Eid al-Fitr Holiday

Ciidul Fidriga ee Soomaaliya: Dabaaldegga, Ruuxiyadda iyo Midnimada

Ciidul Fidriga waa mid ka mid ah labada munaasabood ee ugu weyn uguna muhiimsan jadwalka Islaamka, gaar ahaan dalka Soomaaliya oo ah dal ku dhowaad 100% dadkiisu ay yihiin Muslimiin Sunni ah. Munaasabaddan, oo loo yaqaanno "Ciidda Afurka," waxay calaamad u tahay dhammaadka bisha barakaysan ee Ramadaan, taas oo ah bil cibaado, soon, iyo is-daahirinta ruuxiga ah. Soomaaliya dhexdeeda, Ciidul Fidrigu ma ahan oo kaliya maalin diini ah, laakiin waa dhacdo qaran oo xambaarsan farxad, is-cafis, iyo xoojinta xiriirka qoyska iyo bulshada.

Marka bisha Shawaal la arko, guud ahaan dalka waxaa isbeddelaya jawiga. Dadka Soomaaliyeed waxay u dabbaal-degaan guusha ay ka gaareen gudashada tiirka afaraad ee Islaamka. Waa xilli ay dadku isugu hambalyeeyaan "Ciid Mubaarak" iyo "Ciid wanaagsan," iyadoo meel walba laga dareemayo neecawda nabadda iyo rayraynta. Maalintan waxay leedahay macne qoto dheer oo ku saabsan mahadnaqa Eebbe (SWT) oo u suurtageliyay addoomadiisa inay soomaan, salaadda habeenkiina u istaagaan.

Muhiimadda Ciidda ee Soomaaliya waxay ka bilaabataa diyaarinta toddobaadyo ka hor. Suuqyada magaalooyinka waaweyn sida Muqdisho, Hargeysa, Garowe, iyo Kismaayo waxay noqdaan kuwo camiran. Dadku waxay iibsadaan dhar cusub, gaar ahaan carruurta, waxayna qurxiyaan guryahooda. Waa xilli naxariistu ay badato, iyadoo dadka hantida leh ay caawiyaan kuwa danyarta ah si qof walba uu u dareemo farxadda ciidda. Tani waxay ka turjumaysaa dabeecadda deeqsinimada leh ee lagu yaqaan dadka Soomaaliyeed iyo sida ay ugu dheggan yihiin qiyamka Islaamka.

Goorta ay ku beegan tahay Ciidul Fidriga 2026

Xilliga Ciidul Fidriga waxaa lagu go'aamiyaa aragtida dayaxa, taas oo macnaheedu yahay in taariikhdu ay isbeddesho sannad kasta marka loo eego jadwalka Miilaadiga. Soomaaliya waxay inta badan raacdaa ku dhowaaqista dalka Sacuudi Carabiya iyo go'aannada Golaha Sare ee Islaamka ee dalka si loo xaqiijiyo dhalashada bisha Shawaal.

Sannadka 2026, waxaa la filayaa in munaasabadda Ciidul Fidriga ay ku beeganto:

Maalinta: Saturday Taariikhda: March 21, 2026 Waqtiga ka haray: Waxaa hadda ka haray 77 maalmood.

Maadaama jadwalka Islaamku uu yahay mid ku xiran wareegga dayaxa, taariikhdan waxay noqon kartaa mid isbeddesha hal maalin ka hor ama ka dib, iyadoo ku xiran goorta la arko bisha bisha Shawaal dhamaadka bisha Ramadaan ee sannadka 2026. Si kastaba ha ahaatee, qorshaynta qaran iyo tan gaarka ahba waxay hadda u jihaysan tahay xilligaas dhammaadka bisha Maarso.

Taariikhda iyo Asalka Ciidul Fidriga

Ciidul Fidriga waxay soo bilaabatay xilligii Nabiga (NNKH) markii uu ka soo hijrootay magaalada Maka una guuray Madiina. Waxaa laga soo wariyay in markii Nabigu (NNKH) uu yimid Madiina, uu arkay dadka oo u dabbaal-degaya laba maalmood oo gaar ah. Markaas ayuu yiri, "Eebbe wuxuu idiinku beddelay laba maalin oo ka khayr badan, kuwaas oo kala ah Ciidul Adxaa iyo Ciidul Fidriga."

Tan iyo xilligaas, Muslimiinta adduunka, oo ay ku jiraan kuwa Soomaaliya, waxay maalintan u dabbaal-degaan sidii maalin loogu mahadnaqayo Allah. Soomaaliya, oo Islaamku uu soo gaaray qarniyadii ugu horreeyay, Ciiddu waxay qayb ka noqotay hiddaha iyo dhaqanka dadka. Waxaa loo arkaa maalin lagu muujinayo midnimada umadda, laguna xasuusanayo waxyigii Quraanka ee soo degay bisha Ramadaan dhexdeeda.

