Orthodox Christmas Day

በዓል ልደት ኣብ ኤርትራ፡ መንፈሳዊ ትርጉምን ባህላዊ ጽምብልን

በዓል ልደት (ኦርቶዶክሳዊ ልደት) ኣብ ኤርትራ ካብ ዝኽበሩ ዓበይቲ ሃይማኖታዊ በዓላት ሓደ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ተኸተልቲ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ፍሉይ ቦታ ዘለዎ ዕለት እዩ። እዚ በዓል እዚ ብመሰረት የቀዳማይ ዓውደ ኣዋርሕ (ጁሊያን ካለንደር) ጥሪ 7 ዝበዓል ኮይኑ፡ ምስቲ ኣብ ዓለም ብስፍሓት ዝፍለጥ ታሕሳስ 25 ዝበዓል ልደት ብመንፈሳዊ ትሕዝቶኡ ተመሳሳሊ እንተኾነ፡ ብኣገባብ ኣከባብራኡን ብባህላዊ ስነስርዓታቱን ግን ፍሉይ ኤርትራዊ መልክዕ ዝሓዘ እዩ።

ኣብ ኤርትራ ልደት ክበሃል ከሎ፡ ንግድዊ ምንቅስቃስ ዘይኮነስ፡ መንፈሳዊ ትሕዝቶኡን ስድራቤታዊ ሓድነቱን እዩ ዝቀድም። እዚ መዓልቲ እዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤትልሄም ምውላዱ ዝዝከረሉን፡ ደቂ ሰባት ምስ ፈጣሪ ዝተዓረቁሉ ዓቢ ብስራት ዝእወጀሉን እዩ። ምእመናን ነዚ ዕለት እዚ ብጸሎትን ብጾምን ተዳልዮም እዮም ዝጽበይዎ። እቲ በዓል ብጥዑም ዜማ ያሬድ፡ ብጸባሕቲ ጸዓዱ ባህላዊ ክዳውንቲ፡ ከምኡውን ብፍሉይ መኣዲ ኤርትራ ዝተሰለመ እዩ።

እዚ በዓል እዚ ንኤርትራውያን ናይ ሰላም፡ ናይ ሕውነትን ናይ ሓድነትን ምልክት እዩ። ኣዝማድን ፈተውትን ዝራኸቡሉ፡ ቂምታ ዝውገደሉን ሓድሽ ተስፋ ንመጻኢ ዝውሰደሉን ግዜ እዩ። ኣብ ገጠር ይኹን ኣብ ከተማታት ዘሎ ድምቀት ልደት፡ ንመንነትን ክብርታትን ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቕ ሃይማኖታዊ ፍጻመ እዩ።

መዓስ እዩ በዓል ልደት ኣብ 2026?

ኣብ ሃገረ ኤርትራ፡ በዓል ልደት ብመሰረት የቀዳማይ ዓውደ ኣዋርሕ ዝበዓል ኮይኑ፡ ኣብ ዓመተ 2026 ኣብዚ ዝስዕብ ዕለታት ክውዕል እዩ፦

ዕለት፦ January 7, 2026 መዓልቲ፦ Wednesday ዝተረፈ መዓልታት፦ ክሳብ በዓል ልደት 4 መዓልታት ተሪፎም ኣለዉ።

ኣቀማምጣ፦ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ደቂ ተባዕትዮ ብየማን፡ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብጸጋም ኮይኖም ይጽልዩ። ደቂ ኣንስትዮ ርእሰን ብጻዕዳ ነጸላ ይሽፍና። ቋንቋ ግእዝ፦ እቲ ቅዳሴን መዝሙርን ብጥንታዊ ቋንቋ ግእዝ እዩ ዝካየድ። እቲ ካህን ብወርቃዊ ልብስ ተጎልቢቡ፡ ዲያቆናት ድማ ጻዕዳ ዓለባ ተኸዲኖም ነቲ ስነስርዓት ይመርሕዎ። መብራህቲ፦ ኣብ ግዜ ቅዳሴ ሽምዓታት ይውልዑ፡ እዚ ድማ ክርስቶስ "ብርሃን ዓለም" ምዃኑ ንምምልካት እዩ።

