New Year's Day

Соли нав дар Тоҷикистон: Роҳнамои комил ба ҷашни зимистона

Соли нав дар Тоҷикистон яке аз ҷашнҳои пуршукӯҳ ва мавриди таваҷҷӯҳи хос мебошад, ки ҳар сол шаби 31-уми декабр ба 1-уми январ таҷлил мегардад. Ин ҷашн, ки мероси даврони шӯравӣ маҳсуб мешавад, дар тӯли даҳсолаҳо бо фарҳанг ва зиндагии мардуми тоҷик омехта шуда, хусусиятҳои хоси худро пайдо кардааст. Барои сокинони шаҳрҳо, махсусан пойтахт — шаҳри Душанбе, Соли нав фурсатест барои ҷамъомади оилавӣ, оро додани арчаи солинавӣ ва тамошои оташбозиҳои боҳашамат.

Агарчи Соли нав ҷашни миллии таърихии тоҷикон нест (зеро иди асосии аҷдодии мо Наврӯз мебошад), он ҳамчун иди дунявӣ ва тақвимӣ ҷойгоҳи устувор дорад. Ин рӯз рамзи оғози давраи нав, тарҳрезии нақшаҳо барои оянда ва табодули орзуҳои нек байни дӯстону наздикон аст. Дар ин рӯз кӯчаву хиёбонҳои шаҳрҳо бо чароғакҳои рангоранг оро дода шуда, дар маркази ҳар як шаҳру ноҳия арчаи бузурги солинавӣ қомат меафрозад, ки маркази таваҷҷӯҳи кӯдакону калонсолон мегардад.

Соли нав дар 2026 кай таҷлил мешавад?

Дар соли ҷорӣ, ҷашни Соли нав ба рӯзҳои зерин рост меояд:

Рӯзи ҳафта: Thursday Санаи ҷашн: January 1, 2026 Вақти боқимонда: То фарорасии ин ҷашн 0 рӯз боқӣ мондааст.

Соли нав дар Тоҷикистон тибқи тақвими григорианӣ ҷашн гирифта мешавад ва санаи он собит аст — ҳамасола 1-уми январ. Бархӯрд бо ин сана ҳамчун рӯзи истироҳати расмӣ дар қонунгузории кишвар мустаҳкам карда шудааст.

Таърихи пайдоиш ва заминаҳои фарҳангӣ

Таърихи таҷлили Соли нав дар Тоҷикистон ба солҳои 30-юми асри ХХ, замони мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ бармегардад. То ин замон мардуми тоҷик асосан иди Наврӯзро ҳамчун оғози сол ҷашн мегирифтанд. Ҳокимияти шӯравӣ бо мақсади ҷорӣ кардани арзишҳои дунявӣ ва муттаҳид сохтани халқҳои гуногун дар зери як фарҳанги муштарак, ҷашни Соли навро ба таври оммавӣ тарғиб намуд.

Дар ибтидо ин ҷашн бештар дар шаҳрҳо ва миёни кормандони давлатӣ маъруф буд, аммо тадриҷан ба деҳоти дурдаст низ роҳ ёфт. Бо гузашти вақт, қаҳрамонҳои асосии ин ҷашн — Бобои Барфӣ ва Барфак (Снегурочка) ба қисми ҷудоинопазири хотироти кӯдакии чандин наслҳои тоҷикон табдил ёфтанд.

Пас аз ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ дар соли 1991, дар ҷомеаи Тоҷикистон баҳсҳо дар мавриди таҷлили ин рӯз ба вуҷуд омаданд. Баъзе доираҳои мазҳабӣ ва муҳофизакор бар ин назаранд, ки Соли нав ба фарҳанги исломӣ ва миллии тоҷикон бегона аст ва бояд таваҷҷӯҳи асосӣ ба Наврӯз ё идҳои мазҳабӣ (Рамазон ва Қурбон) дода шавад. Бо вуҷуди ин, давлат Соли навро ҳамчун як ҷашни дунявӣ ва байналмилалӣ нигоҳ медорад, ки ба ҳамзистии осоишта ва шодии мардум нигаронида шудааст.