Asalka Ciidda ee Soomaaliya ma ahan mid kaliya ku kooban diinta, balse waa mid ku dhex milmay hab-nololeedka bulshada. Waa xilli la iska cafiyo wixii khilaaf ah ee jiray sannadka gudihiisa. Waxaa la yiraahdaa "Ciiddu waa is-cafis," taas oo muujinaysa in nadiifinta qalbiga ay la mid tahay nadiifinta jirka ka dib bishii soonka.

Sida loogu dabbaal-dego Soomaaliya: Dhaqamada iyo Caadooyinka

Dabbaal-degga Ciidul Fidriga ee Soomaaliya waa mid midab iyo qurux badan. Wax kasta waxay bilaabmaan aroorta hore ee maalinta Ciidda.

1. Salaadda Ciidda iyo Takbiirta

Aroorta hore, ragga, dumarka, iyo carruurtuba waxay isugu soo baxaan masaajidda waaweyn ama fagaarayaasha furan ee loogu talagalay salaadda Ciidda (Musallaha). Dadku waxay xirtaan dharkooda ugu quruxda badan; ragga badanaa waxay xirtaan khamiisyo cad-cad, cimaamado, iyo macawisyo qurxoon, halka dumarku ay xirtaan xirmooyin iyo diracyo midabyo kala duwan leh.

Inta loo sii socdo salaadda, waxaa la maqlaa dhawaqa takbiirta oo ka baxaya cod-baahiyeyaasha masaajidda: "Allahu Akbar, Allahu Akbar, Laa ilaaha illallaah..." Dhawaaqan wuxuu abuuraa jawi ruuxi ah oo aad u sarreeya, isagoo xasuusinaya qof walba weynida Eebbe. Salaadda ka dib, waxaa la dhageystaa khudbad ku saabsan muhiimadda maalinta iyo dardaaran ku aaddan cabsida Eebbe iyo walaaltinimada.

2. Zakatul Fidriga

Ka hor intaan la tukan salaadda Ciidda, waxaa waajib ku ah qof kasta oo Muslim ah oo awooda inuu bixiyo Zakada Afurka (Zakat al-Fitr). Soomaaliya, tan waxaa inta badan lagu bixiyaa raashinka quutul-daruuriga ah sida bariis, hadhuudh, ama lacag u dhiganta. Ujeeddadu waa in la hubiyo in xitaa dadka ugu faqiirsan bulshada dhexdeeda ay helaan cunto ay ku ciidaan oo aysan maalintaas qadi dhibaatona dareemin. Tani waa mid ka mid ah tiirarka ugu quruxda badan ee naxariista bulshada Soomaaliyeed.

3. Cuntada iyo Xalwada Soomaaliga

Ciidda looma magacaabi karo ciid haddii aysan jirin cuntooyinka dhaqanka ee caanka ah. Marka laga soo laabto salaadda, qoysasku waxay isugu yimaadaan quraac weyn. Waxyaabaha ugu muhiimsan ee miiska la soo saaro waxaa ka mid ah: Xalwo: Tani waa boqoradda macmacaanka Soomaalida. Waa macmacaan laga sameeyay sonkor, xawaashyo, iyo subag, waxayna calaamad u tahay farxadda. Buskut iyo Maamool: Noocyo kala duwan oo buskut ah oo guryaha lagu sameeyo ama suuqa laga soo iibiyo. Cuntooyinka waaweyn: Qadada Ciidda inta badan waa bariis iyo hilib (ari ama geel), ama baasto isku karis ah oo aad loo habeeyay. Isu-imaatinka qoyska ee hareeraha saxan weyn oo cunto ah waa qayb muhiim ah oo ka mid ah dhaqanka.

4. Booqashada Qoyska iyo "Ciidda"

Maalinta koowaad ee Ciidda waxaa loo hibeeyaa booqashada qaraabada. Dadku waxay aadaan guryaha waalidiinta, walaalaha, iyo ehelka fog. Waa waqti la isku soo dhowaado. Carruurta ayaa ah kuwa ugu farxadda badan, maadaama ay helaan lacag loo yaqaanno "Ciidda" ama "Ciidiya." Waxay u dukaameystaan nacnac iyo alaabta ay ku ciyaaraan, iyagoo koox-koox ugu dhex wareegaya xaafadaha.

5. Ciyaaraha Dhaqanka iyo Dalxiiska

Magaalooyinka xeebta leh sida Muqdisho, dad badan ayaa u baxa xeebta Liido si ay ugu soo dabaashaan ama ugu soo dabbaal-degaan. Waxaa jira ciyaaro dhaqameed meelaha qaar laga sameeyo, iyo bandhigyo faneed lagu weyneynayo maalinta. Inkastoo Soomaaliya aysan lahayn dhoolatusyo milatari oo waaweyn maalinta Ciidda, haddana suuqyada iyo jardiinooyinka waxay noqdaan kuwo aad u camiran oo ay ka buuxaan dad damaashaadaya.

