Soldiers' Day

Монгол цэргийн өдөр: Эх оронч үзэл, эр зоригийн баяр

Монгол цэргийн өдөр буюу бидний хэлж заншсанаар "Эрчүүдийн баяр" нь жил бүрийн 3 дугаар сарын 18-нд тохиодог Монгол Улсын түүхэн бөгөөд бахархалт баяруудын нэг юм. Энэхүү өдөр нь зөвхөн дүрэмт хувцас өмссөн дайчдын баяр төдийгүй, Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын төлөө тэмцэж ирсэн үе үеийн эх орончдын гавьяаг алдаршуулах, залуу хойч үедээ тусгаар тогтнолын үнэ цэнийг мэдрүүлэх утга учиртай өдөр билээ.

Орчин цагийн Монгол Улсад энэ баяр нь цэрэг-иргэний харилцааг бэхжүүлсэн, нийт эрчүүддээ хүндэтгэл үзүүлдэг үндэсний хэмжээний томоохон тэмдэглэлт өдөр болон өргөжсөн юм. 3 дугаар сарын 8-нд Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг тэмдэглэдэг бол үүний хариу болгож 3 дугаар сарын 18-нд эрчүүддээ баяр хүргэж, тэднийг "Эх орны манаа, гэр бүлийн түшиг" хэмээн өргөмжилдөг уламжлал тогтсон байдаг. Энэ өдөр Монгол хүн бүрийн зүрхэнд эх орондоо хайртай байх, түүгээрээ бахархах омогшил төрж, цэргийн жавхаа, эрэмгий дайчин чанарыг дээдэлдэг билээ.

2026 оны Монгол цэргийн өдөр хэзээ болох вэ?

2026 онд Монгол цэргийн өдөр буюу Зэвсэгт хүчний ой нь March 18, 2026-ны Wednesday гарагт тохионо. Өнөөдрөөс тооцвол энэхүү баярт өдөр болоход 74 хоног үлдээд байна.

Монгол цэргийн өдөр нь жил бүрийн 3 дугаар сарын 18-ны өдөр тогтмол тэмдэглэгддэг бөгөөд энэ нь түүхэн үйл явдалтай шууд холбоотой юм. 1921 оны энэ өдөр Ардын журамт цэрэг Хиагт хотыг чөлөөлж, орчин цагийн Зэвсэгт хүчин байгуулагдах үндэс суурь тавигдсан учраас энэ огноо хэзээ ч өөрчлөгддөггүй тогтсон өдөр юм.

Түүхэн гарал үүсэл ба ач холбогдол

Монгол цэргийн өдрийн түүх нь 1921 оны Ардын хувьсгалтай салшгүй холбоотой. Тухайн үед Монгол орныг гадаадын түрэмгийлэгчдээс чөлөөлөх, тусгаар тогтнолоо сэргээн тогтоох зорилгоор Дамдины Сүхбаатараар удирдуулсан Ардын журамт цэрэг байгуулагдсан юм.

1. Хиагтыг чөлөөлсөн нь: 1921 оны 3 дугаар сарын 18-ны үүрээр Д.Сүхбаатар жанжны удирдсан 400 орчим хүнтэй Ардын журамт цэрэг өөрөөсөө хэд дахин илүү хүчтэй Хятадын гамин цэргийн гарнизоныг довтлон бут цохиж, Хиагт (одоогийн Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг) хотыг чөлөөлжээ. Энэхүү ялалт нь Ардын хувьсгалын анхны томоохон ялалт байсан бөгөөд Монгол Улсын орчин цагийн Зэвсэгт хүчин байгуулагдсан өдөр гэж түүхэнд тэмдэглэгдсэн юм.
2. Баярын нэршил: Урт хугацааны турш энэ өдрийг "Монгол Ардын Армийн өдөр" гэж нэрлэж байсан бол сүүлд "Зэвсэгт хүчний өдөр", улмаар 2011 оноос эхлэн Улсын Их Хурлын шийдвэрээр "Монгол цэргийн өдөр" болгон өөрчилж, нийтээр тэмдэглэх баярын өдөр болгосон.
3. Түүхэн гавьяа: Монгол цэргүүд зөвхөн 1921 оны хувьсгалд оролцоод зогсохгүй, 1939 оны Халхын голын байлдаан, 1945 оны Чөлөөлөх дайн зэрэгт эх орныхоо бүрэн бүтэн байдлыг хамгаалж, Дэлхийн хоёрдугаар дайны ялалтад үнэтэй хувь нэмэр оруулсан түүхтэй. Өнөөдөр Монгол улсын зэвсэгт хүчин нь НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, дэлхийн халуун цэгүүдэд энх тайвныг тогтооход хувь нэмрээ оруулж, олон улсад "Монгол цэрэг" хэмээх нэр хүндийг өндөрт өргөж байна.

Хэрхэн тэмдэглэдэг вэ? Уламжлал ба ёс заншил

Монгол цэргийн өдрийг тэмдэглэх арга хэмжээ нь албан ёсны цэргийн ёслол болон иргэний баяр гэсэн хоёр үндсэн хэсгээс бүрддэг.