Чӣ тавр мардум ин рӯзро ҷашн мегиранд?

Ҷашнгирии Соли нав дар Тоҷикистон аз охири моҳи декабр оғоз меёбад. Дар муассисаҳои таълимӣ, кӯдакистонҳо ва идораҳои давлатӣ "арчаҳои солинавӣ" (базмҳо) ташкил карда мешаванд.

Ҷашнҳои оилавӣ ва суфраи солинавӣ

Барои аксари оилаҳои тоҷик, Соли нав пеш аз ҳама як ҷашни хонаводагӣ аст. Шоми 31-уми декабр аъзои оила дар гирди як дастурхони пурнозу неъмат ҷамъ меоянд. Дар дастурхони солинавии тоҷикӣ ҳатман таомҳои милливу аврупоӣ дида мешаванд: Оши палав: Таоми шоҳонаи тоҷикон, ки дар ҳар ҷашн ҷои аввалро мегирад. Салатҳои классикӣ: Салати "Оливье" ва "Шуба", ки аз даврони шӯравӣ мерос мондаанд, то ҳол маъруфияти зиёд доранд. Меваҷот: Мандарин ва афлесун рамзи бӯи Соли нав ба шумор мераванд.

• Ширинӣ ва тортҳо: Кӯдакон бесаброна торт ва шириниҳои гуногунро интизоранд.

Чорабиниҳои оммавӣ дар шаҳрҳо

Дар шаҳри Душанбе, дар майдони "Истиқлол" ё назди Театри опера ва балет, бузургтарин арчаи кишвар гузошта мешавад. Шаби 31-уми декабр консерти калони солинавӣ бо иштироки ситораҳои эстрадаи тоҷик баргузор мегардад. Нуқтаи авҷи ҷашн оташбозии боҳашамат дар нимашаб мебошад, ки осмони пойтахтро равшан мекунад.

Бобои Барфӣ ва Барфак

Дар Тоҷикистон Бобои Барфӣ бо ҷомаи кабуд ё сурх ва асои худ ба кӯдакон ҳадяҳо меорад. Дар мактабҳо кӯдакон шеърҳо мехонанд ва дар гирди арча рақс мекунанд, то аз Бобои Барфӣ туҳфа гиранд.

Анъанаҳо ва расму русум

Гарчанде ки Соли нав ҷашни динӣ нест, мардуми тоҷик ба он баъзе унсурҳои хоси худро илова кардаанд:

1. Табрикоти телевизионӣ: Соати 23:50 мардум ба паёми табрикотии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон гӯш медиҳанд, ки дар он натиҷаҳои соли гузашта ҷамъбаст ва нақшаҳои соли нав эълон мешаванд.
2. Аёдати калонсолон: Субҳи 1-уми январ бисёриҳо ба аёдати падару модарон ва хешовандони калонсол мераванд, то онҳоро бо соли нав табрик кунанд.
3. Туҳфаҳо: Табодули туҳфаҳо байни дӯстон ва ҳамкорон як бахши муҳими ин рӯзҳост.

Соли нав дар минтақаҳои деҳот

Дар деҳоти Тоҷикистон ҷашнгирии Соли нав нисбат ба шаҳрҳо фарқ мекунад. Дар баъзе деҳаҳои дурдаст ба ин рӯз аҳамияти зиёд намедиҳанд ва онро танҳо ҳамчун як рӯзи тақвимӣ мебинанд. Аммо дар марказҳои ноҳияҳо ҳатман чорабиниҳои фарҳангӣ доир мегарданд. Дар деҳот мардум бештар ба анъанаҳои исломӣ майл доранд, аз ин рӯ баъзан ба ҷои Соли нав, таваҷҷӯҳ ба идҳои динӣ ё Наврӯз бештар аст. Бо вуҷуди ин, барномаҳои солинавии телевизионӣ дар ҳар як хонадони деҳот тамошобин доранд.

Маълумоти амалӣ барои сайёҳон ва сокинон

Агар шумо нақша доред, ки Соли навро дар Тоҷикистон гузаронед, бояд нуктаҳои зеринро ба назар гиред:

1. Рӯзҳои истироҳат: 1-уми январ дар Тоҷикистон рӯзи истироҳати расмӣ аст. Агар ин сана ба рӯзи шанбе ё якшанбе рост ояд, рӯзи душанбеи оянда низ одатан рӯзи истироҳат эълон мешавад.
2. Кор ва хизматрасониҳо: Идораҳои давлатӣ, бонкҳо, мактабҳо ва донишгоҳҳо баста мебошанд. Мағозаҳои калон ва марказҳои дилхушӣ одатан нисфирӯзии 1-уми январ ба кор оғоз мекунанд. Нақлиёти ҷамъиятӣ фаъолият мекунад, аммо шояд бо фосилаҳои дарозтар.
3. Обу ҳаво: Зимистон дар Тоҷикистон метавонад пешгӯинашаванда бошад. Дар Душанбе одатан ҳаво муътадил аст (аз -5 то +10 дараҷа), аммо дар минтақаҳои кӯҳистонӣ барфи зиёд ва сармои шадид ҳукмфармост. Агар ба кӯҳистон сафар карданӣ бошед, ҳатман либоси гарм ва мошини мувофиқ дошта бошед.
4. Амният ва тартибот: Дар ҷойҳои ҷамъомади оммавӣ чораҳои амниятӣ пурзӯр карда мешаванд. Истифодаи маводи пиротехникӣ (тарқакҳо) аз ҷониби шаҳрвандони оддӣ расман маҳдуд ё манъ шудааст, то аз сӯхтор ва ҷароҳат пешгирӣ шавад.

Фарқ байни Соли нав ва Наврӯз

Муҳим аст, ки сайёҳон фарқи байни ин ду ҷашнро дарк кунанд. Соли нав (1-уми январ) ҷашни дунявӣ ва байналмилалӣ аст, ки бо арча ва барф алоқаманд мебошад. Наврӯз (21-24-уми март) бошад, иди миллии аҷдодӣ, эҳёи табиат ва оғози соли нави хуршедӣ аст. Наврӯз дар Тоҷикистон бо шукӯҳи хеле бештар, бозиҳои варзишӣ (бузкашӣ, гуштинг) ва пухтани суманак ҷашн гирифта мешавад.

Оё 1-уми январ рӯзи истироҳат аст?

Бале, тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи рӯзҳои идона", 1-уми январ рӯзи иди ғайрикорӣ маҳсуб мешавад. Ҳамаи муассисаҳои давлатӣ фаъолияти худро қатъ мекунанд, то кормандон тавонанд ин рӯзро бо оилаҳои худ гузаронанд. Дар шаҳри Душанбе ва дигар шаҳрҳои калон, тарабхонаҳо ва қаҳвахонаҳо барои пазироии меҳмонон омодаанд, вале тавсия дода мешавад, ки ҷойҳоро пешакӣ банд кунед, зеро талабот дар ин рӯзҳо хеле зиёд аст.

Соли нав дар Тоҷикистон, бо вуҷуди ҳама баҳсҳои идеологӣ, ҳамчун рамзи дӯстӣ, шодӣ ва умед ба ояндаи дурахшон боқӣ мемонад. Ин рӯзест, ки кӯдакон ба мӯъҷиза бовар мекунанд ва калонсолон фурсат меёбанд, ки аз ташвишҳои рӯзмарра дур шуда, дар канори азизони худ бошанд.

Хулоса: Соли нав дар Тоҷикистон дар 2026 рӯзи Thursday, January 1, 2026 таҷлил мешавад. Новобаста аз он ки шумо дар Душанбеи муосир ҳастед ё дар деҳаҳои зебоманзари кӯҳистон, ин ҷашн ба шумо имкон медиҳад, ки меҳмоннавозии хоси тоҷикона ва фазои гарми идонаро эҳсос кунед. То фарорасии ин лаҳзаҳои хотирмон танҳо 0 рӯз боқӣ мондааст, пас омодагии худро аз ҳоло оғоз намоед!