Eid al-Fitr

ዒድ አል-ፊጥር ኣብ ኤርትራ፡ ታሪኽ፡ ባህልን ኣገዳስነትን

ዒድ አል-ፊጥር (ብዓረብኛ፡ عيد الفطر) ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ኣገደስቲ ሃይማኖታዊ በዓላት እስልምና ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ብድምቀት ካብ ዝኽበሩ ሃገራዊ በዓላት ሓደ እዩ። እዚ በዓል እዚ፡ እቲ ቅዱስ ወርሒ ረመዳን ምዝዛሙን ናይ ጾም እዋን ምብቃዑን ዘበስር እዩ። ኣብ ኤርትራ፡ እዚ በዓል እዚ ብመንፈሳዊ ጽንብል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብማሕበራዊ ሓድነት፡ ብምክፋልን ብሓጎስን ዝፍለጥ እዩ። ኤርትራ ብብዝሒ ሃይማኖታት ዝተዓደለት ሃገር ብምዃና፡ ዒድ አል-ፊጥር ንኣመንቲ ምስልምና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ሰላምን ሓባራዊ ናብራን ምልክት ኮይኑ እዩ ዘገልግል።

እቲ በዓል "ዒድ አል-ፊጥር" ማለት "ጾም ናይ ምፍታሕ በዓል" ማለት እዩ። ድሕሪ ሰላሳ መዓልታት ዝጸንሐ ጾም፡ ጸሎትን ትዕግስትን፡ ኣመንቲ ምስልምና ነዚ ቅዱስ ዕለት እዚ ብምስጋና ይቕበልዎ። ኣብ ኤርትራ፡ እዚ በዓል እዚ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ፤ ምኽንያቱ ድማ ምስቲ ዓሚቕ ባህላዊ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ ተኣሳሲሩ ስለዝርከብ። ካብ ከተማ ኣስመራ ክሳብ ከረን፡ ካብ ባጽዕ ክሳብ ዓሰብ፡ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት እታ ሃገር ዝርከቡ ኣመንቲ ምስልምና፡ ነዚ ዕለት እዚ ብሓባራዊ ጸሎትን ብድምቀት ዝተሰነየ ማሕበራዊ ምትእኽኻባትን የኽብርዎ።

ነዚ በዓል እዚ ፍሉይ ዝገብሮ ነገር እንተሃለወ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኣመንቲ ዝፍጠር ፍቕርን ምትሕግጋዝን እዩ። "ዘካት አል-ፊጥር" ወይ ድማ እቲ ንጽጉማት ዝወሃብ ምጽዋት፡ ሓደ ካብቶም ዓንድታት እዚ በዓል እዩ። ነፍሲ ወከፍ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ፡ ንድኻታትን ስኡናትን ብምሕጋዝ፡ ኩሉ ሰብ ብማዕረ ክሕጎስን ክበልዕን ከምዝኽእል የረጋግጽ። እዚ ድማ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ምርድዳእን ምክብባርን ባህሊ ዘንጸባርቕ እዩ።

ዒድ አል-ፊጥር ኣብ 2026 መዓስ ይውዕል?

ኣብ ኤርትራ ዒድ አል-ፊጥር ብወግዒ ዝኽበረሉ ዕለት ከምዚ ዝስዕብ እዩ፦

ዕለት፦ March 20, 2026 መዓልቲ፦ Friday ዝተረፈ ግዜ፦ ካብ ሎሚ ጀሚሩ 76 መዓልታት ተሪፎም ኣለዉ።

ዒንጀራ ምስ ዝግኒ፦ እቲ ቀንዲ መግቢ ኤርትራውያን ኮይኑ፡ ብስጋ በጊዕ ወይ ደርሆ ዝተዳለወ ቀይሕ ዝግኒ ምስ ዒንጀራ ይቐርብ። ኣሸታ (Asheta): ፍሉይ ናይ ስጋ መረቕ ኮይኑ፡ ብብዙሕ ቅመማት ዝተጸባበቐ እዩ። ጣይታን ሽሮን፦ ንቐሊል ቁርሲ ዝኸውን። ቁርሲ (Sweets): ከም ሓላዋ፡ በቅላዋን ዝተፈላለዩ ብሽኩቲታትን ምስ ዓረብኛ ቡን ወይ ሻሂ ይቐርቡ። ቡን፦ ናይ ኤርትራ ባህላዊ ስርዓት ቡን (Coffee Ceremony) ኣብዚ ዕለት እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ዕጣን እናተዓጠነ፡ ቡን እናተፈልሐ፡ ስድራቤታት ተኣኪቦም ይዕልሉ።

ንበጻሕቲ ዓዲ ዝኸውን ሓበሬታ

ኣብ ግዜ ዒድ አል-ፊጥር ናብ ኤርትራ ዝመጽእ ጋሻ፡ ነቲ ህዝባዊ ሓጎስ ብቐረባ ክዕዘብ ይኽእል እዩ። እንተኾነ ግን ገለ ክፈልጦም ዘለዎ ነጥብታት ኣለዉ፦

1. ክዳውንቲ፦ ኣብ ጥቓ መስጊዳት ወይ ኣብ ሃይማኖታዊ ቦታታት ክትከይድ ከለኻ፡ ትሕት ዝበለ ኣከዳድና (Modest dressing) ምኽታል ኣገዳሲ እዩ። ኣዋልድ ርእሰን እንተተሸፈና፡ ኣወዳት ድማ ነዊሕ ስረ እንተተኸደኑ ይምረጽ።
2. መጓዓዝያ፦ ኣብዚ ዕለት እዚ ህዝባዊ መጓዓዝያ ውሑድ ክኸውን ይኽእል እዩ፤ ምኽንያቱ መብዛሕትኦም ስራሕተኛታት በዓል ስለዘኽብሩ። ኣቐዲምካ ምድላው ኣገዳሲ እዩ።
3. ሆቴላትን መግቢ ቤታትን፦ ኣብ ኣስመራን ከረንን ዘለዉ ዓበይቲ ሆቴላት ክፉታት እዮም፡ እንተኾነ ግን ገለ ንኣሽቱ መግቢ ቤታት ክዕጸዉ ስለዝኽእሉ ቅድሚ ምኻድካ ምርግጋጽ ጽቡቕ እዩ።
4. ተሳትፎ፦ ኤርትራውያን ኣዝዮም ተቐበልቲ ጋሻ እዮም። ሓደ ሙስሊም ዓርኪ ናብ ቤቱ እንተዓዲሙካ፡ ምኻድ ዓቢ ክብሪ እዩ። "ዒድ ሙባረክ" ምባል ድማ ቀሊልን ባህ ዘብልን ሰላምታ እዩ።
5. ኩነታት ኣየር፦ ወርሒ መጋቢት (March) ኣብ ኤርትራ፡ ብፍላይ ኣብ ደጋዊ ዞባታት (ከም ኣስመራ) ማእከላይ ዝኾነ ባህ ዘብል ኩነታት ኣየር ኣለዎ (20-30°C)። ኣብ ከባቢ ባጽዕ ግን ቁሩብ ክመውቕ ይኽእል እዩ።

ዒድ አል-ፊጥር ከም ሃገራዊ በዓል

ኣብ ኤርትራ፡ ዒድ አል-ፊጥር ወግዓዊ ናይ ዕረፍቲ መዓልቲ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ነዚ በዓል እዚ ዓቢ ኣገዳስነት ይህቦ። ኣብ መርበብ ሓበሬታታትን ጋዜጣታትን መንግስቲ፡ ናይ پیروز በዓል መልእኽቲ ይመሓላለፍ። እዚ በዓል እዚ ንኹሉ ዜጋ ማዕረ ዕድል ዕረፍቲ ዝህብ ኮይኑ፡ ኣብታ ሃገር ዘሎ ሃይማኖታዊ ማዕርነት ዘርእይ እዩ።

ቤተ-ክርስቲያንን መስጊድን ጎኒ ንጎኒ ደው ዝበሉላ ሃገር ከም ምዃና መጠን፡ ዒድ አል-ፊጥር ናይ ሓባር በዓል እዩ። ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ኣብ March 20, 2026 ዕጹዋት ይኾኑ። ዝኾነ ህጹጽ ጉዳይ እንተዘይሃልዩ፡ መብዛሕትኡ ሰብ ምስ ስድራቤቱ ግዜ የሕልፍ።

ጽማረ

ዒድ አል-ፊጥር ኣብ ኤርትራ፡ ካብ ሃይማኖታዊ ጽንብል ንላዕሊ እዩ። ንሱ መግለጺ መንነት፡ ሓድነትን ታሪኽን እዩ። እቲ ኣብ 2026 ዝኽበር በዓል፡ ንህዝቢ ኤርትራ ተስፋን ሰላምን ሒዙ ከምዝመጽእ ይእመን። እቲ 76 መዓልታት ተሪፍዎ ዘሎ በዓል፡ ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ኤርትራን ኣብ መላእ ዓለምን፡ "ዒድ ሙባረክ" እናበልና ናይ ሓጎስን ቅሳነትን ግዜ ክኾነሎም ንምነ።

ኣብ መወዳእታ፡ ዒድ አል-ፊጥር ነቲ ኣብ ወርሒ ረመዳን ዝተማሃርናዮ ትዕግስቲ፡ ርህራሄን ፍቕርን ናብ መዓልታዊ ህይወትና እነሰጋግረሉ ድልድል እዩ። ኣብ ኤርትራ ድማ እዚ ክብርታት እዚ ወርትግ ህያው ኮይኑ ይነብር።