O‘zbekistonda Ramazon oyining boshlanishi: Ma’naviy poklanish va ezgulik fasli
Ramazon oyi — butun islom olami, xususan, O‘zbekiston xalqi uchun yilning eng muqaddas, eng intizorlik bilan kutiladigan va ma’naviy qadriyatlarga boy davridir. Bu oy nafaqat yeb-ichishdan tiyilish, balki qalbni poklash, yomon fikrlardan uzoqlashish, muhtojlarga yordam berish va Yaratganga yanada yaqinroq bo‘lish fursatidir. O‘zbekistonning boy islomiy merosi, qadimiy masjidlari va mehmondo‘st xalqi uchun Ramazon oyi o‘ziga xos an’analar va milliy qadriyatlar bilan uyg‘unlashib ketgan.
Bu oyning mohiyati Qur’oni Karimning ilk oyatlari Muhammad alayhissalomga nozil bo‘la boshlaganida yashiringan. Shu sababli, musulmonlar uchun bu davr ilohiy hikmatlar oyi hisoblanadi. O‘zbekistonda Ramazon kirib kelishi bilan xonadonlarga fayz va baraka inadi. Odamlar bir-birlarini tabriklaydilar, keksalarni ziyorat qiladilar va o‘zaro nizo-adovatlarni unutib, totuvlikka intiladilar. Bu oyning har bir kuni sabr-toqat, qanoat va shukronalik darsidir.
O‘zbekiston sharoitida Ramazon — bu jamoaviylik ramzi. Toshkentning zamonaviy ko‘chalaridan tortib, Samarqand va Buxoroning qadimiy mahallalarigacha, Farg‘ona vodiysining so‘lim qishloqlarigacha hamma joyda bir xil iliq muhit hukmron bo‘ladi. Saharlik va iftorlik dasturxonlari atrofida oila a’zolarining jam bo‘lishi o‘zbek oilasining mustahkamligini yana bir bor namoyon etadi. Bu davr nafaqat diniy ibodat, balki milliy o‘zlikni anglash va insoniy fazilatlarni yuksaltirish davridir.
2026-yilda Ramazon oyi qachon boshlanadi?
2026-yilda O‘zbekistonda Ramazon oyining boshlanishi astronomik hisob-kitoblar va oy chiqishiga ko‘ra belgilangan.
Ramazonning boshlanishi (birinchi ro‘za kuni): February 18, 2026
Hafta kuni: Wednesday
Bayramgacha qolgan vaqt: 46 kun
Shuni ta’kidlash joizki, islomiy taqvim (Hijriy-qamariy taqvim) oyning harakatiga asoslanganligi sababli, Ramazon oyining aniq sanasi har yili milodiy taqvimga nisbatan taxminan 10-11 kunga oldinga surilib boradi. 2026-yilda (Hijriy 1447-yil) Ramazon oyi fevral oyining o‘rtalariga to‘g‘ri keladi. O‘zbekiston Musulmonlari idorasi tomonidan oyning ko‘rinishiga qarab, rasmiy sana bo‘yicha kichik o‘zgarishlar e’lon qilinishi mumkin, biroq hozirgi ma’lumotlarga ko‘ra, birinchi ro‘za kuni February 18, 2026 kuniga to‘g‘ri kelishi kutilmoqda.
Ramazon oyi 29 yoki 30 kun davom etadi va u Ramazon hayiti (Iyd al-Fitr) bilan yakunlanadi. 2026-yilda oxirgi ro‘za kuni 19-martga to‘g‘ri kelishi va 20-mart kuni bayram qilinishi kutilmoqda.
Ramazon oyining tarixi va kelib chiqishi
Ramazon islomiy taqvimning to‘qqizinchi oyidir. Islom ta’limotiga ko‘ra, melodiy 610-yilda, Ramazon oyining oxirgi o‘n kunligidagi kechalardan birida (Laylatul Qadr), Alloh taolo Jabroil farishta orqali Muhammad (s.a.v.)ga Qur’onning ilk suralarini nozil qilgan. Shu sababli, bu oy "Qur’on oyi" deb ham ataladi.
Ro‘za tutish islomning besh ustunidan biri bo‘lib, u balog‘atga yetgan, aqli raso va sog‘lig‘i ko‘targan har bir musulmon uchun farz qilingan. Ro‘zaning asosiy maqsadi — inson nafsini jilovlashni o‘rganishi, ochlik va tashnalik orqali muhtojlarning holatini his qilishi hamda ma’naviy darajasini yuksaltirishidir. O‘zbekiston zaminida islom dini VIII asrdan boshlab keng yoyila boshlagan va o‘shandan beri Ramazon an’analari xalqning qon-qoniga singib ketgan. Buyuk mutafakkirlarimiz Imom Buxoriy, Imom Termiziy kabi bobolarimiz ham bu oyning fazilatlari haqida ko‘plab hadis va asarlar qoldirishgan.
