شبهای ایران میدهد. در واقع، در این ماه "زیست شبانه" در ایران تقویت میشود و بسیاری از فروشگاهها تا دیروقت باز میمانند.
آیا آغاز رمضان در ایران تعطیل رسمی است؟
یک نکته مهم برای برنامهریزی سفر یا فعالیتهای تجاری این است که روز آغاز ماه رمضان در ایران تعطیل رسمی نیست.
وضعیت کاری: ادارات، بانکها، مدارس و کسبوکارهای بخش خصوصی در روز شروع رمضان باز هستند و فعالیتهای روزمره جریان دارد.
تغییرات احتمالی: تنها تغییر ممکن، کاهش جزئی ساعات کاری در برخی سالها بر اساس مصوبات دولت است که معمولاً شامل شروع دیرتر یا پایان زودتر کار میشود تا فشار روزهداری بر کارمندان کاهش یابد.
تعطیلات مرتبط: برخلاف روز شروع، روزهای دیگری در این ماه یا پایان آن تعطیل هستند. برای مثال، روز ۲۱ رمضان (سالروز شهادت امام علی علیه السلام) تعطیل رسمی است. همچنین، پایان ماه رمضان که با عید سعید فطر جشن گرفته میشود، در ایران شامل دو روز تعطیل رسمی است که با جشن و سرور فراوان همراه است.
در مجموع، رمضان در ایران فصلی از آرامش، تامل و بازگشت به ارزشهای انسانی است. برای هر کسی که در این بازه زمانی در ایران حضور دارد، این ماه فرصتی است تا لایههای عمیقتری از فرهنگ و میهماننوازی ایرانی را در بستر معنویت مشاهده کند. با رعایت قوانین محلی و احترام به سنتها، میتوان از زیباییهای بیپایان این ماه مبارک لذت برد و خاطراتی ماندگار از "ماه خدا" در سرزمین پارس به یادگار برد.
با توجه به اینکه 47 روز تا شروع این ماه در سال 2026 باقی مانده است، آمادگیها در سطح شهرها و خانهها کمکم آغاز خواهد شد تا بار دیگر ایرانیان میزبان این ماه پربرکت باشند. چه از نظر چشیدن طعم لذیذ حلیم و آش در افطارهای دستهجمعی و چه از نظر درک سکوت و معنویت سحرهای روشن، رمضان در ایران تجربهای است که هرگز فراموش نخواهد شد.