Албан ёсны арга хэмжээнүүд

Хөшөөнд цэцэг өргөх: Улаанбаатар хотын төв талбай буюу Д.Сүхбаатарын талбайд Жанжин Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Их Эзэн Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлдэг. Энэхүү ёслолд төр, засгийн удирдлагууд, Зэвсэгт хүчний жанжин штабын удирдлагууд болон ахмад дайчид оролцдог. Цэргийн жагсаал ба хүндэтгэлийн тоглолт: Түүхэн тэгш ой тохиосон жилүүдэд цэргийн сүр хүчийг харуулсан парад буюу жагсаал зохион байгуулдаг. Мөн Соёлын төв өргөө эсвэл Бөхийн өргөөнд цэргийн дуу бүжгийн чуулгын хүндэтгэлийн тоглолтууд тоглогдож, "Цэргийн алдар" одон медаль гардуулах ёслолууд болдог. Цол олгох: Энэ өдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар цэргийн дээд цол болох "Генерал" цолыг хүртээх, мөн амжилт гаргасан офицер, ахлагч нарт хугацааны цол олгох арга хэмжээ болдог нь цэргийн алба хаагчдын хувьд хамгийн бахархалт мөч байдаг.

Иргэдийн дундах баяр буюу "Эрчүүдийн баяр"

Баяр хүргэх, бэлэг өгөх: Гэр бүлийн гишүүд, найз нөхөд, ажлын хамт олон нь эрчүүддээ баяр хүргэж, бэлэг гардуулдаг. Сургууль, цэцэрлэгийн хүүхдүүд аавууддаа зориулж захидал бичих, зураг зурах зэргээр сэтгэлийн бэлэг барьдаг. Хүндэтгэлийн зоог: Гэр бүлээрээ баярын ширээ засаж, эрчүүддээ зориулсан тусгай хоол (ихэвчлэн бууз, хуушуур эсвэл махтай хоол) бэлтгэдэг. Энэ нь эр хүн, өрхийн тэргүүнээ хүндэтгэж буй хэрэг юм. Олон нийтийн арга хэмжээ: Байгууллага хамт олноороо спортлог арга хэмжээ зохиох, аялалд явах, эсвэл караоке, ресторанд орж тэмдэглэх нь түгээмэл. Сүүлийн жилүүдэд "Эрүүл эр хүн-Эх орны түшиг" гэсэн уриатайгаар эрчүүдийн эрүүл мэндэд анхаарсан арга хэмжээнүүд ч зохиогдох болсон.

Жуулчдад зориулсан зөвлөмж

Хэрэв та 2026 оны 3 дугаар сарын 18-нд Монгол Улсад байхаар төлөвлөж байгаа бол дараах зүйлсийг анхаараарай:

Цаг агаар: 3 дугаар сар бол Монголд хаврын урь орж эхэлж байгаа ч цаг агаар тогтворгүй, хүйтэн байдаг сар юм. Улаанбаатарт агаарын температур өдөртөө -5°C-аас +5°C, шөнөдөө -15°C хүртэл хүйтэрч магадгүй. Тиймээс гадаа болох арга хэмжээнүүдийг үзэх бол дулаан хувцаслах хэрэгтэй. Үзэх зүйлс: Сүхбаатарын талбай дээр болох цэцэг өргөх ёслол болон цэргийн үлээвэр найрал хөгжмийн тоглолтыг үнэ төлбөргүй үзэх боломжтой. Энэ нь Монгол цэргийн сүр хүч, жавхааг харах сайхан боломж юм. Соёл: Хэрэв та Монгол найз нөхөдтэй бол тэдэнд "Цэргийн баярын мэнд хүргэе!" гэж хэлээрэй. Тэд маш их баярлах болно. Энэ өдөр эрчүүд бүгд баярын уур амьсгалтай байдаг тул та ч бас энэ уур амьсгалд нэгдэж болно. Гэрэл зураг: Албан ёсны ёслолын үеэр гэрэл зураг авахыг зөвшөөрдөг ч цэргийн алба хаагчид болон ахмад дайчдын зургийг авахдаа зөвшөөрөл хүсэх нь соёлтой үйлдэл болно.

Нийтээр тэмдэглэх баяр ба амралтын өдөр

Монгол цэргийн өдөр нь "Нийтээр тэмдэглэх баяр болон тэмдэглэлт өдрүүдийн тухай хууль"-ийн дагуу бүх нийтийн амралтын өдөр юм.

Байгууллагуудын ажиллах цаг: Төрийн байгууллага, банкууд, сургууль, цэцэрлэгүүд энэ өдөр амарна. Дэлгүүр, үйлчилгээ: Худалдааны төвүүд, супермаркетууд, ресторан, үзвэр үйлчилгээний газрууд ердийн цагийн хуваарийн дагуу эсвэл бага зэрэг богиносгосон цагаар ажилладаг. Үйлчилгээний газрууд баярын хөнгөлөлт, урамшуулал зарлах нь элбэг.

• Замын хөдөлгөөн: Нийтийн тээвэр амралтын өдрийн хуваариар явна. Төв талбайн орчимд ёслолын арга хэмжээ болох үеэр зарим замыг түр хугацаагаар хааж магадгүй тул хөдөлгөөний төлөвлөгөөгөө эрт гаргаарай.

Монгол цэргийн өдөр бол улс орныхоо эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг хамгаалагчдыг алдаршуулж, эр хүний ноён нуруу, нэр төр, хариуцлагыг сануулдаг эрхэм баяр юм. 2026 оны 3 дугаар сарын 18-ны өдөр Монгол орны өнцөг булан бүрт цэргийн марш эгшиглэж, аав, ах, дүү, нөхөддөө баяр хүргэсэн халуун дулаан уур амьсгал зонхилох болно. Монгол цэргийн яруу алдар бадартугай