Macluumaadka Wax ku Oolka ah ee loogu talagalay Dadka Soo-booqdayaasha ah

Haddii aad tahay qof ku cusub Soomaaliya ama booqasho ku imaanaya xilliga Ciidul Fidriga, waxaa jira dhowr waxyaabood oo muhiim ah oo ay tahay inaad ogaato si aad ula qabsato jawiga dalka:

Xirnaanshaha Xafiisyada: Ciidul Fidrigu waa fasax qaran oo rasmi ah. Xafiisyada dowladda, bangiyada, iskuullada, iyo inta badan ganacsiyada gaarka loo leeyahay way xirnaan doonaan inta u dhaxaysa 1 ilaa 3 maalmood. Hubi inaad hawlahaaga muhiimka ah dhammaystirato ka hor intaan Ciidda la gaarin. Gaadiidka: Gaadiidka dadweynaha (sida mootooyinka iyo basaska) waa ay shaqeeyaan, laakiin waxaa laga yaabaa inay yaraadaan maalinta koowaad maadaama darawaladu ay iyaguna ciidayaan. Qiimaha gaadiidka ayaa mararka qaar kor u kaca xilliyada ciidda ee mashquulka badan. Labbiska: Soomaaliya waa dal muxafid ah. In kasta oo ay tahay maalin farxad leh, haddana waxaa muhiim ah in loo labbisto si xishmad leh. Ragga waxaa lagula taliyaa surwaal dhaadheer iyo shaati, dumarkana inay xirtaan dhar asturan iyo xijaab, gaar ahaan haddii ay booqanayaan goobaha dadka badan ama masaajidda. Cuntada: Haddii lagugu martiqaado guri Soomaaliyeed, ha diidin cuntada, xitaa haddii aad xoogaa yar ka dhadhamiso. Waa calaamad muujinaysa xishmad iyo aqbalaadda martisoorka. Nabadgelyada: Sida meel kasta oo kale, xilliyada ciidda ee dadku ay isugu soo baxayaan fagaarayaasha, waxaa habboon in lala socdo talooyinka nabadgelyada ee deegaanka iyo goobaha ay dowladdu cayinto.

Ciidul Fidriga: Maalin Fasax Qaran ah

Soomaaliya dhexdeeda, Ciidul Fidrigu ma ahan oo kaliya maalin fasax ah, laakiin waa waqti uu dalku istaago si loo weyneeyo diinta iyo dhaqanka.

Maxaa xiran? Sida aan soo sheegnay, dhammaan hay'adaha dowladda, xafiisyada maamul goboleedyada, iyo inta badan shirkadaha waaweyn way xiran yihiin. Qaybaha adeegga degdegga ah sida isbitaallada iyo saldhigyada booliska ayaa ah kuwa kaliya ee si buuxda u shaqeeya. Maxaa furan? Maqaayadaha, dukaamada dharka, iyo meelaha lagu iibiyo macmacaanka ayaa si weyn u shaqeeya maalinta ciidda ka hor iyo inta ay ciiddu socoto. Hoteellada waaweyn waxay badanaa diyaariyaan xaflado iyo afuryo waaweyn oo markii dambe isku beddela qadooyinka ciidda. Muddada Fasaxa: Inkasta oo taariikhda rasmiga ah ay tahay hal maalin, dabbaal-degga iyo fasaxa aan rasmiga ahayn wuxuu inta badan socdaa saddex maalmood. Dad badan ayaa u safara gobollada iyo miyiga si ay waqti ula soo qaataan ehelkooda.

Gabagabo

Ciidul Fidriga 2026 ee Soomaaliya waxay ballanqaadaysaa inay noqoto xilli dib-u-milicsi, farxad, iyo midnimo ah. Ka dib bil adag oo soon iyo cibaado ah, dadka Soomaaliyeed waxay u qalmaan inay u dabbaal-degaan guushaas ruuxiga ah. Haddii aad joogto Muqdisho, Hargeysa, ama tuulo fog, ruuxda ciiddu waa isku mid—waa ruux ku dhisan jacayl, is-caawin, iyo mahadnaq.

U diyaargarowga maalintan March 21, 2026 ee ku beegan Saturday waxay muujinaysaa adkaysiga iyo quruxda dhaqanka Soomaaliyeed. Waa xilli dunida inteeda kale ay arki karto dhinaca nabadda iyo deeqsinimada leh ee Soomaaliya. Ciid Mubaarak dhammaan dadka Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan