Holiday Details
- Holiday Name
- New Year
- Country
- Zambia
- Date
- January 1, 2026
- Day of Week
- Thursday
- Status
- Passed
- About this Holiday
- New Year’s Day is the first day of the year, or January 1, in the Gregorian calendar.
Zambia • January 1, 2026 • Thursday
Also known as: New Year's Day
Chaka Chinyowe mu dziko la Zambia si tsiku chabe pa kalendala, koma ndi nthawi ya chimwemwe chachikulu, chiyembekezo, ndi umodzi mwa anthu onse a m’dziko lino la mtendere. Pamene dziko lonse lapansi likukonzekera kulandira chaka chatsopano, ku Zambia kuli mchitidwe wapadera umene umaphatikiza miyambo ya makolo, chikhulupiriro cha Chikhristu, ndi chikondwerero chamakono chomwe chimasonkhanitsa anthu a mitundu yonse ndi zigawo zonse—kuyambira ku Lusaka mpaka ku mbali zakutali za m’maboma. Uwu ndi m’nyengo imene anthu amasiya nkhawa za chaka chimene chatha ndikuyang’ana m’tsogolo ndi chidwi chambiri, kwinaku akuthokoza Mulungu chifukwa cha moyo ndi mwayi wina wowona dzuwa latsopano.
Chikondwererochi chimayamba usiku wa pa 31 December, womwe umadziwika kuti "New Year's Eve." Usiku umenewu, mizinda ikuluikulu monga Lusaka, Ndola, Kitwe, ndi Livingstone imakhala yodzaza ndi phokoso la chimwemwe. Anthu amapita m’matchalitchi kukapemphera ndi kuthokoza Mulungu m’mapemphero amene amadziwika kuti "Watchnight Services," pamene ena amasankha kupita m’malo osangalalira, m’mahotela, kapena kukhala panyumba ndi mabanja awo. Pamene koloko ikuimba pakati pa usiku (midnight), dziko lonse limaphulika ndi chisangalalo—mizinga ya moto (fireworks) imayatsidwa m’mwamba, malipenga amayimbidwa, ndipo kuseka ndi kufunirana zabwino zimamveka m’makona onse. Ndi nthawi imene m’bale amakumbatira m’bale, ndipo mlendo amalandiridwa ngati m’modzi mwa banja.
Chaka Chinyowe mu Zambia chimakhala chakudya, nyimbo, ndi gule. Dziko lino lomwe lili ndi mitundu yopitilira 72 limagwirizana pa tsiku lino kudzera mu chikhalidwe chimodzi cha kuchitira limodzi zinthu. Ndi nthawi imene nshima, yomwe ndi chakudya chachikulu m’dziko muno, imaphikidwa ndi nyama yowotcha (braai) kapena nkhuku ya m’mudzi, ndipo mabanja amakhala pansi kudya limodzi. Kwa a Zambian, chaka chatsopano chimatanthauza mwayi wosintha makhalidwe, kukhazikitsa zolinga zatsopano (resolutions), ndi kulimbitsa maubwenzi amene angakhale atafooka m’chaka chakale. Ndi tsiku la chiyambi chatsopano m’mbali zonse za moyo.
Mu chaka cha 2026, dziko la Zambia lidzalandira chaka chatsopano pa tsiku loyamba la mwezi wa Januwale. Izi ndi ndondomeko za tsikuli:
Tsiku: January 1, 2026 Tsiku la Sabata: Thursday Nthawi yotsala: Kwatsala masiku 0 kuti tifikire tsiku losangalatsali.
Tsiku la Chaka Chinyowe ku Zambia ndi lofikika (fixed date) chifukwa limatsatira kalendala ya Gregorian yomwe imagwiritsidwa ntchito padziko lonse lapansi. Choncho, chaka chilichonse limakhala pa 1 Januwale. Komabe, tsiku la sabata limasintha chaka ndi chaka. Mu 2026, tsikuli lidzagwa pa Thursday, zomwe zikutanthauza kuti anthu ambiri adzakhala ndi mwayi wopumula pakati pa sabata ndikukonzekera ntchito za chaka chatsopano ndi mphamvu zatsopano.
Mbiri ya Chaka Chinyowe padziko lonse lapansi inayambira ku Roma wakale zaka zambiri zapitazo. Poyamba, Aroma ankakondwerera chaka chatsopano m’mwezi wa March, koma pambuyo pake mfumu Julius Caesar anasintha kalendala (Julian Calendar) ndipo anakhazikitsa 1 Januwale kukhala tsiku loyamba la chaka. Dzina lakuti "January" linachokera kwa mulungu wa Aroma dzina lake Janus, yemwe anali ndi nkhope ziwiri—imodzi iyang’ana m’mbuyo (ku chaka chakale) ndipo ina iyang’ana m’tsogolo (ku chaka chatsopano). Choncho, lingaliro la chaka chatsopano lili ndi maziko a kusintha ndi kuyang’ana m’tsogolo.
Ku Zambia, chikondwerero cha Chaka Chinyowe chinakhazikika kudzera mu ulamuliro wa atsamunda a nchingerezi (British colonial rule). Dziko la Zambia litapeza ufulu mu 1964, linapitiriza kugwiritsa ntchito kalendala ya Gregorian pazochitika za boma, maphunziro, ndi malonda. Ngakhale kuti mitundu yosiyanasiyana mu Zambia inali ndi njira zawo zowerengera nyengo (monga nthawi yokolola kapena nthawi yamvula), 1 Januwale anakhala tsiku logwirizanitsa dziko lonse monga tchuthi cha boma. Masiku ano, Chaka Chinyowe mu Zambia chimatengedwa ngati chizindikiro cha umodzi wa dziko ("One Zambia, One Nation") komanso nthawi yogwirizana ndi dziko lonse lapansi m’nyengo ya masiku a maholide.
Chikondwerero cha Chaka Chinyowe mu Zambia chimasiyana malinga ndi komwe munthu ali, koma pali zinthu zina zomwe zimachitika m’dziko lonse:
Ngakhale kuti Zambia ilibe mwambo umodzi wa makolo umene uli wachindunji pa 1 Januwale, pali zinthu zina zimene anthu azolowera kuchita:
Zolinga za Chaka Chatsopano (New Year's Resolutions): Monga kulikonse, a Zambian amakonda kukhala ndi zolinga. Ena amalonjeza kusiya kumwa mowa, ena kufunafuna ntchito yabwino, ndipo ena kumanga nyumba zawo. Anthu amakhulupirira kuti chaka chatsopano chimabweretsa mwayi watsopano ("New beginnings"). Kugula Zovala Zatsopano: Makamaka kwa ana, Chaka Chinyowe ndi nthawi yovala zovala zatsopano zimene anagulidwa pa nthawi ya Khirisimasi kapena pambuyo pake. Izi zimasonyeza chiyambi chatsopano ndi ulemerero. Kuyeretsa Nyumba: Anthu ambiri amakonda kuyeretsa nyumba zawo ndi m’mabwalo awo pa 31 December kuti alowe m’chaka chatsopano m’malo aukhondo. Pali kakhulupiriro kakuti ngati chaka chikupeza uli wauve kapena m’nyumba muli chisokonezo, chaka chonsecho chidzakhala chotero.
Ngati mukukonzekera kudzacheza ku Zambia pa nthawi ya Chaka Chinyowe mu 2026, nazi mfundo zofunika kuzidziwa:
Inde, Chaka Chinyowe ndi tchuthi chachikulu cha boma m’dziko la Zambia. Pa tsiku la January 1, 2026, Thursday, zinthu zotsatirazi zimachitika:
Zotsekedwa: Maofesi onse a boma, mabanki, masukulu, ndi makoleji amakhala otsekedwa. Makampani ambiri azinsinsi amapatsanso ogwira ntchito awo tchuthi kuti akasangalale ndi mabanja awo. Zotsegula: Malo ogulitsira zakudya (supermarkets) monga Shoprite ndi Pick n Pay nthawi zambiri amakhala otsegula koma amatha kutseka mofulumira kuposa masiku onse. Zipatala ndi maofesi a chitetezo (apolisi) amakhala otsegula nthawi zonse kuti athandize pa ngozi kapena matenda.
Kulowa mu chaka cha 2026 mu dziko la Zambia ndi mwayi wapadera wowona umodzi wa anthu okhala m’dziko lino. Kaya uli m’mudzi uli pansi pa mtengo wa muwuyu ukumwa chakumwa cha makolo (monga chibwantu kapena munkoyo), kapena uli m’tauni ukusangalala ndi mizinga ya moto, mzimu wa Chaka Chinyowe ndi umodzi: kuthokoza chifukwa cha zomwe zapita ndi kulandira zam’tsogolo ndi manja awiri.
Zambia ikupitiriza kukhala chitsanzo cha mtendere mu Africa, ndipo Chaka Chinyowe ndi nthawi imene mtendere umenewu umaonekera kwambiri. Anthu amayiwalako za ndale kapena kusiyana kwa mitundu ndipo amakondwerera monga "Zambians." Pamene mukukonzekera tsiku la Thursday, January 1, 2026, kumbukirani kuti muli m’dziko limene lili ndi mtima wofunda, ndipo aliyense amene mudzakumana naye adzakhala wokonzeka kukuuzani kuti: "Happy New Year! Tikulandirani ku chaka cha 2026!"
Common questions about New Year in Zambia
Holide ya Chaka Chatsopano mdziko la Zambia idzachitika pa tsiku la Thursday, January 1, 2026. Pakali pano, kwasala masiku okwana 0 kuti tikwanitse kufika pa tsiku lofunika limeneli. Ili ndilo tsiku loyamba la kalendala ya Gregorian yomwe imagwiritsidwa ntchito padziko lonse lapansi komanso muno m'dziko lathu la Zambia.
