Coptic Good Friday

ኣብ ዓመተ 2026፡ ስቅለት (ዓርቢ ስቅለት) ብዕለት April 10, 2026 ኣብ መዓልቲ Friday ይውዕል። እዚ ቅዱስ መዓልቲ እዚ ካብ ጥሪ 1 ጀሚርካ ክሕሰብ ከሎ ድሕሪ 97 መዓልታት ይኸውን። እዚ ዕለት እዚ ከም ኣቆጻጽራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ዝኽበር ኮይኑ፡ ምእመናን ንዝኽሪ ስቅለትን ሞትን ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብጸሎትን ብስግደትን ዘሕልፍዎ ዓቢ መዓልቲ እዩ።

እወ፡ ስቅለት ኣብ ኤርትራ ወግዓዊ ህዝባዊ በዓል እዩ። በዚ ዕለት እዚ ኣብ መላእ ሃገር ዝርከቡ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ባንክታትን መብዛሕትኦም ብሕታዊ ትካላትን ዕጹዋት ይኾኑ። እዚ ድማ ሰራሕተኛታትን ተማሃሮን ናብ ቤተ ክርስቲያን ከይዶም ሃይማኖታዊ ስርዓቶም ንክፍጽሙን ምስ ስድራቤቶም ንክኾኑን ዕድል ይህብ። መሰረታዊ ኣገልግሎት ዝህቡ ትካላት ጥራይ ብውሱን ሰዓታት ክሰርሑ ይኽእሉ እዮም።

ስቅለት፡ ክርስቶስ ስለ ድሕነት ደቂ ሰባት ክብል ኣብ ቀራንዮ ዝተሰቅለሉን ዝሞተሉን ዕለት ዝዝከረሉ ሃይማኖታዊ በዓል እዩ። ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ናይ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነት ሰዓብቲ፡ ነዚ መዓልቲ እዚ ብዓቢ ሓዘንን ትሕትናን እዮም ዝዝክርዎ። እቲ ታሪኽ ካብ ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያን ጀሚሩ ዝመጸ ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ምስ ባህልን ልምድን ተወሃሂዱ ንዘመናት ክኽበር ጸኒሑ እዩ። እዚ መዓልቲ እዚ ቅድሚ ብርሃነ ትንሳኤ ዝመጽእ ናይ መወዳእታ ዓርቢ እዩ።

እዚ መዓልቲ እዚ ናይ ጸሎትን ስግደትን ግዜ እዩ። ምእመናን ካብ ንጉሆ ጀሚሮም ክሳብ ምሸት ኣብ ኣብያተ ክርስቲያን ብምኻድ ኣብ ናይ ስቅለት ጸሎትን ስግደትን ይሳተፉ። ካህናት ናይቲ መዓልቲ ዝምጥን ዜማታትን ምንባባትን የቅርቡ። ህዝቢ ጸሊም ወይ ድሙቅ ዘይኮነ ክዳውንቲ ተኸዲኑ ብትሕትና ይጽሊ። ካብ ዝኾነ ይኹን ናይ ስጋዊ ደስታ ወይ ሙዚቃ ምርእይ ዝተቆጠበ ኮይኑ፡ ምሉእ መዓልቲ ብሱኩታን ብመንፈሳዊ ትንተናን ይሕለፍ።

ስቅለት ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ጽኑዓት ናይ ጾም መዓልታት እዩ። ምእመናን ስጋ፡ ጸባ፡ ጠስሚ፡ እንቁላሊሕ ከምኡውን ዓሳ ካብ ምብላዕ ይቁጠቡ። መብዛሕትኡ ህዝቢ ክሳብ ጸሓይ እትዓርብ ወይ ስነስርዓት ቤተ ክርስቲያን ዝዛዘም ምንም መግቢ ከይቀመሰ ይውዕል። ምሸት ድማ ኣሕምልትን ጥረታትን ዝበሉ ቀለልቲ መግቢታት ይምገቡ። እዚ ጾም እዚ ንሕማማት ክርስቶስ ንምዝካርን ስጋኻ ንመንፈስካ ንምግዛእን ዝግበር መንፈሳዊ ተግባር እዩ።

ናብ ኤርትራ ዝመጹ ኣጋይሽ ነቲ ሃይማኖታዊ ክብርታት ከኽብሩ ይምከር። ናብ ኣብያተ ክርስቲያን ክትከዱ ከለኹም ትሕት ዝበለ ክዳን (ነዊሕ ኢድን ነዊሕ ስረን/ቀሚሽን) ክትክደኑ ይግባእ። ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ስእሊ ቅድሚ ምልዓልኩም ፍቃድ ሕተቱ። መብዛሕትኦም ቤት መግቢታት ናይ ጾም መግቢ ጥራይ ስለዘቅርቡ፡ ቀዲምኩም ምቅርራብ ግበሩ። ከምኡውን ህዝቢ ኣብ ጸሎት ስለዝኸውን፡ ኣብ ከባቢ ኣብያተ ክርስቲያን ዓው ዝበለ ድምጺ ወይ ሙዚቃ ካብ ምኽፋት ተቆጠቡ።

ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝርከቡ ዓበይቲ ኣብያተ ክርስቲያን ከም ካቴድራል እንዳ ማርያም፡ ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ምእመናን ይኣክቡ። ካብ ንጉሆ ጀሚሩ እቲ ከባቢ ብሰባት ይመልእ። ኣብቲ ቅጽሪ ቤተ ክርስቲያን ሰባት ክሰግዱን ክጽልዩን ምርኣይ ልሙድ እዩ። እቲ ከባቢ ብመንፈሳዊ ድባብ ዝተዋሕጠ ኮይኑ፡ ሰላማዊ ምስሊ የርኢ። ትራፊክ ኣብ ጥቓ ኣብያተ ክርስቲያን ክዕጾ ስለ ዝኽእል፡ ብእግርኻ ምጉዓዝ ዝበለጸ ምርጫ እዩ።

ድሕሪ ስቅለት ዘላ ቀዳም 'ቀዳም ስዑር' ትበሃል፡ ንሳ ድማ ናይ ትንሳኤ ዋዜማ እያ። ሰንበት ድማ በዓል ትንሳኤ (ፋሲካ) ብዓቢ ድምቀት ይኽበር። ኣብ ኤርትራ ስቅለትን ትንሳኤን ስዒቡ ናይ ሰራሕተኛታት መዓልቲ (ግንቦት 1) ስለ ዝመጽእ፡ ንነዊሕ መዓልታት ዝጸንሕ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ይፈጥር። እዚ ግዜ እዚ ህዝቢ ካብቲ ናይ ጾምን ሓዘንን ግዜ ወጺኡ ናብ ናይ ሓጎስን ምብላዕን ምስተትን ዝሰጋገረሉ እዋን እዩ።