Taxpayers' Day

Այս ամսաթիվը հաստատուն է և չի փոփոխվում տարեցտարի, քանի որ այն ունի պատմական հիմնավորում և կապված է Հայաստանի նորագույն պատմության կարևորագույն իրադարձություններից մեկի հետ։

Տոնի պատմությունը և ծագումը

Հարկ վճարողի օրվա ընտրությունը պատահական չէ։ 1992 թվականի ապրիլի 19-ին նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհուրդն ընդունեց «Հայաստանի Հանրապետության հարկերի մասին» առաջին օրենքը։ Սա պատմական քայլ էր, որը դրեց հետխորհրդային Հայաստանի հարկային համակարգի հիմքերը։ Այդ ժամանակաշրջանում երկիրը գտնվում էր անցումային փուլում, և սեփական հարկային օրենսդրության ստեղծումը պետականության ամրապնդման և ֆինանսական անկախության ձեռքբերման կարևորագույն նախապայմանն էր։

Տասնամյակներ անց, հաշվի առնելով հարկային մշակույթի կարևորությունը, ՀՀ կառավարությունը որոշեց ապրիլի 19-ը պաշտոնապես հռչակել որպես Հարկ վճարողի օր։ Սա արվեց նպատակ ունենալով բարձրացնել հանրության իրազեկվածությունը հարկային պարտավորությունների կարևորության մասին և խրախուսել օրինապահ հարկ վճարողներին։ Տոնի հաստատումը նաև քաղաքական ուղերձ էր առ այն, որ պետությունը գնահատում է գործարար համայնքի ջանքերը և պատրաստ է գործընկերային հարաբերություններ կառուցել նրանց հետ։

Տնտեսական նշանակությունը և 2026 թվականի կանխատեսումները

Հարկ վճարողների ներդրումը Հայաստանի տնտեսության մեջ տարեցտարի աճում է։ Ըստ ռազմավարական ծրագրերի և բյուջետային կանխատեսումների, 2026 թվականը լինելու է հավակնոտ տարի Հայաստանի ֆինանսական համակարգի համար։ Կանխատեսվում է, որ պետական բյուջեի եկամուտները կկազմեն շուրջ 3 տրիլիոն 91 միլիարդ դրամ, որից հարկային եկամուտները և պետական տուրքերը կկազմեն մոտ 2 տրիլիոն 972 միլիարդ դրամ։

Այս թվերը վկայում են տնտեսական ակտիվության բարձրացման և հարկային վարչարարության բարելավման մասին։ Պետությունը նախատեսում է ապահովել շուրջ 5.4% տնտեսական աճ, ինչը հնարավոր կլինի միայն հարկ վճարողների հետ արդյունավետ համագործակցության շնորհիվ։ Հարկ վճարողի օրը հիանալի առիթ է ամփոփելու նախորդ տարվա ձեռքբերումները և քննարկելու ապագա մարտահրավերները, հատկապես ՓՄՁ (փոքր և միջին ձեռնարկատիրություն) աջակցության և խոշոր հարկ վճարողների թափանցիկության համատեքստում։

Ինչպե՞ս է նշվում Հարկ վճարողի օրը

Քանի որ սա մասնագիտական և պետական տոն է, այն չունի ժողովրդական փառատոններին բնորոշ զանգվածային միջոցառումներ կամ շքերթներ։ Այնուամենայնիվ, օրը նշվում է պաշտոնական և գործնական ձևաչափերով.

1. Պաշտոնական ուղերձներ: ՀՀ վարչապետը, Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) նախագահը և այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ հանդես են գալիս շնորհավորական ուղերձներով՝ շնորհակալություն հայտնելով հարկ վճարողներին իրենց ներդրման համար։
2. Լավագույն հարկ վճարողների պարգևատրում: Պետական եկամուտների կոմիտեն հաճախ այս օրերին ամփոփում է նախորդ տարվա տվյալները և հրապարակում խոշոր հարկ վճարողների ցանկը։ Կազմակերպվում են արարողություններ, որտեղ օրինապահ և ամենաշատ հարկ վճարած ընկերությունները ստանում են հավաստագրեր կամ մրցանակներ։
3. Սեմինարներ և կոնֆերանսներ: Հաճախ կազմակերպվում են հանդիպումներ գործարարների և հարկային մարմինների ներկայացուցիչների միջև՝ քննարկելու օրենսդրական փոփոխությունները, թվային գործիքների ներդրումը և հարկային վարչարարության պարզեցումը։
4. Իրազեկման արշավներ: ԶԼՄ-ներով և սոցիալական հարթակներով տարածվում են տեսանյութեր և հոդվածներ, որոնք բացատրում են, թե ուր են գնում հարկերը և ինչպես են դրանք ծառայում հանրությանը (ճանապարհաշինություն, դպրոցների կառուցում, բանակի վերազինում)։

Ավանդույթներ և սովորույթներ

Չնայած տոնը համեմատաբար նոր է, ձևավորվում են որոշակի ավանդույթներ։ Օրինակ, գործարար համայնքում ընդունված է այս օրը շնորհավորել հաշվապահներին և ֆինանսական տնօրեններին, քանի որ հենց նրանց ուսերին է ընկած հարկային հաշվառման և պետության հետ ճշգրիտ հաշվարկների իրականացման ծանր աշխատանքը։

Որոշ խոշոր ընկերություններ այս օրը հանդես են գալիս սոցիալական պատասխանատվության նոր նախաձեռնություններով՝ ցույց տալով, որ իրենք ոչ միայն հարկեր են վճարում, այլև հավելյալ արժեք են ստեղծում հասարակության համար։ Կրթական հաստատություններում կարող են անցկացվել բաց դասեր՝ «Ֆինանսական գրագիտություն» կամ «Հարկերի դերը պետության կայացման գործում» թեմաներով։

Գործնական տեղեկատվություն այցելուների և օտարերկրյա ներդրողների համար

Եթե դուք գործարար եք կամ պլանավորում եք ներդրումներ կատարել Հայաստանում, Հարկ վճարողի օրը լավագույն ժամանակն է ծանոթանալու երկրի հարկային միջավայրին։ Հայաստանը ակտիվորեն աշխատում է կրկնակի հարկումը բացառելու պայմանագրերի (Double Taxation Treaties) ընդլայնման ուղղությամբ, ինչը 2026 թվականին երկիրը դարձնում է ավելի գրավիչ ՏՏ ոլորտի, արտահանման և օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների համար։