O‘zbekistonda Ramazon an’analari va nishonlanishi
O‘zbekistonda Ramazon oyi o‘ziga xos milliy koloritga ega. Garchi islomiy qoidalar butun dunyoda bir xil bo‘lsa-da, mahalliy urf-odatlar bu oyga o‘zgacha joziba bag‘ishlaydi.
Saharlik va Iftorlik
Ramazonning kundalik tartibi ikki muhim taomlanish vaqtiga bo‘linadi:
- Saharlik (Og‘iz yopish): Tong otishidan oldin, ya’ni bomdod namozigacha bo‘lgan vaqt. O‘zbek xonadonlarida ayollar saharlikka barvaqt turib, to‘yimli va foydali taomlar tayyorlashadi. Odatda sutli mahsulotlar, xurmo, yengil sho‘rvalar va choy ichiladi.
- Iftorlik (Og‘iz ochish): Quyosh botganidan keyin. Iftorlik vaqti O‘zbekistonda haqiqiy bayramga aylanadi. Dasturxonga milliy taomlarimiz — palov, manti, somsa, sho‘rva va turli mevalar tortiladi. An’anaga ko‘ra, og‘iz suv yoki xurmo bilan ochiladi.
Tarovih namozlari
Ramazon oyida O‘zbekistonning barcha yirik va kichik masjidlarida xatmi Qur’on — Tarovih namozlari o‘qiladi. Minglab dindorlar masjidlarga yig‘ilib, Qur’on tilovatiga quloq tutadilar. Toshkentdagi "Hazrati Imom", "Minor", "Xo‘ja Alambardor" kabi masjidlarda tarovih namozlari juda fayzli o‘tadi. Bu namozlar kishiga ruhiy tetiklik va xotirjamlik bag‘ishlaydi.
Laylatul Qadr (Qadr kechasi)
Ramazon oyining 26-kunidan 27-kuniga o‘tar kechasi (2026-yilda taxminan 15-16-mart) O‘zbekistonda Qadr kechasi sifatida keng nishonlanadi. Bu kechada ko‘pchilik uxlamasdan, ibodat bilan band bo‘ladi, Qur’on o‘qiydi va yurtga tinchlik, oilaga baraka so‘rab duolar qiladi. Masjidlarda bu kecha o‘zgacha shukuh bilan o‘tadi.
Saxovat va xayriya
Ramazon — ehson oyi. O‘zbekistonda odamlar bu oyda "Zakot", "Fitr" va "Fidya" sadaqalarini berishga harakat qiladilar. Ko‘plab tadbirkorlar va saxovatpesha insonlar yetim-yesirlar, nogironligi bor shaxslar va kam ta’minlangan oilalar uchun xayriya iftorliklari tashkil etishadi. Bu xalqimizning "og‘ir kunida yelkadosh bo‘lish" degan olijanob fazilatini ko‘rsatadi.
Ramazon oyi davomida O‘zbekistonda hayot maromi
Ramazon oyi davomida O‘zbekistonda kundalik hayot biroz o‘zgaradi. Garchi davlat idoralari va korxonalar odatdagi tartibda ishlasa-da, ijtimoiy muhitda o‘zgarishlar seziladi.
- Ish vaqti va xizmat ko‘rsatish: Ko‘pgina xususiy korxonalar va do‘konlar ish tartibini biroz qisqartirishi yoki iftorlik paytida tanaffus e’lon qilishi mumkin. Restoran va kafelarning aksariyati kunduzi yopiq bo‘ladi yoki faqat olib ketish (delivery) xizmatini ko‘rsatadi. Biroq, sayyohlik hududlarida va yirik savdo markazlarida umumiy ovqatlanish joylari ochiq qolishi mumkin.
- Iftorlik menyulari: Deyarli barcha restoranlar maxsus "Iftorlik menyusi"ni taklif qiladi. Unda xurmo, suv va milliy taomlar to‘plami bo‘ladi. Iftor vaqtida restoranlarda joy topish qiyin bo‘lgani uchun, odamlar bir necha kun oldin stol band qilib qo‘yishadi.
- Transport: Iftorlikka 1-2 soat qolganida ko‘chalarda tirbandliklar ko‘payishi mumkin, chunki hamma o‘z vaqtida uyiga, oilasi davrasiga yetib borishga oshiqadi. Iftor vaqtida esa ko‘chalar deyarli bo‘shab qoladi.
- Bozorlar: Bozorlarda shirinliklar, xurmo, meva-sabzavotlar va go‘sht mahsulotlariga talab ortadi. Ramazon oyi arafasida bozorlar yanada gavjumlashadi.
Mehmonlar va sayyohlar uchun tavsiyalar
Agar siz Ramazon oyida O‘zbekistonga tashrif buyurishni rejalashtirayotgan bo‘lsangiz, quyidagi tavsiyalar safaringizni yanada qiziqarli va hurmat asosida o‘tishini ta’minlaydi:
Jamoat joylarida ovqatlanish: O‘zbekiston — dunyoviy davlat, ammo xalqning katta qismi ro‘za tutadi. Shu sababli, kunduzi ko‘chada, odamlar ko‘z o‘ngida ovqatlanish, suv ichish yoki chekishdan tiyilish tavsiya etiladi. Bu mahalliy aholining e’tiqodiga bo‘lgan hurmat belgisidir.
Kiyim kiyish: Masjidlar va muqaddas qadamjolarga borganda yopiqroq kiyim kiyish lozim. Ayollar uchun yelka va tizzalarni yopadigan liboslar, erkaklar uchun esa shim va futbolka mos keladi.
Iftorlikka taklif: Agar sizni o‘zbek xonadoniga iftorlikka taklif qilishsa, albatta rad etmang. Bu o‘zbek madaniyatini ichkaridan ko‘rish va haqiqiy mehmondo‘stlikdan bahramand bo‘lish uchun eng yaxshi imkoniyatdir. O‘zingiz bilan shirinlik yoki meva olib borishingiz mezbonlar uchun yoqimli bo‘ladi.
- Masjidlarga tashrif: Tarovih namozlari vaqtida masjidlar juda gavjum bo‘ladi. Agar masjidni tomosha qilmoqchi bo‘lsangiz, namoz vaqtlaridan tashqari paytda borishingiz ma’qul.
Ramazon va salomatlik
O‘zbekiston iqlimi fevral oyida (2026-yil) o‘zgaruvchan bo‘ladi. Ertalabki saharlik vaqtida havo salqin (0-5 daraja), kunduzi esa mo‘tadil (10-15 daraja) bo‘lishi kutilmoqda. Bu ro‘za tutuvchilar uchun ancha qulay ob-havo hisoblanadi, chunki issiq kunlardagi kabi kuchli tashnalik sezilmaydi.
Shifokorlar saharlikda ko‘proq murakkab uglevodlar (bo‘tqalar, butun donli nonlar) va oqsil iste’mol qilishni, iftorlikda esa taomni me’yorida yeyishni tavsiya etadilar. O‘zbekistonning milliy taomlari biroz yog‘li bo‘lishi mumkin, shuning uchun ro‘zadorlarga ko‘proq ko‘katlar va sabzavotlar iste’mol qilish maslahat beriladi.
Ramazon oyi dam olish kunimi?
O‘zbekistonda Ramazon oyining boshlanishi rasmiy dam olish kuni hisoblanmaydi. Barcha davlat idoralari, maktablar, banklar va korxonalar odatdagi ish tartibida ishlaydi. Biroq, Ramazon oyi yakunlangach, Ramazon hayiti (Iyd al-Fitr) kuni O‘zbekistonda umumxalq bayrami va dam olish kuni deb e’lon qilinadi. 2026-yilda bu sana 20-martga to‘g‘ri kelishi kutilmoqda va odatda hukumat qarori bilan bayram kunlari bir necha kunga uzaytirilishi mumkin.
Xulosa
Ramazon — O‘zbekiston ruhini tushunish uchun eng yaxshi vaqtdir. Bu oyda odamlar orasidagi mehr-oqibat kuchayadi, shaharlar va qishloqlar o‘zgacha nur bilan to‘ladi. 2026-yilning February 18, 2026 kunidan boshlanadigan bu muqaddas oy barcha yurtdoshlarimizga tinchlik, xotirjamlik va ma’naviy yuksalish olib kelsin.
O‘zbekistonda Ramazon — bu shunchaki diniy marosim emas, bu milliy birdamlik, saxovat va asrlar osha yashab kelayotgan go‘zal an’analar bayramidir. Har bir xonadonda pishirilayotgan issiq nonlar, iftorlikka tayyorlangan palov hidi va masjidlardan taralayotgan azon sadosi bu oyning naqadar muqaddasligini yodga solib turadi.
| Ramazon 2026 Muhim Sanalari (Taxminiy) | Sana |
|----------------------------------------|------|
| Ramazon boshlanishi (1-kun) | February 18, 2026 |
| Qadr kechasi (Laylatul Qadr) | 15-16 mart |
| Oxirgi ro‘za kuni | 19 mart |
| Ramazon hayiti (Iyd al-Fitr) | 20 mart |
Ramazon oyingiz muborak bo‘lsin!