Inde, tsiku la Chaka Chatsopano ndi holide ya boma m'dziko lonse la Zambia. Pa tsikuli, maofesi a boma, mabanki, masukulu, komanso mabizinesi ambiri amakhala otseka kuti apatse mpata ogwira ntchito kukondwerera ndi mabanja awo. Komabe, ntchito zofunika kwambiri monga zipatala, ozimitsa moto, komanso apolisi amakhala akugwira ntchito monga mwa masiku onse pofuna kuonetsetsa chitetezo m'dziko.
Tsiku la Chaka Chatsopano limatsegula chaka chatsopano malinga ndi kalendala ya Gregorian. Mwambo umene unayambira ku tchalitchi cha Roma kalelo polemekeza mulungu wotchedwa Janus, yemwe ankaoneka ngati ali ndi nkhope ziwiri zoyang'ana kutsogolo ndi m'mbuyo. Dziko la Zambia linatengera mwambo umenewu kudzera mwa atsamunda a ku Britain. Masiku ano, tsikuli limatengedwa ngati nthawi yosinkhasinkha za chaka chimene chatha komanso kukonzekera zolinga zatsopano m'moyo.
Zambia amakondwerera tsikuli m'njira zosiyanasiyana zosangalatsa. Usiku wa pa December 31 kulowa January 1, anthu ambiri amapita m'mipingo kukapemphera ndi kuthokoza Mulungu, pamene ena amasonkhana m'malo osangalalira m'mizinda ikuluikulu monga Lusaka ndi Livingstone kuti aonere zozimitsa moto (fireworks) nthawi ya pakati pa usiku. Tsiku lenilenilo la January 1, anthu amacheza ndi mabanja awo, kudya zakudya zamitundumitundu, komanso kumwa zakumwa zoziziritsa kukhosi.
Ngakhale palibe chakudya chopatulika cha tsikuli, anthu ambiri a ku Zambia amakonda kuphika nshima yomwe imatsagana ndi ndiwo zapamwamba monga nyama yowotcha (braii), nkhuku, kapena nsomba. Mabanja ambiri amagwiritsa ntchito mwayi umenewu kukhala ndi phwando laling'ono kunyumba kwawo komwe amagawana chakudya ndi anansi komanso abale omwe achokera kutali.
M'mwezi wa January, dziko la Zambia limakhala m'nyengo ya dzinja komanso kukutentha pang'ono. Kutentha kwa m'mawa ndi masana m'mizinda monga Lusaka kumakhala pakati pa 25 mpaka 30 degrees Celsius. Ichi ndi chifukwa chake zikondwerero zambiri zimachitika panja kapena m'malo otseguka. Alendo akulangizidwa kunyamula zovala zopepuka komanso ambulera chifukwa nthawi zina mvula imatha kugwa pa nthawi ya zikondwererozo.
Kwa alendo omwe akufuna kudzacheza ku Zambia pa nthawi ya Chaka Chatsopano, ndi bwino kusungitsa malo ogona (accommodation) mwamsanga m'mizinda monga Livingstone kapena Lusaka chifukwa malo amadzaza kwambiri. Komanso, m’pofunika kusamala poyendetsa galimoto usiku chifukwa misewu imakhala ndi anthu ambiri osangalala. Ngati mukufuna kuonera zozimitsa moto, pitani m'malo omwe muli chitetezo chokwanira ndipo pewani kuyenda nokha m'malo amene simukuwadziwa bwino.
M'dziko la Zambia, tsiku la Chaka Chatsopano lilibe zovala zapadera za chikhalidwe kapena miyambo yakale kwambiri. Anthu amavala zovala zawo zabwino kwambiri kapena zovala zamakono zokondwerera. Chinthu chachikulu chomwe chimachitika ndi kukhala ndi magulu a mabanja ndi abwenzi, kumvetsera nyimbo, komanso kucheza. Chikhristu chimagwira ntchito yaikulu, choncho misonkhano ya m'mipingo ndi mbali imodzi yaikulu ya chikhalidwe cha tsikuli kwa anthu ambiri m'dziko muno.
New Year dates in Zambia from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Wednesday | January 1, 2025 |
| 2024 | Monday | January 1, 2024 |
| 2023 | Sunday | January 1, 2023 |
| 2022 | Saturday | January 1, 2022 |
| 2021 | Friday | January 1, 2021 |
| 2020 | Wednesday | January 1, 2020 |
| 2019 | Tuesday | January 1, 2019 |
| 2018 | Monday | January 1, 2018 |
| 2017 | Sunday | January 1, 2017 |
| 2016 | Friday | January 1, 2016 |
| 2015 | Thursday | January 1, 2015 |
| 2014 | Wednesday | January 1, 2014 |
| 2013 | Tuesday | January 1, 2013 |
| 2012 | Sunday | January 1, 2012 |
| 2011 | Saturday | January 1, 2011 |
| 2010 | Friday | January 1, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.