እቲ ቅዳሴ ንግሆ ሰዓት 3 ወይ 4 ምስ ተወድአ፡ ሰባት "ርሑስ በዓል ልደት" እናተበሃሃሉ ናብ ኣባይቶም ይምለሱ።

2. ናይ መኣዲ ባህሊ (ምስባር ጾም)

ዝግኒ፦ እቲ ቀንዲ ናይ በዓል መግቢ ብስጋ ብዕራይ ወይ በጊዕ ዝስራሕ "ዝግኒ" እዩ። እዚ መግቢ እዚ ብብዙሕ ሽጉርትን በርበረን ዝበስል ኮይኑ፡ ምስ "እንጀራ" (ካብ ጣፍ ዝስራሕ) ይበላዕ። ዶሮ ወጥ (ዝግኒ ደርሆ)፦ ብፍሉይ ቅመማት ዝስራሕ ዝግኒ ደርሆ ምስ እንቁላል ሓደ ካብቶም ዝጥዓሙ መግቢታት ልደት እዩ። ስዋ፦ እቲ ባህላዊ መስተ "ስዋ" ይበሃል። ስዋ ቅድሚ ሰሙን ተጸሚቁ ዝጸንሕ ኮይኑ፡ ኣብ መዓልቲ በዓል ንኣጋይሽ ይቐርብ። ሕምባሻ፦ ዓቢ ዙረት ዘለዎ ባህላዊ ባኒ (ሕምባሻ) ተጋጊሩ፡ ብኣቦ ወይ ብዓቢ ሰብ ተባሪኹ ይቁረስ።

ቅድሚ መግቢ ምጅማሩ፡ እቲ ዝዓበየ ናይቲ ስድራቤት ሰብ ጸሎት የዕርግ። ኩሉ ሰብ ብሓባር ካብ ሓደ ዓቢ መሶብ ይበላዕ። እዚ ድማ ናይ ሓድነትን ፍቅርን ምልክት እዩ።

3. ምድላው እንስሳ ንሕርድ

ባህላዊ ስፖርት፦ ጸወታ ገና

ኣብ ገሊኡ ከባቢታት ኤርትራ፡ ብፍላይ ኣብ ገጠር፡ ኣብ መዓልቲ ልደት "ገና" ዝበሃል ባህላዊ ጸወታ ይጽወት። እዚ ጸወታ እዚ ምስ "ፊልድ ሆኪ" (Field Hockey) ዝመሳሰል ኮይኑ፡ ብበትርን ብክቢ ዕንጨይትን ይጽወት። ብመሰረት ትውፊት፡ እዚ ጸወታ እዚ እቶም ጓሶት ብልደት ክርስቶስ ተሓጒሶም ክጻወቱ ከለዉ ዝጀመረ እዩ ይበሃል።

ማሕበራዊ ርክባትን ምልውዋጥ ሰላምታን

ልደት ናይ ምርድዳእን ሰላምታን እዋን እዩ። ሰባት ናብ ኣባይቲ ኣዝማዶምን ጎረባብቶምን እናኸዱ "ርሑስ በዓል ልደት" ይብሉ።

ሰላምታ፦ "ርሑስ በዓል ልደት፡ ንዓመታ ብሰላም የብጽሓና!" ዝብል ቃል ኣብ ኩሉ ይስማዕ። ቡን፦ ድሕሪ ቀትሪ ስነስርዓት ቡን ይካየድ። ፋንድሻን ሕምባሻን እናተበልዐ፡ ሰባት ብዛዕባ ሕሉፍን መጻእን ይዕልሉ።

• ልውውጥ ህያባት፦ ከምቲ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ዝውቱር ዝኾነ ዓቢ ልውውጥ ህያባት ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባይቶ ባይቶ ባይታ ባ